Samenvatting Geweld blok 2 (Minor geweld HR)
Literatuur: ted-talk van Nadine Burke Harris over ACE, Geweld H7 t/m 10 (J. de Vries),
Traumasporen deel 1 t/m 4 (B. van der Kolk), Trauma en Herstel H1 t/m 6 (J. Herman).
+ Aantekeningen uit de lessen verwerkt.
Alle tekst in het oranje is als belangrijk aan gemerkt door de docent.
Inhoud
Week 1....................................................................................................................................................3
Geweld H7: de gevolgen van geweld..................................................................................................3
Geweld H8: overlevingsstrategieën....................................................................................................5
Geweld H9: Geweld in ieder mens......................................................................................................7
Geweld H10: Slachtoffers en daders.................................................................................................10
TED-talk Nadine Burke Harris over ACE............................................................................................13
Week 2..................................................................................................................................................14
Traumasporen deel 1: De herontdekking van trauma.......................................................................14
H1: de lessen die ik leerde van Vietnamveteranen.......................................................................14
H2: Revolutionaire veranderingen in ons begrip van het brein en de geest.................................15
H3: een kijkje in het brein: de neurologierevolutie.......................................................................18
Traumasporen deel 2: Trauma en je brein........................................................................................19
H4: Rennen voor je vege lijf: de autonomie van het overleven....................................................19
H5: Verbindingen tussen het lichaam en de hersenen..................................................................23
H6: het verlies van je lichaam, het verlies van jezelf.....................................................................25
Week 3..................................................................................................................................................27
Traumasporen deel 3: de kindergeest...............................................................................................27
H7: Op dezelfde golflengte komen: gehechtheid en afstemming.................................................27
H8: Gevangen in relaties: de prijs van mishandeling en verwaarlozing........................................30
H9: Wat heeft liefde daarmee van doen?.....................................................................................30
H10: De complexe posttraumatische-stressstoornis: de verborgen epidemie..............................32
Deel 4: De sporen van trauma..........................................................................................................35
H11: Geheimen onthullen: het probleem van de traumatische herinnering................................35
H12: De ondraaglijke zwaarte van het herinneren........................................................................36
Week 4..................................................................................................................................................37
Trauma en herstel deel 1: Traumatische stoornissen........................................................................37
H1: Een vergeten geschiedenis.....................................................................................................37
H2: Angst......................................................................................................................................40
H3: Verlies van verbondenheid.....................................................................................................42
Week 5..................................................................................................................................................44
1
, H4: Gevangenschap......................................................................................................................44
H5: Kindermishandeling................................................................................................................46
H6: Een nieuwe diagnose..............................................................................................................47
Leerdoelen en benodigde competenties voor tentamen......................................................................50
2
,Week 1
Geweld H7: de gevolgen van geweld
Fight, flight, freeze of faint
Normaal reageert een lichaam op een (dreigende) beschadiging door snel een intern
verdedigingssysteem te activeren verhoogde paraatheid (adrenaline, verhoogde
concentratie, prikkels niet voelen). doel is overleven.
Je bent bewust van de werkelijkheid en besluit flight or fight. Wanneer vechten of
vluchten niet kan raakt het verdedigingssysteem ontregeld en traumatische reacties
kunnen optreden. Bij een traumatische reactie blijft het lichaam in verdedigingsstand
staan terwijl het gewaar verdwenen is. Mensen vluchten figuurlijk, wanneer vechten of
vluchten niet mogelijk is, door lichamelijk te verstijven, verlamd te raken (freeze), door
flauw te vallen (faint), door ‘uit het lichaam te treden’ of in een fantasiewereld te gaan
leven.
Eenmalig of langdurig geweld
De gevolgen van een eenmalig incident zijn over het algemeen minder groot dan die van
langdurig geweld. Als mensen het gebeurde wegstoppen zit dit het natuurlijke
herstelproces in de weg en kan dit op den duur tot uitlopende klachten leiden.
Acuut trauma: herstel binnen enkele maanden, gaat gepaard met lichamelijke
of emotionele reacties.
Begeleiding gericht om natuurlijkherstel te bevorderen.
Debriefing (rapportage); kort na afloop emoties/gevoelens kwijt over gebeurtenis.
Er zijn ook aanhangers die geloven dat debriefing meer schade kan geve, vooral
debriefing is gestructureerde vorm.
2 uitgangspunten natuurlijkherstelproces:
Het is een individueel proces, dat voor ieder anders is.
Slachtoffer maakt zelf duidelijk wat hij nodig heeft van anderen en wanneer.
Hulpverleners kunnen natuurlijkherstelproces bevorderen door goede informatie te
geven en door beschikbaar te zijn als de ander om hulp vraagt.
Chronisch trauma: klachten na 3 tot 6 maanden niet verdwijnen of zelf erger
worden
Op lange duur lichamelijke, psychische en relationele klachten.
Met de tijd vervlakken herinneringen en lijkt er niks meer aan de hand. Maar
innerlijk blijven ze hangen in het verleden.
-> niet leven maar overleven, niets voelen, niet weten wat liefde is, weinig
energie, snel boos, niet kunnen genieten, niet de ervaring zinvol te leven.
Als er sprake is van langdurig/veelvuldig geweld is de kans nihil op
natuurlijkherstel
Het meest bekende gevolg van geweldervaringen is de posttraumatische stress stoornis
(PTSS).
Informatie is belangrijk
Informatie belangrijk omdat:
Belangrijk om te weten wat normale reacties zijn, dat mannen en vrouwen
anders kunnen reageren, dat de een emotioneler kan reageren dan een ander.
Het is van belang dat de omgeving van de persoon geïnformeerd wordt zodat zij
steunend kunnen zijn voor de persoon.
Ook is het belangrijk om onwaarheden duidelijk neer te zetten.
Hoe sneller de juiste informatie, des te meer profijt ze daarvan hebben in de
maanden daarna.
3
, Direct na traumatische gebeurtenis informatie brengen, mensen zijn dan open en sterk
geconcentreerd en hebben vaak weinig emotionele reacties .
Ingrijpende ervaringen bevinden zich in het onbewuste; SAM; situationeel Accessed
Memory = het geheugen dat via situaties toegankelijk is. Meer desintegratie,
fragmentatie en meer intense reacties.
uit zich in gefragmenteerde flashbacks, dromen en herbelevingen en wordt door
willekeurige stimuli tot gang gebracht.
Het natuurlijke herstelproces bevorderen
Het herstelproces kan bevorderd worden wanneer omstanders een aantal voorwaarden
creëren. De volgende punten zijn hierbij belangrijk:
Herstelproces kan pas op gang komen als iemand uit de gevarenzone is, fysiek in
veiligheid.
De betrokkene moet vanaf het begin de tijd nemen om bezig te zijn met wat er
gebeurd is. (eerste 2 weken gaat dit goed, hierna weerstand tot een week of 6, dan
proces van adaptatie; went aan feit dat het is gebeurd en kan er over praten/schrijven .
Omstanders de ernst van wat er gebeurd is erkennen en die niet bagatelliseren.
De aanwezigheid van een ondersteunend netwerk van naasten en/of hulpverleners
die beschikbaar zijn is belangrijk. Betrokkene bepaald zelf met wie en wanneer.
Voor betrokkene en de mensen om hen heen is het belangrijk om vooral
gevoelens te uiten.
Deze benadering lijkt effectiever dan gestructureerde verwerkingsprogramma’s.
Geen natuurlijk herstel
Geen natuurlijk herstel betreft vooral mensen die als gevolg van eerdere ervaringen met
geweld bepaalde overlevingsstrategieën hebben ontwikkeld.
De reactie van deze mensen komt op een buitenstaander vaak buiten proporties over in
verhouding met wat er gebeurde. Vaak komt dit voort uit ervaringen in de jeugd. Een
latere geweldservaring kan oud-trauma omhoog halen en de reacties versterken.
Posttraumatische stressstoornis (PTSS)
PTSS DSM-V uit boek:
Er moet sprake zijn van een trauma:
Blootgesteld aan een feitelijke of dreigende dood, ernstige verwondingen en/of
seksueel geweld
Er moet sprake zijn van onderstaande symptomen:
Traumatische ervaring wordt voortduren herbeleefd
Aanhoudend vermijden van prikkels die gerelateerd zijn aan het trauma
Negatieve veranderingen in gedachten en stemming gerelateerd aan de
traumatische gebeurtenis
Aanhoudende symptomen van verhoogde prikkelbaarheid
Van alle bovenstaande symptomen geld: deze zijn begonnen of verslechterd na de
traumatische gebeurtenis;
De duur van de stoornis is langer dan één maand
De stoornis veroorzaakt klinisch significante lijdensdruk of beperkingen in het
sociale of beroepsmatige functioneren, of het functioneren op andere belangrijke
terreinen.
De stoornis kan niet worden toegeschreven aan de fysiologische effecten van een
middel of aan een somatische aandoening.
4
Literatuur: ted-talk van Nadine Burke Harris over ACE, Geweld H7 t/m 10 (J. de Vries),
Traumasporen deel 1 t/m 4 (B. van der Kolk), Trauma en Herstel H1 t/m 6 (J. Herman).
+ Aantekeningen uit de lessen verwerkt.
Alle tekst in het oranje is als belangrijk aan gemerkt door de docent.
Inhoud
Week 1....................................................................................................................................................3
Geweld H7: de gevolgen van geweld..................................................................................................3
Geweld H8: overlevingsstrategieën....................................................................................................5
Geweld H9: Geweld in ieder mens......................................................................................................7
Geweld H10: Slachtoffers en daders.................................................................................................10
TED-talk Nadine Burke Harris over ACE............................................................................................13
Week 2..................................................................................................................................................14
Traumasporen deel 1: De herontdekking van trauma.......................................................................14
H1: de lessen die ik leerde van Vietnamveteranen.......................................................................14
H2: Revolutionaire veranderingen in ons begrip van het brein en de geest.................................15
H3: een kijkje in het brein: de neurologierevolutie.......................................................................18
Traumasporen deel 2: Trauma en je brein........................................................................................19
H4: Rennen voor je vege lijf: de autonomie van het overleven....................................................19
H5: Verbindingen tussen het lichaam en de hersenen..................................................................23
H6: het verlies van je lichaam, het verlies van jezelf.....................................................................25
Week 3..................................................................................................................................................27
Traumasporen deel 3: de kindergeest...............................................................................................27
H7: Op dezelfde golflengte komen: gehechtheid en afstemming.................................................27
H8: Gevangen in relaties: de prijs van mishandeling en verwaarlozing........................................30
H9: Wat heeft liefde daarmee van doen?.....................................................................................30
H10: De complexe posttraumatische-stressstoornis: de verborgen epidemie..............................32
Deel 4: De sporen van trauma..........................................................................................................35
H11: Geheimen onthullen: het probleem van de traumatische herinnering................................35
H12: De ondraaglijke zwaarte van het herinneren........................................................................36
Week 4..................................................................................................................................................37
Trauma en herstel deel 1: Traumatische stoornissen........................................................................37
H1: Een vergeten geschiedenis.....................................................................................................37
H2: Angst......................................................................................................................................40
H3: Verlies van verbondenheid.....................................................................................................42
Week 5..................................................................................................................................................44
1
, H4: Gevangenschap......................................................................................................................44
H5: Kindermishandeling................................................................................................................46
H6: Een nieuwe diagnose..............................................................................................................47
Leerdoelen en benodigde competenties voor tentamen......................................................................50
2
,Week 1
Geweld H7: de gevolgen van geweld
Fight, flight, freeze of faint
Normaal reageert een lichaam op een (dreigende) beschadiging door snel een intern
verdedigingssysteem te activeren verhoogde paraatheid (adrenaline, verhoogde
concentratie, prikkels niet voelen). doel is overleven.
Je bent bewust van de werkelijkheid en besluit flight or fight. Wanneer vechten of
vluchten niet kan raakt het verdedigingssysteem ontregeld en traumatische reacties
kunnen optreden. Bij een traumatische reactie blijft het lichaam in verdedigingsstand
staan terwijl het gewaar verdwenen is. Mensen vluchten figuurlijk, wanneer vechten of
vluchten niet mogelijk is, door lichamelijk te verstijven, verlamd te raken (freeze), door
flauw te vallen (faint), door ‘uit het lichaam te treden’ of in een fantasiewereld te gaan
leven.
Eenmalig of langdurig geweld
De gevolgen van een eenmalig incident zijn over het algemeen minder groot dan die van
langdurig geweld. Als mensen het gebeurde wegstoppen zit dit het natuurlijke
herstelproces in de weg en kan dit op den duur tot uitlopende klachten leiden.
Acuut trauma: herstel binnen enkele maanden, gaat gepaard met lichamelijke
of emotionele reacties.
Begeleiding gericht om natuurlijkherstel te bevorderen.
Debriefing (rapportage); kort na afloop emoties/gevoelens kwijt over gebeurtenis.
Er zijn ook aanhangers die geloven dat debriefing meer schade kan geve, vooral
debriefing is gestructureerde vorm.
2 uitgangspunten natuurlijkherstelproces:
Het is een individueel proces, dat voor ieder anders is.
Slachtoffer maakt zelf duidelijk wat hij nodig heeft van anderen en wanneer.
Hulpverleners kunnen natuurlijkherstelproces bevorderen door goede informatie te
geven en door beschikbaar te zijn als de ander om hulp vraagt.
Chronisch trauma: klachten na 3 tot 6 maanden niet verdwijnen of zelf erger
worden
Op lange duur lichamelijke, psychische en relationele klachten.
Met de tijd vervlakken herinneringen en lijkt er niks meer aan de hand. Maar
innerlijk blijven ze hangen in het verleden.
-> niet leven maar overleven, niets voelen, niet weten wat liefde is, weinig
energie, snel boos, niet kunnen genieten, niet de ervaring zinvol te leven.
Als er sprake is van langdurig/veelvuldig geweld is de kans nihil op
natuurlijkherstel
Het meest bekende gevolg van geweldervaringen is de posttraumatische stress stoornis
(PTSS).
Informatie is belangrijk
Informatie belangrijk omdat:
Belangrijk om te weten wat normale reacties zijn, dat mannen en vrouwen
anders kunnen reageren, dat de een emotioneler kan reageren dan een ander.
Het is van belang dat de omgeving van de persoon geïnformeerd wordt zodat zij
steunend kunnen zijn voor de persoon.
Ook is het belangrijk om onwaarheden duidelijk neer te zetten.
Hoe sneller de juiste informatie, des te meer profijt ze daarvan hebben in de
maanden daarna.
3
, Direct na traumatische gebeurtenis informatie brengen, mensen zijn dan open en sterk
geconcentreerd en hebben vaak weinig emotionele reacties .
Ingrijpende ervaringen bevinden zich in het onbewuste; SAM; situationeel Accessed
Memory = het geheugen dat via situaties toegankelijk is. Meer desintegratie,
fragmentatie en meer intense reacties.
uit zich in gefragmenteerde flashbacks, dromen en herbelevingen en wordt door
willekeurige stimuli tot gang gebracht.
Het natuurlijke herstelproces bevorderen
Het herstelproces kan bevorderd worden wanneer omstanders een aantal voorwaarden
creëren. De volgende punten zijn hierbij belangrijk:
Herstelproces kan pas op gang komen als iemand uit de gevarenzone is, fysiek in
veiligheid.
De betrokkene moet vanaf het begin de tijd nemen om bezig te zijn met wat er
gebeurd is. (eerste 2 weken gaat dit goed, hierna weerstand tot een week of 6, dan
proces van adaptatie; went aan feit dat het is gebeurd en kan er over praten/schrijven .
Omstanders de ernst van wat er gebeurd is erkennen en die niet bagatelliseren.
De aanwezigheid van een ondersteunend netwerk van naasten en/of hulpverleners
die beschikbaar zijn is belangrijk. Betrokkene bepaald zelf met wie en wanneer.
Voor betrokkene en de mensen om hen heen is het belangrijk om vooral
gevoelens te uiten.
Deze benadering lijkt effectiever dan gestructureerde verwerkingsprogramma’s.
Geen natuurlijk herstel
Geen natuurlijk herstel betreft vooral mensen die als gevolg van eerdere ervaringen met
geweld bepaalde overlevingsstrategieën hebben ontwikkeld.
De reactie van deze mensen komt op een buitenstaander vaak buiten proporties over in
verhouding met wat er gebeurde. Vaak komt dit voort uit ervaringen in de jeugd. Een
latere geweldservaring kan oud-trauma omhoog halen en de reacties versterken.
Posttraumatische stressstoornis (PTSS)
PTSS DSM-V uit boek:
Er moet sprake zijn van een trauma:
Blootgesteld aan een feitelijke of dreigende dood, ernstige verwondingen en/of
seksueel geweld
Er moet sprake zijn van onderstaande symptomen:
Traumatische ervaring wordt voortduren herbeleefd
Aanhoudend vermijden van prikkels die gerelateerd zijn aan het trauma
Negatieve veranderingen in gedachten en stemming gerelateerd aan de
traumatische gebeurtenis
Aanhoudende symptomen van verhoogde prikkelbaarheid
Van alle bovenstaande symptomen geld: deze zijn begonnen of verslechterd na de
traumatische gebeurtenis;
De duur van de stoornis is langer dan één maand
De stoornis veroorzaakt klinisch significante lijdensdruk of beperkingen in het
sociale of beroepsmatige functioneren, of het functioneren op andere belangrijke
terreinen.
De stoornis kan niet worden toegeschreven aan de fysiologische effecten van een
middel of aan een somatische aandoening.
4
