Voeding samenvatting tentamen 2
HS.1 VETTEN / VIS / CHOLESTEROL / VCP
Je benoemt de verschillende soorten vetten in onze voeding
Fosfolipiden = Fosfaatkop die hydrofiel is en 2 vetzuren
- Bevinden zich veel in celmembraan
Triglyceriden = 3 vetzuurstaarten
- 95% van je voeding bestaat hieruit (lange keten vetzuren >=12 C-atomen)
Fosfolipiden en TG lijken op elkaar maar ene heeft 2 vetzuren en andere 3.
Sterolen = ringstructuur
- Met name cholesterol
Lipoproteïnen = combinatie vetten en eiwitten die betroken zijn bij transport van vetten
- Chylomicronen (grootste): transporteren TG vanuit de darm naar de lichaamscellen
en de lever
- VLDL: transporteert lipiden die gevormd zijn door de lever
- LDL: vervoert voornamelijk cholesterol en brengt dit naar de plekken waar nodig is
- HDL: haalt cholesterol op waar nodig is en brengt dit terug naar de lever
Vetzuren in voeding goed kunnen
:0 = verzadigd vet
:1 = enkelvoudig onverzadigd vetzuur
:2 = essentieel vetzuur / tweevoudig onverzadigd vetzuur
:3 of hoger = essentieel vetzuur / meervoudig onverzadigd vetzuur
, Laurinezuur, C12:0 verzadigd vet: in kokosolie, palmpitolie, babassu-olie, cohune-olie,
tucumolie en het genetisch gemanipuleerde laurate canola oil
Myristinezuur, C14:0 verzadigd vet: Naast de nootmuskaat wordt myristinezuur ook
gevonden in palmolie, kokosolie, boter
Palmitinezuur, C16:0 verzadigd vet: In palmolie
Stearinezuur, C18:0 verzadigd vet: komt met name in dierlijke vetten voor, maar sommige
plantaardige vetten en oliën bevatten ook wat stearinezuur.
Oliezuur enkelvoudig onverzadigd vetzuur: olijfolie, avocado
Linolzuur essentieel vetzuur: zonnebloemolie, maïsolie en sojaolie, maar ook in margarine,
halvarine en bak- en braadvetten.
Alfa-linoleenzuur essentieel vetzuur: o.a. in walnoten, lijnzaadolie
EPA & DHA visvetzuren, omega 3 vetzuren
Elaidinezuur & vacceenzuur transvet
Bij de omega tellen vanaf CH3 (methylgroep)
Je licht toe waar de discussie over ‘wel of geen negatieve gezondheidseffecten van verzadigd
vet’ op gebaseerd is
Verzadigd vet: verhoogt LDL, HDL en totaal cholesterol
Transvetten: verhoogt LDL en niet HDL
Onverzadigde vetten: LDL dalen en HDL stijgen.
Aderverkalking = Atherosclerose
Bij beschadiging van de vaatwand (bv. door te hoge bloeddruk), kan er meer LDL cholesterol
worden opgenomen. In de vaatwand kan LDL oxideren en dan krijg je gemodificeerd LDL. Dit
triggert cellen van immuunsysteem en trekt macrofagen aan die LDL op te ruimen. Ontstaan
grote gele schuimcellen die zich ophopen in de vaatwand, hierdoor aanmaak van extra
bindweefsel en zorgt voor bloedvatenvernauwing.
Maar ook: - Grootte LDL, gaan moeilijker vaatwand in – Effect op TG gehalte – Ontsteking
markers, vetcellen kunnen deze zelf uitscheiden – Bloeddruk, beschadigen vaatwand –
Bloedstolling – Aritmien, krioelen van het hart en niet meer mooi samentrekken
Dit allemaal vergroot het risico op hart- en vaatziekten.
Je kan verzadigde vetzuren maken uit onverzadigd door te zorgen dat de dubbele bindingen
eruit gaan of zorgen dat het trans-vetzuren worden (deze ontstaan hierbij dus).
Uit een onderzoek blijkt dat vervangen van koolhydraten door verzadigd vet niet veel doet
maar vervangen verzadigd vet door onverzadigd vet wel.
Vervang boter, harde margarine en bak- en braadvetten door zachte margarines, vloeibaar
bak- en braadvet en plantaardige oliën.
RCT’S laten zien dat een verlaging van LDL wordt bereikt door vervangen van de boters.
Vervangen verzadigd vet door meervoudig onverzadigd vet verlaagd risico op coronaire
hartziekten volgens cohortonderzoek.
HS.1 VETTEN / VIS / CHOLESTEROL / VCP
Je benoemt de verschillende soorten vetten in onze voeding
Fosfolipiden = Fosfaatkop die hydrofiel is en 2 vetzuren
- Bevinden zich veel in celmembraan
Triglyceriden = 3 vetzuurstaarten
- 95% van je voeding bestaat hieruit (lange keten vetzuren >=12 C-atomen)
Fosfolipiden en TG lijken op elkaar maar ene heeft 2 vetzuren en andere 3.
Sterolen = ringstructuur
- Met name cholesterol
Lipoproteïnen = combinatie vetten en eiwitten die betroken zijn bij transport van vetten
- Chylomicronen (grootste): transporteren TG vanuit de darm naar de lichaamscellen
en de lever
- VLDL: transporteert lipiden die gevormd zijn door de lever
- LDL: vervoert voornamelijk cholesterol en brengt dit naar de plekken waar nodig is
- HDL: haalt cholesterol op waar nodig is en brengt dit terug naar de lever
Vetzuren in voeding goed kunnen
:0 = verzadigd vet
:1 = enkelvoudig onverzadigd vetzuur
:2 = essentieel vetzuur / tweevoudig onverzadigd vetzuur
:3 of hoger = essentieel vetzuur / meervoudig onverzadigd vetzuur
, Laurinezuur, C12:0 verzadigd vet: in kokosolie, palmpitolie, babassu-olie, cohune-olie,
tucumolie en het genetisch gemanipuleerde laurate canola oil
Myristinezuur, C14:0 verzadigd vet: Naast de nootmuskaat wordt myristinezuur ook
gevonden in palmolie, kokosolie, boter
Palmitinezuur, C16:0 verzadigd vet: In palmolie
Stearinezuur, C18:0 verzadigd vet: komt met name in dierlijke vetten voor, maar sommige
plantaardige vetten en oliën bevatten ook wat stearinezuur.
Oliezuur enkelvoudig onverzadigd vetzuur: olijfolie, avocado
Linolzuur essentieel vetzuur: zonnebloemolie, maïsolie en sojaolie, maar ook in margarine,
halvarine en bak- en braadvetten.
Alfa-linoleenzuur essentieel vetzuur: o.a. in walnoten, lijnzaadolie
EPA & DHA visvetzuren, omega 3 vetzuren
Elaidinezuur & vacceenzuur transvet
Bij de omega tellen vanaf CH3 (methylgroep)
Je licht toe waar de discussie over ‘wel of geen negatieve gezondheidseffecten van verzadigd
vet’ op gebaseerd is
Verzadigd vet: verhoogt LDL, HDL en totaal cholesterol
Transvetten: verhoogt LDL en niet HDL
Onverzadigde vetten: LDL dalen en HDL stijgen.
Aderverkalking = Atherosclerose
Bij beschadiging van de vaatwand (bv. door te hoge bloeddruk), kan er meer LDL cholesterol
worden opgenomen. In de vaatwand kan LDL oxideren en dan krijg je gemodificeerd LDL. Dit
triggert cellen van immuunsysteem en trekt macrofagen aan die LDL op te ruimen. Ontstaan
grote gele schuimcellen die zich ophopen in de vaatwand, hierdoor aanmaak van extra
bindweefsel en zorgt voor bloedvatenvernauwing.
Maar ook: - Grootte LDL, gaan moeilijker vaatwand in – Effect op TG gehalte – Ontsteking
markers, vetcellen kunnen deze zelf uitscheiden – Bloeddruk, beschadigen vaatwand –
Bloedstolling – Aritmien, krioelen van het hart en niet meer mooi samentrekken
Dit allemaal vergroot het risico op hart- en vaatziekten.
Je kan verzadigde vetzuren maken uit onverzadigd door te zorgen dat de dubbele bindingen
eruit gaan of zorgen dat het trans-vetzuren worden (deze ontstaan hierbij dus).
Uit een onderzoek blijkt dat vervangen van koolhydraten door verzadigd vet niet veel doet
maar vervangen verzadigd vet door onverzadigd vet wel.
Vervang boter, harde margarine en bak- en braadvetten door zachte margarines, vloeibaar
bak- en braadvet en plantaardige oliën.
RCT’S laten zien dat een verlaging van LDL wordt bereikt door vervangen van de boters.
Vervangen verzadigd vet door meervoudig onverzadigd vet verlaagd risico op coronaire
hartziekten volgens cohortonderzoek.
