2.7 ORTHOPEDAGOGIEK II: STOORNISSEN BIJ KINDEREN
PROBLEEM 5. DISCUSSIE
LITERATUUR
- Kennisclip
- Prins & Breat (2014) – H15.
- Wicks-Nelson (2015) – H10.
- Verhulst (2014) – H24. Pp. 608-614
- Nationaal Referentiecentrum Dyslexie (2013) – Protocol Dyslexie
diagnostiek en behandeling
- Ghesquière, Boets, Gadeye & Vandewalle (2011) – Dyslexie: een beknopt
wetenschappelijk
WAT ZIJN LEERSTOORNISSEN? (SPECIFIEK, WAT IS DYSLEXIE/DYSCALCULIE?) KENNISCLIP
LEERSTOORNISSEN
KENMERKEN
1) De ernst: de leerstoornis heeft invloed op het dagelijks functioneren van
het kind.
2) Een leerstoornis is persistent: ze zijn voortdurend aanwezig.
3) Een leerstoornis is hardnekkig: bijscholing helpt niet om de problemen op
te lossen.
Kenmerkend bij dyslexie en dyscalculie is verder:
4) Gebrek aan het automatiseren van woorden en rekenfeiten. Vb. tafels.
kinderen lopen vast bij complexere procedures van rekenen en
schrijven.
CRITERIUM
Tot voor kort het Discrepantiecriterium: er is een onverwacht groot verschil
tussen het potentiële schoolsucces en leervermogen van een kind en de
schoolprestaties die daadwerkelijk geleverd worden. Het potentiële schoolsucces
kan gebaseerd worden op o.a. IQ, leeftijd en gevolgde onderwijs.
Criterium kent veel kritiek, omdat het potentiële schoolsucces in de
praktijk gemeten wordt op basis van de leeftijd, zonder rekening te houden
met individuele verschillen.
Het discrepantiecriterium is nu vervangen door het achterstandscriterium en
resistentiecriterium.
Het achterstandscriterium stelt dat er sprake moet zijn van een ernstige
achterstand in het leren. Het resistentiecriterium stelt dat deze achterstand
hardnekkig moet zijn en dus niet te verhelpen is door beter of meer onderwijs.
In combinatie met deze criteria wordt vaak het exclusiviteitscriterium
gebruikt; dit criterium houdt in dat er alleen een diagnose gesteld mag worden
als er geen andere oorzaken zijn voor de leerproblemen die het kind ervaart,
zoals een verstandelijke beperking of bepaalde omstandigheden.
DYSLEXIE
, 2.7 ORTHOPEDAGOGIEK II: STOORNISSEN BIJ KINDEREN
Dyslexie is een specifieke lees- en spellingsstoornis met een neurobiologische
basis, die wordt veroorzaakt door cognitieve verwerkingsstoornissen op het
raakvlak van fonologische (= verwerking van spraakklanken) en orthografische
(= spelling) taalverwerking. Deze taalverwerkingsproblemen wijken af van het
overige cognitieve en taalverwerkingsprofiel van het kind en leiden tot ernstig
problemen met het lezen en spellen van woorden, ondanks regelmatig onderwijs.
Dit specifieke lees- en spellingsprobleem beperkt in de ernstige mate een
normale educatieve ontwikkeling, die op grond van de overige cognitieve
vaardigheden zou zijn geïndiceerd.
KENMERKEN
- Ernstige lees- en spellingsproblemen
- Een traag en moeizaam leerproces, specifiek voor lezen en spellen.
- Lees- en spellingsproblemen op woord en subwoordniveau.
- Een verstoring of vertraging in de verwerking van spraakklanken.
- Het snel serieel benoemen van letters en cijfers is verstoord of vertraagd.
- Visueel/orthografische woordherkenning is onnauwkeurig of vertraagd.
- Het koppelen van visuele/auditieve letter/woordverwerking is verstoord of
vertraagd.
- Soms problemen in het verbale werkgeheugen.
DYSCALCULIE
Dyscalculie is een ernstige en hardnekkige reken en wiskundeproblemen,
ondanks wiskunde begeleiding en waarschijnlijk voortkomend uit kindfactoren.
De oorsprong van de problemen liggen dus niet buiten het kind.
Voor het stellen van de diagnose wordt het discrepantiecriterium en
resistentiecriterium gebruik en moet er vanaf het begin problemen zijn met de
basisvaardigheden in het domein van getallen en bewerkingen. Deze problemen
moeten persistent zijn (dus op elk domein te maken met getallen, rekenen en
verhoudingen).
DSM-5 CRITERIA
Dyslexie en dyscalculie vallen in de DSM-5 onder het domein specifieke
leerstoornissen. De classificatie wordt gegeven als kinderen moeite hebben
met het aanleren van schoolse vaardigheden, zoals gegeven in minstens 1 van
de symptomen, en dit voor minstens 6 maanden. Ondanks eerdere interventies
gericht op de symptomen, blijven de problemen aanwezig.
1) Moeite met het lezen van woorden
2) Moeite om de betekenis te begrijpen van wat wordt gelezen
3) Moeite met spelling
4) Moeite om zich schriftelijk uit te drukken
5) Moeite met het zich eigen maken van gevoel voor en feiten rond getallen
en berekeningen
6) Moeite met cijfermatig redeneren.
ONTWIKKELING EN BELOOP
Dyslexie en dyscalculie kunnen pas worden vastgesteld wanneer de kinderen
zouden moeten kunnen rekenen en lezen. Desondanks zijn er op jongere
leeftijd wel al vroege voorspellers te zien.
PROBLEEM 5. DISCUSSIE
LITERATUUR
- Kennisclip
- Prins & Breat (2014) – H15.
- Wicks-Nelson (2015) – H10.
- Verhulst (2014) – H24. Pp. 608-614
- Nationaal Referentiecentrum Dyslexie (2013) – Protocol Dyslexie
diagnostiek en behandeling
- Ghesquière, Boets, Gadeye & Vandewalle (2011) – Dyslexie: een beknopt
wetenschappelijk
WAT ZIJN LEERSTOORNISSEN? (SPECIFIEK, WAT IS DYSLEXIE/DYSCALCULIE?) KENNISCLIP
LEERSTOORNISSEN
KENMERKEN
1) De ernst: de leerstoornis heeft invloed op het dagelijks functioneren van
het kind.
2) Een leerstoornis is persistent: ze zijn voortdurend aanwezig.
3) Een leerstoornis is hardnekkig: bijscholing helpt niet om de problemen op
te lossen.
Kenmerkend bij dyslexie en dyscalculie is verder:
4) Gebrek aan het automatiseren van woorden en rekenfeiten. Vb. tafels.
kinderen lopen vast bij complexere procedures van rekenen en
schrijven.
CRITERIUM
Tot voor kort het Discrepantiecriterium: er is een onverwacht groot verschil
tussen het potentiële schoolsucces en leervermogen van een kind en de
schoolprestaties die daadwerkelijk geleverd worden. Het potentiële schoolsucces
kan gebaseerd worden op o.a. IQ, leeftijd en gevolgde onderwijs.
Criterium kent veel kritiek, omdat het potentiële schoolsucces in de
praktijk gemeten wordt op basis van de leeftijd, zonder rekening te houden
met individuele verschillen.
Het discrepantiecriterium is nu vervangen door het achterstandscriterium en
resistentiecriterium.
Het achterstandscriterium stelt dat er sprake moet zijn van een ernstige
achterstand in het leren. Het resistentiecriterium stelt dat deze achterstand
hardnekkig moet zijn en dus niet te verhelpen is door beter of meer onderwijs.
In combinatie met deze criteria wordt vaak het exclusiviteitscriterium
gebruikt; dit criterium houdt in dat er alleen een diagnose gesteld mag worden
als er geen andere oorzaken zijn voor de leerproblemen die het kind ervaart,
zoals een verstandelijke beperking of bepaalde omstandigheden.
DYSLEXIE
, 2.7 ORTHOPEDAGOGIEK II: STOORNISSEN BIJ KINDEREN
Dyslexie is een specifieke lees- en spellingsstoornis met een neurobiologische
basis, die wordt veroorzaakt door cognitieve verwerkingsstoornissen op het
raakvlak van fonologische (= verwerking van spraakklanken) en orthografische
(= spelling) taalverwerking. Deze taalverwerkingsproblemen wijken af van het
overige cognitieve en taalverwerkingsprofiel van het kind en leiden tot ernstig
problemen met het lezen en spellen van woorden, ondanks regelmatig onderwijs.
Dit specifieke lees- en spellingsprobleem beperkt in de ernstige mate een
normale educatieve ontwikkeling, die op grond van de overige cognitieve
vaardigheden zou zijn geïndiceerd.
KENMERKEN
- Ernstige lees- en spellingsproblemen
- Een traag en moeizaam leerproces, specifiek voor lezen en spellen.
- Lees- en spellingsproblemen op woord en subwoordniveau.
- Een verstoring of vertraging in de verwerking van spraakklanken.
- Het snel serieel benoemen van letters en cijfers is verstoord of vertraagd.
- Visueel/orthografische woordherkenning is onnauwkeurig of vertraagd.
- Het koppelen van visuele/auditieve letter/woordverwerking is verstoord of
vertraagd.
- Soms problemen in het verbale werkgeheugen.
DYSCALCULIE
Dyscalculie is een ernstige en hardnekkige reken en wiskundeproblemen,
ondanks wiskunde begeleiding en waarschijnlijk voortkomend uit kindfactoren.
De oorsprong van de problemen liggen dus niet buiten het kind.
Voor het stellen van de diagnose wordt het discrepantiecriterium en
resistentiecriterium gebruik en moet er vanaf het begin problemen zijn met de
basisvaardigheden in het domein van getallen en bewerkingen. Deze problemen
moeten persistent zijn (dus op elk domein te maken met getallen, rekenen en
verhoudingen).
DSM-5 CRITERIA
Dyslexie en dyscalculie vallen in de DSM-5 onder het domein specifieke
leerstoornissen. De classificatie wordt gegeven als kinderen moeite hebben
met het aanleren van schoolse vaardigheden, zoals gegeven in minstens 1 van
de symptomen, en dit voor minstens 6 maanden. Ondanks eerdere interventies
gericht op de symptomen, blijven de problemen aanwezig.
1) Moeite met het lezen van woorden
2) Moeite om de betekenis te begrijpen van wat wordt gelezen
3) Moeite met spelling
4) Moeite om zich schriftelijk uit te drukken
5) Moeite met het zich eigen maken van gevoel voor en feiten rond getallen
en berekeningen
6) Moeite met cijfermatig redeneren.
ONTWIKKELING EN BELOOP
Dyslexie en dyscalculie kunnen pas worden vastgesteld wanneer de kinderen
zouden moeten kunnen rekenen en lezen. Desondanks zijn er op jongere
leeftijd wel al vroege voorspellers te zien.
