Thales (~600 v.C.)
Eerste natuurfilosoof.
Iemand die op samenhangende wijze zonder te verwijzen naar goden of magische krachten
de wereld tracht te verklaren.
- Reductie
Thales reduceerde de veelheid tot één: water.
De techniek van de reductie betreft de herleiding van een complexiteit tot eenvoudigere
zaken.
De ‘archè’ = enkelvoudig beginsel om de hele ‘physis’(natuur) te verklaren.
o Gaat niet verloren in de tijd
o Laat zich niet verder opdelen tot je een andere archè bekomt
o Eén en onveranderlijk
Demokritos (~400 v.C.)
Archè: atoom
Wereld
< zijnde (materie)
< niet-zijnde (lege ruimte)
Verschillende filosofische attitudes:
o Reductionisme
Elk niveau heeft een archè, die kan worden verklaard op een lager niveau.
o Holisme
Op elk niveau is er meer aan de hand dan wat je vanuit een lager niveau kan
verklaren. (Het geheel is meer dan de delen).
o Hermeneutiek
Wetenschappelijke kennis begrijpen als vorm van geloof. De betekenis van een woord
hangt af van de context, tijd, wie het zegt en de manier waarop het wordt gezegd.
(Betekenis is een kwestie van interpreteren.)
o Deconstructivisme
Het niet-zijnde is net zo belangrijk, zo mogelijk belangrijker dan het zijnde.
!
Demystificatie
De rijkheid of genuanceerdheid terugbrengen tot een steriele en koele eenvoud.
Fysicalisme
Het herleiden van sociale ontmoetingen tot psychologische mechanismen, en verder tot
biologische, scheikundige en uiteindelijk natuurkundige processen (uiteindelijk zijn het
subatomaire deeltjes die met elkaar interageren).
, Reductie als instrument, niet iets dat zekerheid oplevert.
Pythagoras (~500)
Natuur is wiskundig gestructureerd.
Ontdekte de irrationale getallen.
- Abstractie
Abstraheren
< universaliseren (van het bijzondere naar het algemene)
< reduceren
Reductie is een aspect van abstractie: het algemeen denkproces waarbij men probeert in de
werkelijkheid het gedeelde en differentiërende te onderscheiden, oftewel datgene wat
unificeert en verbindt van wat particulariseert en ontbindt.
Abstractie kan leiden tot idealisering: de concrete werkelijkheid wordt dan op een inperkende wijze
voorgesteld en soms zelfs afhankelijk gemaakt van een achterliggende werkelijkheid. (Platoonse
benadering).
Argumenteren & onderzoeken: zie boek.
Anaximander (~600 v.C.)
Archè = Apeiron
Datgene wat onderliggend is aan alle dingen heeft zelf geen kenmerken: het is alles en
tegelijkertijd niets.
Anaximander reduceert, maar laat het ultieme uiteindelijk open. Hij abstraheert tot op zekere
hoogte:
De existentie van de archè is in de concrete werkelijkheid kenbaar (volgens het
principe van voldoende reden), maar de essentie is dat niet (want de essentie van het
apeiron is de essentie van alles).
- Principe van voldoende reden
‘De wereld staat stil want er is geen reden voor de wereld om in een bepaalde richting te bewegen.’
Het principe van voldoende reden zegt dat voor alles wat gebeurt een oorzaak moet bestaan.
Christian Wolf (~1700)
“Alles heeft een reden om te bestaan, anders zou het niet bestaan.”
Er moet worden gezocht naar de verklaring.
Wilhelm von Leibniz (~1700)
“… Alhoewel ons deze oorzaken meestal niet bekend zullen zijn.”
Een oorzaak is niet noodzakelijk!
Eerste natuurfilosoof.
Iemand die op samenhangende wijze zonder te verwijzen naar goden of magische krachten
de wereld tracht te verklaren.
- Reductie
Thales reduceerde de veelheid tot één: water.
De techniek van de reductie betreft de herleiding van een complexiteit tot eenvoudigere
zaken.
De ‘archè’ = enkelvoudig beginsel om de hele ‘physis’(natuur) te verklaren.
o Gaat niet verloren in de tijd
o Laat zich niet verder opdelen tot je een andere archè bekomt
o Eén en onveranderlijk
Demokritos (~400 v.C.)
Archè: atoom
Wereld
< zijnde (materie)
< niet-zijnde (lege ruimte)
Verschillende filosofische attitudes:
o Reductionisme
Elk niveau heeft een archè, die kan worden verklaard op een lager niveau.
o Holisme
Op elk niveau is er meer aan de hand dan wat je vanuit een lager niveau kan
verklaren. (Het geheel is meer dan de delen).
o Hermeneutiek
Wetenschappelijke kennis begrijpen als vorm van geloof. De betekenis van een woord
hangt af van de context, tijd, wie het zegt en de manier waarop het wordt gezegd.
(Betekenis is een kwestie van interpreteren.)
o Deconstructivisme
Het niet-zijnde is net zo belangrijk, zo mogelijk belangrijker dan het zijnde.
!
Demystificatie
De rijkheid of genuanceerdheid terugbrengen tot een steriele en koele eenvoud.
Fysicalisme
Het herleiden van sociale ontmoetingen tot psychologische mechanismen, en verder tot
biologische, scheikundige en uiteindelijk natuurkundige processen (uiteindelijk zijn het
subatomaire deeltjes die met elkaar interageren).
, Reductie als instrument, niet iets dat zekerheid oplevert.
Pythagoras (~500)
Natuur is wiskundig gestructureerd.
Ontdekte de irrationale getallen.
- Abstractie
Abstraheren
< universaliseren (van het bijzondere naar het algemene)
< reduceren
Reductie is een aspect van abstractie: het algemeen denkproces waarbij men probeert in de
werkelijkheid het gedeelde en differentiërende te onderscheiden, oftewel datgene wat
unificeert en verbindt van wat particulariseert en ontbindt.
Abstractie kan leiden tot idealisering: de concrete werkelijkheid wordt dan op een inperkende wijze
voorgesteld en soms zelfs afhankelijk gemaakt van een achterliggende werkelijkheid. (Platoonse
benadering).
Argumenteren & onderzoeken: zie boek.
Anaximander (~600 v.C.)
Archè = Apeiron
Datgene wat onderliggend is aan alle dingen heeft zelf geen kenmerken: het is alles en
tegelijkertijd niets.
Anaximander reduceert, maar laat het ultieme uiteindelijk open. Hij abstraheert tot op zekere
hoogte:
De existentie van de archè is in de concrete werkelijkheid kenbaar (volgens het
principe van voldoende reden), maar de essentie is dat niet (want de essentie van het
apeiron is de essentie van alles).
- Principe van voldoende reden
‘De wereld staat stil want er is geen reden voor de wereld om in een bepaalde richting te bewegen.’
Het principe van voldoende reden zegt dat voor alles wat gebeurt een oorzaak moet bestaan.
Christian Wolf (~1700)
“Alles heeft een reden om te bestaan, anders zou het niet bestaan.”
Er moet worden gezocht naar de verklaring.
Wilhelm von Leibniz (~1700)
“… Alhoewel ons deze oorzaken meestal niet bekend zullen zijn.”
Een oorzaak is niet noodzakelijk!
