FORENSISCHE PSYCHIATRIE
INHOUDSOPGAVE
INHOUDSOPGAVE ............................................................................................. 1
1. INLEIDING: .............................................................................................. 3
1.1 BEHANDELING IN FORENSISCHE PSYCHIATRIE ....................................................... 4
1.2 DESKUNDIGENONDERZOEK ......................................................................... 4
2. CLASSIFICATIESYSTEMEN ............................................................................... 5
3. FORENSISCHE PSYCHIATRIE EN STRAFRECHT ........................................................... 6
4. TOEREKENINGSVATBAARHEID EN VRAGEN AAN GERECHTSPSYCHIATER ................................ 7
4.1 TOEREKENINGSVATBAARHEID ...................................................................... 7
4.2 INTERNERING ..................................................................................... 11
5. PERSOONLIJKHEIDSTHEORIEËN EN –STOORNISSEN ................................................... 14
5.1 ALGEMENE OPVATTINGEN ......................................................................... 14
5.1.1 Millon ...................................................................................... 14
5.1.2 Defenisiemechanismen (Vaillant) ..................................................... 16
5.2 PSYCHODYNAMISCH MODEL........................................................................ 17
5.2.1 Psychoanalytische termen van Freud ................................................ 17
5.3 PERSOONLIJKHEIDSSTOORNISSEN .................................................................. 18
6. GEHEUGENWERKING .................................................................................. 25
6.1 ALGEMENE OPVATTINGEN ......................................................................... 25
6.2 DELEN VAN HET GEHEUGEN ....................................................................... 25
6.3 AMNESIE (GEHEUGENVERLIES) .................................................................... 29
7. SCHADEBEPALING IN NIET-STRAFRECHTERLIJKE CONTEXT ........................................... 30
7.1 SOMATOFORME STOORNISSEN ..................................................................... 30
7.2 NAGEBOOTSTE STOORNIS ......................................................................... 31
7.3 MILD HEAD INJURY DOOR SCHEDELTRAUMA (MHI) ................................................ 32
7.4 PERCENTAGES .................................................................................... 34
7.4.1 Percentages werkonbekwaamheid/invaliditeit (tijdelijk/blijvend) ............ 34
7.4.2 Schaderaming ............................................................................ 34
7.4.3 Ziektewetgeving ......................................................................... 35
8. AGRESSIE ............................................................................................. 36
8.1 ALGEMENE ASPECTEN ............................................................................. 36
8.1.1 Etiologie................................................................................... 36
8.1.2 Agressie en context ..................................................................... 37
9. PSYCHOSES ........................................................................................... 38
, 9.1 ALGEMEEN ........................................................................................ 38
9.2 WAANSTOORNISSEN ............................................................................... 38
9.3 SCHIZOFRENIE .................................................................................... 38
9.4 ANDEREN ......................................................................................... 39
10. MENTALE RETARDATIE ............................................................................. 40
10.1 INTELLIGENTIE QUOTIËNT (IQ) ................................................................... 40
10.2 ZWAKZINNIGHEID ................................................................................. 40
11. IMPULSCONTROLE STOORNISSEN ................................................................... 41
11.1 ALGEMEEN ........................................................................................ 41
11.2 PYROMANIE ....................................................................................... 42
12. STALKING .......................................................................................... 43
12.1 ALGEMEEN ........................................................................................ 43
12.2 TYPOLOGIEËN .................................................................................... 43
13. VROUWEN EN STRAFRECHT ........................................................................ 44
13.1 ALGEMEEN ........................................................................................ 44
13.2 VROUWELIJKE SEKSUELE DELINQUENTEN .......................................................... 44
14. RECIDIVE EN RISICOTAXATIE ....................................................................... 45
14.1 ALGEMEEN ........................................................................................ 45
14.2 RISICOTAXATIE INSTRUMENTEN.................................................................... 46
15. SEKSUELE VOORKEURSSTOORNISSEN .............................................................. 49
15.1 ALGEMEEN ........................................................................................ 49
15.1.1 Seksueel misbruik en seksuele voorkeursstoornissen .............................. 49
15.1.2 Ethiologie van seksueel misbruik ..................................................... 49
15.2 SOORTEN SEKSUELE VOORKEURSSTOORNISSEN..................................................... 49
15.3 PEDOFILIE/EFEBOFILIE............................................................................ 51
15.4 VERKRACHTERS TYPOLOGIE ....................................................................... 51
15.5 BEHANDELING SEKSUELE DELINQUENTEN IN BELGIË ............................................... 52
15.5.1 Universitair Forensisch Centrum ...................................................... 52
15.5.2 Behandeling algemeen.................................................................. 54
16. BEROEPSGEHEIM ................................................................................... 55
,1. INLEIDING:
Forensisch Psychiatrie
Juridisch Medisch
Publiekelijk? Niet openbaar Openbaar
Cultuur/houding Oppositioneel ( tegensprekelijk Alliantie (vertrouwelijk
conflictmodel) samenwerkingsmodel obv
beroepsgeheim) tvv de patiënt
Uitgangspunt Wetten en zelfbeschikkingsrecht Hulp/behandeling centraal
centraal
Opdracht Bepaald door rechter Handelt autonoom tvv patiënt
Toerekeningsvatbaar? Zwart-wit Glijdende schalen
Causaliteit? ≠ behandeling = hoe (= controle) ≠ hoe = behandeling
Ethisch uitgangspunt Respect voor vrijheid Respect voor gezondheid
Forensisch Psychiatrie = gerechtspsychiater:
- werkt in enge zin binnen het SR, in brede zin binnen rechtssysteem (tegensprekelijk
conflictmodel)
o Aanstelling mogelijk in alle rechtbanken (Pol RB, Corr RB, JeugdRB,
Vredegerecht, RB v koophandel, ArbeidsRB) met uitzondering van HvA, RvS,
GH
o Elke Rb heeft eigen spelregels
- in opdracht van het recht, ten behoeve van een juridische vraagstelling
(≠ hulpvraag van patient)
- verschaffen van bijkomende technische info mbt (on)toerekeningsvatbaarheid
- Kritische houding tov nagestreefd doel noodzakelijk, advies of oordeel moet zo
correct, eerlijk en objectief mogelijk (~mbh psychologische testen), morele visie
niet laten meespelen
Curatief psychiater: in samenwerkingsverband met patiënt opl vinden, gericht op
behandelen
Overtredingen van maatschappelijke regels
Morele : dingen die instinctief niet mogen, ongeschreven regels ~mens-zijn
Conventionele: gemaakte regels
, 1.1 BEHANDELING IN FORENSISCHE PSYCHIATRIE
België:
1) Behandeling seksuele delinquenten
- Afspraken Volksgezondheid – Justitie mbt beroepsgeheim
2) FPE (Forensisch psychiatrische eenheden)
- Afdelingn in psychiatrische ziekenhuizen die specifiek mensen opnemen vanuit
justitieel circuit
- Vnl geïnterneerden
3) FPC (Forensisch pyschiatrische centra) in Antwerpen en Gent
- Beveiliging als gevangenis, vgl met TBS klinieken in NL
Meerdere stelsel: probatie, VOV, VI, VOP, MOF/POS, gedwongen opname, probatie voor
seksuele delinquenten
2 werkdomeinen
1) Penitentiaire psychiatrie
2) Multidisciplinaire, niet diagnose georïenteerde, forensische psychiatrische
behandeling
- High security ~FPC
- Medium security ~FPE voortgekomen uit SGA (sterk gedragsgestoorde en
agressieve patientenafdeling)
- Low security: Gewone psychiatrische afdeling
Nederland:
1) Penitentiare context
- High security: FOBA
- Medium security: intensieve behandelingsafdeling
- Low security: Bijzondere zorgafdeling
2) Instellingen/afdelingen
- TBS kliniek, FPK, FPA, FPP
1.2 DESKUNDIGENONDERZOEK
Optreden voor alle RB’en igv ziektewetgeving, Fonds voor Beroepsziekten GGD,
verzekeringsmaatschappijen, kerkelijk recht,...
Geen officiële erkenning >> nieuwe wet in de maak
Weinig interesse voor wetenschappelijk onderzoek
INHOUDSOPGAVE
INHOUDSOPGAVE ............................................................................................. 1
1. INLEIDING: .............................................................................................. 3
1.1 BEHANDELING IN FORENSISCHE PSYCHIATRIE ....................................................... 4
1.2 DESKUNDIGENONDERZOEK ......................................................................... 4
2. CLASSIFICATIESYSTEMEN ............................................................................... 5
3. FORENSISCHE PSYCHIATRIE EN STRAFRECHT ........................................................... 6
4. TOEREKENINGSVATBAARHEID EN VRAGEN AAN GERECHTSPSYCHIATER ................................ 7
4.1 TOEREKENINGSVATBAARHEID ...................................................................... 7
4.2 INTERNERING ..................................................................................... 11
5. PERSOONLIJKHEIDSTHEORIEËN EN –STOORNISSEN ................................................... 14
5.1 ALGEMENE OPVATTINGEN ......................................................................... 14
5.1.1 Millon ...................................................................................... 14
5.1.2 Defenisiemechanismen (Vaillant) ..................................................... 16
5.2 PSYCHODYNAMISCH MODEL........................................................................ 17
5.2.1 Psychoanalytische termen van Freud ................................................ 17
5.3 PERSOONLIJKHEIDSSTOORNISSEN .................................................................. 18
6. GEHEUGENWERKING .................................................................................. 25
6.1 ALGEMENE OPVATTINGEN ......................................................................... 25
6.2 DELEN VAN HET GEHEUGEN ....................................................................... 25
6.3 AMNESIE (GEHEUGENVERLIES) .................................................................... 29
7. SCHADEBEPALING IN NIET-STRAFRECHTERLIJKE CONTEXT ........................................... 30
7.1 SOMATOFORME STOORNISSEN ..................................................................... 30
7.2 NAGEBOOTSTE STOORNIS ......................................................................... 31
7.3 MILD HEAD INJURY DOOR SCHEDELTRAUMA (MHI) ................................................ 32
7.4 PERCENTAGES .................................................................................... 34
7.4.1 Percentages werkonbekwaamheid/invaliditeit (tijdelijk/blijvend) ............ 34
7.4.2 Schaderaming ............................................................................ 34
7.4.3 Ziektewetgeving ......................................................................... 35
8. AGRESSIE ............................................................................................. 36
8.1 ALGEMENE ASPECTEN ............................................................................. 36
8.1.1 Etiologie................................................................................... 36
8.1.2 Agressie en context ..................................................................... 37
9. PSYCHOSES ........................................................................................... 38
, 9.1 ALGEMEEN ........................................................................................ 38
9.2 WAANSTOORNISSEN ............................................................................... 38
9.3 SCHIZOFRENIE .................................................................................... 38
9.4 ANDEREN ......................................................................................... 39
10. MENTALE RETARDATIE ............................................................................. 40
10.1 INTELLIGENTIE QUOTIËNT (IQ) ................................................................... 40
10.2 ZWAKZINNIGHEID ................................................................................. 40
11. IMPULSCONTROLE STOORNISSEN ................................................................... 41
11.1 ALGEMEEN ........................................................................................ 41
11.2 PYROMANIE ....................................................................................... 42
12. STALKING .......................................................................................... 43
12.1 ALGEMEEN ........................................................................................ 43
12.2 TYPOLOGIEËN .................................................................................... 43
13. VROUWEN EN STRAFRECHT ........................................................................ 44
13.1 ALGEMEEN ........................................................................................ 44
13.2 VROUWELIJKE SEKSUELE DELINQUENTEN .......................................................... 44
14. RECIDIVE EN RISICOTAXATIE ....................................................................... 45
14.1 ALGEMEEN ........................................................................................ 45
14.2 RISICOTAXATIE INSTRUMENTEN.................................................................... 46
15. SEKSUELE VOORKEURSSTOORNISSEN .............................................................. 49
15.1 ALGEMEEN ........................................................................................ 49
15.1.1 Seksueel misbruik en seksuele voorkeursstoornissen .............................. 49
15.1.2 Ethiologie van seksueel misbruik ..................................................... 49
15.2 SOORTEN SEKSUELE VOORKEURSSTOORNISSEN..................................................... 49
15.3 PEDOFILIE/EFEBOFILIE............................................................................ 51
15.4 VERKRACHTERS TYPOLOGIE ....................................................................... 51
15.5 BEHANDELING SEKSUELE DELINQUENTEN IN BELGIË ............................................... 52
15.5.1 Universitair Forensisch Centrum ...................................................... 52
15.5.2 Behandeling algemeen.................................................................. 54
16. BEROEPSGEHEIM ................................................................................... 55
,1. INLEIDING:
Forensisch Psychiatrie
Juridisch Medisch
Publiekelijk? Niet openbaar Openbaar
Cultuur/houding Oppositioneel ( tegensprekelijk Alliantie (vertrouwelijk
conflictmodel) samenwerkingsmodel obv
beroepsgeheim) tvv de patiënt
Uitgangspunt Wetten en zelfbeschikkingsrecht Hulp/behandeling centraal
centraal
Opdracht Bepaald door rechter Handelt autonoom tvv patiënt
Toerekeningsvatbaar? Zwart-wit Glijdende schalen
Causaliteit? ≠ behandeling = hoe (= controle) ≠ hoe = behandeling
Ethisch uitgangspunt Respect voor vrijheid Respect voor gezondheid
Forensisch Psychiatrie = gerechtspsychiater:
- werkt in enge zin binnen het SR, in brede zin binnen rechtssysteem (tegensprekelijk
conflictmodel)
o Aanstelling mogelijk in alle rechtbanken (Pol RB, Corr RB, JeugdRB,
Vredegerecht, RB v koophandel, ArbeidsRB) met uitzondering van HvA, RvS,
GH
o Elke Rb heeft eigen spelregels
- in opdracht van het recht, ten behoeve van een juridische vraagstelling
(≠ hulpvraag van patient)
- verschaffen van bijkomende technische info mbt (on)toerekeningsvatbaarheid
- Kritische houding tov nagestreefd doel noodzakelijk, advies of oordeel moet zo
correct, eerlijk en objectief mogelijk (~mbh psychologische testen), morele visie
niet laten meespelen
Curatief psychiater: in samenwerkingsverband met patiënt opl vinden, gericht op
behandelen
Overtredingen van maatschappelijke regels
Morele : dingen die instinctief niet mogen, ongeschreven regels ~mens-zijn
Conventionele: gemaakte regels
, 1.1 BEHANDELING IN FORENSISCHE PSYCHIATRIE
België:
1) Behandeling seksuele delinquenten
- Afspraken Volksgezondheid – Justitie mbt beroepsgeheim
2) FPE (Forensisch psychiatrische eenheden)
- Afdelingn in psychiatrische ziekenhuizen die specifiek mensen opnemen vanuit
justitieel circuit
- Vnl geïnterneerden
3) FPC (Forensisch pyschiatrische centra) in Antwerpen en Gent
- Beveiliging als gevangenis, vgl met TBS klinieken in NL
Meerdere stelsel: probatie, VOV, VI, VOP, MOF/POS, gedwongen opname, probatie voor
seksuele delinquenten
2 werkdomeinen
1) Penitentiaire psychiatrie
2) Multidisciplinaire, niet diagnose georïenteerde, forensische psychiatrische
behandeling
- High security ~FPC
- Medium security ~FPE voortgekomen uit SGA (sterk gedragsgestoorde en
agressieve patientenafdeling)
- Low security: Gewone psychiatrische afdeling
Nederland:
1) Penitentiare context
- High security: FOBA
- Medium security: intensieve behandelingsafdeling
- Low security: Bijzondere zorgafdeling
2) Instellingen/afdelingen
- TBS kliniek, FPK, FPA, FPP
1.2 DESKUNDIGENONDERZOEK
Optreden voor alle RB’en igv ziektewetgeving, Fonds voor Beroepsziekten GGD,
verzekeringsmaatschappijen, kerkelijk recht,...
Geen officiële erkenning >> nieuwe wet in de maak
Weinig interesse voor wetenschappelijk onderzoek
