Psychologie module B : een inleiding.
Samenvatting academiejaar 2020-2021
Inhoud
Hoofdstuk 11 : sociale psychologie.........................................................................................................2
1. Hoe beïnvloedt de sociale situatie ons gedrag?..............................................................................3
2. Sociale werkelijkheid : wat beïnvloedt onze beoordeling van anderen?........................................6
3. Hoe creëren systemen situaties die gedrag beïnvloeden ?.............................................................9
4. Voorbeeld multiple choice vraag....................................................................................................9
Hoofdstuk 12 : Emoties........................................................................................................................10
1. Hoe motiveren emoties ons?........................................................................................................10
2. Waar komen onze emoties vandaan?...........................................................................................10
3. In welke mate kunnen we onze emoties beheersen?...............................................................12
4. Voorbeeld multiple choice vraag..................................................................................................13
Hoofdstuk 13 : agressie........................................................................................................................13
1. Wat is agressie ?...........................................................................................................................13
2. Pestgedrag....................................................................................................................................14
3. De oorsprong van agressie............................................................................................................15
4. Agressie aangeleerd......................................................................................................................17
5. Invloed van geweld in de media: niet-seksueel geweld................................................................22
6. Verborgen geweld........................................................................................................................24
7. Voorbeeld multiple choice vraag..................................................................................................26
Hoofdstuk 14 : rechtspsychologie.........................................................................................................26
1. Woord vooraf en probleemstelling...............................................................................................26
2. ! Oorzaken van rechterlijke dwalingen.........................................................................................27
3. Systeem in de Verenigde Staten...................................................................................................27
4. Systeem in België..........................................................................................................................27
5. Het proces: bekentenissen als bewijsmiddel................................................................................28
6. Bekentenissen door politieverhoor..............................................................................................29
7. Leugen of waarheid?....................................................................................................................31
8. Getuigenverklaringen...................................................................................................................32
9. De getuigendeskundige................................................................................................................33
10. Instructies door de rechter.........................................................................................................34
11. Beraadslaging door de jury.........................................................................................................34
12. Het straftoemetingsproces.........................................................................................................34
1
, 13. Gerechtigheid.............................................................................................................................36
14. Na de uitspraak...........................................................................................................................36
15. Voorbeeld multiple choice vraag................................................................................................36
Hoofdstuk 11 : sociale psychologie
2
,Sociale psychologie
Tak van de psychologie die zich verdiept in de invloed van sociale variabelen en cognities op
individueel gedrag en sociale interacties
Sociale context
De combinatie van :
- Mensen
- De activiteiten en interacties tussen mensen
- De omstandigheden waarin het gedrag plaats vindt
- De verwachtingen en sociale normen die bepalen hoe het gedrag er in bepaalde situatie
moet uitzien
1. Hoe beïnvloedt de sociale situatie ons gedrag?
Wij passen ons gedrag meestal aan de eisen van de sociale situatie aan, in ambigue situaties
reageren we op cues die we afleiden uit het gedrag van anderen
Situationisme
Gaat er vanuit dat de externe omgeving of de gedragsmatige context zowel subtiele als krachtige
effecten heeft op de gedachten, gevoelens en gedragingen van mensen
VS.
Dispositionisme
Verklaart gedrag aan de hand van interne factoren zoals genen, persoonlijkheidstrekken en karakter
eigenschappen
Sociale gedragsnormen
Sociale rol
Een sociaal gedefinieerd gedragspatroon dat van iemand verwacht wordt in een bepaalde
omgeving/situatie of groep
Script
Kennis over de volgorde van gebeurtenissen en acties in een bepaalde omgeving verwacht worden
van een specifieke sociale rol
Schema’s / scripts
- Cognitieve structuur
- Cluster van gerelateerde concepten
- Geeft een algemeen conceptueel kader om na te denken over een onderwerp, gebeurtenis,
object, persoon en situatie
- Maakt het mogelijk om voorspellingen te maken over wat kan verwacht worden in
verschillende settings
Sociale normen
De attitudes en gedragingen die een groep passend (en aanvaardbaar) vindt voor zijn eigen leden
3
, Aanpassen aan een groep als je nieuw bent in de groep houdt dus in letten op de uniformiteit
(eenheid of gelijksoortigheid) en op de frequentie van bepaalde gedragingen en negatieve
consequenties van een overtreding van de sociale norm opmerken
Kameleoneffect
Neiging anderen na te boosten
Conformisme : onderzoek van Ash (zie boek)
Groepskenmerken die conformiteit veroorzaken :
- Ash identificeerde factoren die bepalen of iemand al dan niet toegeeft onder druk:
- De grootte van de meerderheid
- De aanwezigheid van een partner die zich afzet tegen de meerderheid
- De moeilijkheid van de taak of een ambigue situatie
- Groepsleden die men competent vindt
- De mate van de discrepantie tussen het correcte antwoord en de positie van de meerderheid
- Wanneer het antwoord publiek gegeven wordt
- Wanneer de meerderheid van de groep unaniem is
- Wanneer eigenwaarde gevoel laag is
- Sommigen blijven hun onafhankelijkheid bewaren
Cross-culturele verschillen in
conformiteit
Toepassing conformisme: autokinetische
Autokinetisch effect
Perceptuele illusie waarbij men beweging waarneemt van een stilstaande lichtvlek in een volkomen
donkere kamer.
Dit effect is door Muzafer Sherif gebruikt om de vorming van autokinetische groepsnormen te
bestuderen
De hersenen en conformisme
4
Samenvatting academiejaar 2020-2021
Inhoud
Hoofdstuk 11 : sociale psychologie.........................................................................................................2
1. Hoe beïnvloedt de sociale situatie ons gedrag?..............................................................................3
2. Sociale werkelijkheid : wat beïnvloedt onze beoordeling van anderen?........................................6
3. Hoe creëren systemen situaties die gedrag beïnvloeden ?.............................................................9
4. Voorbeeld multiple choice vraag....................................................................................................9
Hoofdstuk 12 : Emoties........................................................................................................................10
1. Hoe motiveren emoties ons?........................................................................................................10
2. Waar komen onze emoties vandaan?...........................................................................................10
3. In welke mate kunnen we onze emoties beheersen?...............................................................12
4. Voorbeeld multiple choice vraag..................................................................................................13
Hoofdstuk 13 : agressie........................................................................................................................13
1. Wat is agressie ?...........................................................................................................................13
2. Pestgedrag....................................................................................................................................14
3. De oorsprong van agressie............................................................................................................15
4. Agressie aangeleerd......................................................................................................................17
5. Invloed van geweld in de media: niet-seksueel geweld................................................................22
6. Verborgen geweld........................................................................................................................24
7. Voorbeeld multiple choice vraag..................................................................................................26
Hoofdstuk 14 : rechtspsychologie.........................................................................................................26
1. Woord vooraf en probleemstelling...............................................................................................26
2. ! Oorzaken van rechterlijke dwalingen.........................................................................................27
3. Systeem in de Verenigde Staten...................................................................................................27
4. Systeem in België..........................................................................................................................27
5. Het proces: bekentenissen als bewijsmiddel................................................................................28
6. Bekentenissen door politieverhoor..............................................................................................29
7. Leugen of waarheid?....................................................................................................................31
8. Getuigenverklaringen...................................................................................................................32
9. De getuigendeskundige................................................................................................................33
10. Instructies door de rechter.........................................................................................................34
11. Beraadslaging door de jury.........................................................................................................34
12. Het straftoemetingsproces.........................................................................................................34
1
, 13. Gerechtigheid.............................................................................................................................36
14. Na de uitspraak...........................................................................................................................36
15. Voorbeeld multiple choice vraag................................................................................................36
Hoofdstuk 11 : sociale psychologie
2
,Sociale psychologie
Tak van de psychologie die zich verdiept in de invloed van sociale variabelen en cognities op
individueel gedrag en sociale interacties
Sociale context
De combinatie van :
- Mensen
- De activiteiten en interacties tussen mensen
- De omstandigheden waarin het gedrag plaats vindt
- De verwachtingen en sociale normen die bepalen hoe het gedrag er in bepaalde situatie
moet uitzien
1. Hoe beïnvloedt de sociale situatie ons gedrag?
Wij passen ons gedrag meestal aan de eisen van de sociale situatie aan, in ambigue situaties
reageren we op cues die we afleiden uit het gedrag van anderen
Situationisme
Gaat er vanuit dat de externe omgeving of de gedragsmatige context zowel subtiele als krachtige
effecten heeft op de gedachten, gevoelens en gedragingen van mensen
VS.
Dispositionisme
Verklaart gedrag aan de hand van interne factoren zoals genen, persoonlijkheidstrekken en karakter
eigenschappen
Sociale gedragsnormen
Sociale rol
Een sociaal gedefinieerd gedragspatroon dat van iemand verwacht wordt in een bepaalde
omgeving/situatie of groep
Script
Kennis over de volgorde van gebeurtenissen en acties in een bepaalde omgeving verwacht worden
van een specifieke sociale rol
Schema’s / scripts
- Cognitieve structuur
- Cluster van gerelateerde concepten
- Geeft een algemeen conceptueel kader om na te denken over een onderwerp, gebeurtenis,
object, persoon en situatie
- Maakt het mogelijk om voorspellingen te maken over wat kan verwacht worden in
verschillende settings
Sociale normen
De attitudes en gedragingen die een groep passend (en aanvaardbaar) vindt voor zijn eigen leden
3
, Aanpassen aan een groep als je nieuw bent in de groep houdt dus in letten op de uniformiteit
(eenheid of gelijksoortigheid) en op de frequentie van bepaalde gedragingen en negatieve
consequenties van een overtreding van de sociale norm opmerken
Kameleoneffect
Neiging anderen na te boosten
Conformisme : onderzoek van Ash (zie boek)
Groepskenmerken die conformiteit veroorzaken :
- Ash identificeerde factoren die bepalen of iemand al dan niet toegeeft onder druk:
- De grootte van de meerderheid
- De aanwezigheid van een partner die zich afzet tegen de meerderheid
- De moeilijkheid van de taak of een ambigue situatie
- Groepsleden die men competent vindt
- De mate van de discrepantie tussen het correcte antwoord en de positie van de meerderheid
- Wanneer het antwoord publiek gegeven wordt
- Wanneer de meerderheid van de groep unaniem is
- Wanneer eigenwaarde gevoel laag is
- Sommigen blijven hun onafhankelijkheid bewaren
Cross-culturele verschillen in
conformiteit
Toepassing conformisme: autokinetische
Autokinetisch effect
Perceptuele illusie waarbij men beweging waarneemt van een stilstaande lichtvlek in een volkomen
donkere kamer.
Dit effect is door Muzafer Sherif gebruikt om de vorming van autokinetische groepsnormen te
bestuderen
De hersenen en conformisme
4
