2026 Criminaliteit en
samenleving
Prof. Kristof Verfaillie
Beau Ramon
,INHOUDSOPGAVE
deel 1: criminaliteit als maatschappelijk vraagstuk ................................................................................4
1. drie populaire misvattingen over de oorzaken van criminaliteit ........................................................4
1.1 criminaliteit als manifesttie van het kwaad ...............................................................................4
1.2 criminaliteit als ziekte ..............................................................................................................7
1.3 criminaliteit is een berekende keuze – rationele individu ............................................................7
2. normen en waarden .................................................................................................................... 11
2.1 hoe is sociale orde mogelijk? ................................................................................................. 11
2.2 hoe verklaart dit perspectief criminaliteit? .............................................................................. 13
3. de mens als homo narrans; van regelsn volgen, naar verhalen vertellen ......................................... 21
3.1 alternatieve normen en waarden ............................................................................................ 21
3.2 regels volgen? ....................................................................................................................... 24
3.3 de homo narrans (examen) .................................................................................................... 24
3.4 mensen interageren met elkaar .............................................................................................. 29
4. interactieprocessen .................................................................................................................... 31
4.1 een steeds kleinere wereld ..................................................................................................... 31
5. macht ........................................................................................................................................ 36
5.1 macht maakt intrinsiek deel uit van menselijk handelen .......................................................... 36
5.2 masterstatus......................................................................................................................... 37
5.3 conclusie .............................................................................................................................. 40
5.4 de gesitueerde biografie ......................................................................................................... 41
deel 2: fenomenen; terrorisme en radicalisering .................................................................................. 44
6. terrorisme .................................................................................................................................. 44
6.1 terrorisme als individualiseerbaar probleem? ......................................................................... 44
7. terrorisme .................................................................................................................................. 48
7.1 terrorisme als maatschappelijk fenomeen .............................................................................. 48
7.2 interacties tussen terroristische groepen en georganiseerde criminaliteit ................................. 50
7.3 terrorisme maakt deel uit van de samenleving ......................................................................... 51
7.4 overzicht 2024 ....................................................................................................................... 53
7.5 specifieke kenmerken van het fenomeen terrorisme ................................................................ 53
7.6 jihadistisch terrorisme ........................................................................................................... 54
7.7 rechtsextremistisch terrorisme .............................................................................................. 55
7.8 “siege” en accelerationisme .................................................................................................. 56
7.9 links – extremistisch en anarchistisch terrorisme .................................................................... 57
7.10 incels .................................................................................................................................. 58
8. nihilistisch gewelddadig extremisme ............................................................................................ 64
1
, 8.1 wat is nihilistisch gewelddadig extremisme? ........................................................................... 64
8.2 hoe verloopt radicalisering? ................................................................................................... 64
8.3 het com-netwerk ................................................................................................................... 65
8.4 vier belangrijke nve-groepen (vandaag !!) ................................................................................ 65
8.5 verbanden en gedeeld ecosysteem......................................................................................... 66
8.6 homo narrans (deel 1) ............................................................................................................ 66
8.7 synthese: waarom hybride extremisme werkt .......................................................................... 68
8.8 barret: theory of constructed emotion .................................................................................... 69
8.9 affect als grondstof: valence, arousal en emotionele granulariteit ............................................ 70
8.10 barrett verdiept het homo narrans-kader ............................................................................... 70
8.11 homo narrans en hybride extremisme ................................................................................... 71
deel 3: georganiseerde criminaliteit en cybercrime .............................................................................. 72
9. georganiseerde criminaliteit ........................................................................................................ 72
9.1 georganiseerde criminaliteit definiëren ................................................................................... 72
9.2 dominante denkbeelden over georganiseerde criminaliteit ...................................................... 73
9.3 conclusie .............................................................................................................................. 78
10. groepen .................................................................................................................................... 79
10.1 yakuza ................................................................................................................................ 79
10.2 triades ................................................................................................................................ 81
10.3 sinaloa cartel ...................................................................................................................... 82
10.4 mara salvatrucha (ms-13) .................................................................................................... 84
10.5 ‘Ndrangheta ........................................................................................................................ 84
10.6 drie reducties ...................................................................................................................... 86
10.7 welke maatschappelijke condities versterken georganiseerde criminaliteit? ........................... 87
10.8 de criminele economie herorganiseerd zich .......................................................................... 87
10.9 wie organiseert criminaliteit? niet wie je denkt. ...................................................................... 88
10.10 weerbaarheid – wat werk, en wat niet .................................................................................. 89
10.11 conflict, fragiliteit en georganiseerde criminaliteit ................................................................ 90
10.12 wat volgt hieruit voor beleid? .............................................................................................. 90
11. cybercriminaliteit ...................................................................................................................... 91
11.1 cybercriminaliteit ................................................................................................................ 91
11.2 kinderpornografie ................................................................................................................ 92
11.3 online fraude ....................................................................................................................... 93
11.4 cyberafhankelijke criminaliteit.............................................................................................. 93
11.5 crime – as – a – service (caas) ............................................................................................... 94
11.6 dark web ............................................................................................................................. 94
11.7 routineactiviteitentheorie – kernelementen ........................................................................... 95
2
, 11.8 verklaring voor daderschap/ slachtofferschap ....................................................................... 95
11.9 rationele keuzetheorie – kernelementen................................................................................ 96
11.10 preventie ........................................................................................................................... 96
11.11 het cyborg crime-perspectief .............................................................................................. 97
11.12 van individu naar hybride netwerkn ..................................................................................... 98
3
samenleving
Prof. Kristof Verfaillie
Beau Ramon
,INHOUDSOPGAVE
deel 1: criminaliteit als maatschappelijk vraagstuk ................................................................................4
1. drie populaire misvattingen over de oorzaken van criminaliteit ........................................................4
1.1 criminaliteit als manifesttie van het kwaad ...............................................................................4
1.2 criminaliteit als ziekte ..............................................................................................................7
1.3 criminaliteit is een berekende keuze – rationele individu ............................................................7
2. normen en waarden .................................................................................................................... 11
2.1 hoe is sociale orde mogelijk? ................................................................................................. 11
2.2 hoe verklaart dit perspectief criminaliteit? .............................................................................. 13
3. de mens als homo narrans; van regelsn volgen, naar verhalen vertellen ......................................... 21
3.1 alternatieve normen en waarden ............................................................................................ 21
3.2 regels volgen? ....................................................................................................................... 24
3.3 de homo narrans (examen) .................................................................................................... 24
3.4 mensen interageren met elkaar .............................................................................................. 29
4. interactieprocessen .................................................................................................................... 31
4.1 een steeds kleinere wereld ..................................................................................................... 31
5. macht ........................................................................................................................................ 36
5.1 macht maakt intrinsiek deel uit van menselijk handelen .......................................................... 36
5.2 masterstatus......................................................................................................................... 37
5.3 conclusie .............................................................................................................................. 40
5.4 de gesitueerde biografie ......................................................................................................... 41
deel 2: fenomenen; terrorisme en radicalisering .................................................................................. 44
6. terrorisme .................................................................................................................................. 44
6.1 terrorisme als individualiseerbaar probleem? ......................................................................... 44
7. terrorisme .................................................................................................................................. 48
7.1 terrorisme als maatschappelijk fenomeen .............................................................................. 48
7.2 interacties tussen terroristische groepen en georganiseerde criminaliteit ................................. 50
7.3 terrorisme maakt deel uit van de samenleving ......................................................................... 51
7.4 overzicht 2024 ....................................................................................................................... 53
7.5 specifieke kenmerken van het fenomeen terrorisme ................................................................ 53
7.6 jihadistisch terrorisme ........................................................................................................... 54
7.7 rechtsextremistisch terrorisme .............................................................................................. 55
7.8 “siege” en accelerationisme .................................................................................................. 56
7.9 links – extremistisch en anarchistisch terrorisme .................................................................... 57
7.10 incels .................................................................................................................................. 58
8. nihilistisch gewelddadig extremisme ............................................................................................ 64
1
, 8.1 wat is nihilistisch gewelddadig extremisme? ........................................................................... 64
8.2 hoe verloopt radicalisering? ................................................................................................... 64
8.3 het com-netwerk ................................................................................................................... 65
8.4 vier belangrijke nve-groepen (vandaag !!) ................................................................................ 65
8.5 verbanden en gedeeld ecosysteem......................................................................................... 66
8.6 homo narrans (deel 1) ............................................................................................................ 66
8.7 synthese: waarom hybride extremisme werkt .......................................................................... 68
8.8 barret: theory of constructed emotion .................................................................................... 69
8.9 affect als grondstof: valence, arousal en emotionele granulariteit ............................................ 70
8.10 barrett verdiept het homo narrans-kader ............................................................................... 70
8.11 homo narrans en hybride extremisme ................................................................................... 71
deel 3: georganiseerde criminaliteit en cybercrime .............................................................................. 72
9. georganiseerde criminaliteit ........................................................................................................ 72
9.1 georganiseerde criminaliteit definiëren ................................................................................... 72
9.2 dominante denkbeelden over georganiseerde criminaliteit ...................................................... 73
9.3 conclusie .............................................................................................................................. 78
10. groepen .................................................................................................................................... 79
10.1 yakuza ................................................................................................................................ 79
10.2 triades ................................................................................................................................ 81
10.3 sinaloa cartel ...................................................................................................................... 82
10.4 mara salvatrucha (ms-13) .................................................................................................... 84
10.5 ‘Ndrangheta ........................................................................................................................ 84
10.6 drie reducties ...................................................................................................................... 86
10.7 welke maatschappelijke condities versterken georganiseerde criminaliteit? ........................... 87
10.8 de criminele economie herorganiseerd zich .......................................................................... 87
10.9 wie organiseert criminaliteit? niet wie je denkt. ...................................................................... 88
10.10 weerbaarheid – wat werk, en wat niet .................................................................................. 89
10.11 conflict, fragiliteit en georganiseerde criminaliteit ................................................................ 90
10.12 wat volgt hieruit voor beleid? .............................................................................................. 90
11. cybercriminaliteit ...................................................................................................................... 91
11.1 cybercriminaliteit ................................................................................................................ 91
11.2 kinderpornografie ................................................................................................................ 92
11.3 online fraude ....................................................................................................................... 93
11.4 cyberafhankelijke criminaliteit.............................................................................................. 93
11.5 crime – as – a – service (caas) ............................................................................................... 94
11.6 dark web ............................................................................................................................. 94
11.7 routineactiviteitentheorie – kernelementen ........................................................................... 95
2
, 11.8 verklaring voor daderschap/ slachtofferschap ....................................................................... 95
11.9 rationele keuzetheorie – kernelementen................................................................................ 96
11.10 preventie ........................................................................................................................... 96
11.11 het cyborg crime-perspectief .............................................................................................. 97
11.12 van individu naar hybride netwerkn ..................................................................................... 98
3