Cliëntgerichte – januari 2026 1
INLEIDING
Cliëntgerichte psychotherapie valt onder de familie van humanistisch-experiëntiële en existentiële therapieën
- Humanistisch = de mens als geheel zien
- Experiëntieel = belevingsgericht
- Existentieel = iets dat je niet te pakken krijgt, iets waar je geen woorden voor hebt
Cliëntgericht = de cliënt als persoon centraal stellen
• Onder de noemer van cliëntgerichte psychotherapie vallen dan weer verschillende substromingen,
waarbij ze elk verwijzen naar de kernprocessen die onderzocht en uitgewerkt worden in specifieke
interventies:
▪ Reflectieve benadering: klassiek rogeriaans, met nadruk op het empatisch exploreren van de
beleving van de cliënt als de weg naar persoonlijkheidsverandering
▪ Experiëntiële benadering: meer nadruk op het lijfelijk emotioneel ervaren van de cliënt
▪ Interactionele benadering: meer nadruk op de beleving van de therapeutische relatie en hier-en-
nu interactie
▪ Existentiële benadering: meer nadruk voor levensvragen en zingeving
HET HUMANISTISCH -EXPERIËNTIËLE MENSBEELD
Een mensbeeld is een achterliggende visie op wat mens-zijn betekent
- Wat het goede leven als mens betekent
- Op (psychische) gezondheid
- Op de einddoelen van therapie
- Op de therapeutische attitudes en interventies om deze einddoelen te behalen
Dit beïnvloedt de manier waarop we denken over een casus, welke doelen we nastreven en hoe …
“... It is common to find client-centered therapy spoken of simply a method or a technique to be used by the
counselor. No doubt this connotation is due in part to the fact that earlier presentations tended to overstress
technique. It may more accurately be said that the counselor who is effective in client-centered therapy holds a
coherent and developing set of attitudes deeply embedded in his personal organization, a system of attitudes
which is implemented by techniques and methods consistent with it.” (Rogers, 1951)
Het humanistisch-experiëntiële mensbeeld is…
- Holistisch, non-reductionistisch, anti-deterministisch en persoonsgericht: het gaat over de persoon in zijn
geheel, niet gereduceerd tot de klacht, en niet gedetermineerd door de klacht of door hun verleden – men
kan veranderen
,Cliëntgerichte – januari 2026 2
- Fenomenologisch (beschrijven van de 'geleefde ervaring' en de betekenis die mensen zelf aan hun
waarnemingen geven) en experiëntieel (belevingsgericht)
- Procesgericht (aandacht hebben voor het psychologisch proces) en groeigericht
- Betekenisgericht en existentieel: hoe is het voor de cliënt om te bestaan, wat betekent dat?
- Relationeel: contact aangaan dat de cliënt helpt om te groeien en aandacht hebben voor hoe de cliënt met
zichzelf omgaat
DE GESCHIEDENIS VAN CLIË NTGERICHTE PSYCHOTHERAPIE
De humanistische psychologische stroming ontstond in de jaren 1930 als reactie tegen reductionistische visies
van de toenmalige psychologie én de zoektocht naar de werkzame factoren in therapie
- Het had een holistische visie op het menszijn
- “The third force” (naast gedragstherapie en psychoanalyse)
- Bekende namen als Otto Rank, Abraham Maslow, Charlotte Bühler, Fritz en Laura Perls, Rollo May, Carl
Rogers …
- Cliëntgerichte psychotherapie is de meest evidence-based humanistische therapie en vergelijkbaar qua
effect met de cognitieve-gedragstherapie
CARL ROGERS (1902-1987)
= de grondlegger van cliëntgerichte psychotherapie
- Hij zegt zelf beïnvloed te zijn geweest door…
• Otto Rank benadrukte het belang van
▪ Gevoelens (vs driften of cognities) en het werken in hier en nu
▪ De echte (en niet enkel overdrachts-) therapeutische relatie tussen C en T
▪ Empathie
▪ Een terugkerende parallel tussen existentiële thema’s van de mensheid en het lijden van de
individuele mens
• Jessie Taft vertaalde en promootte het werk van Rank, was collega van Rogers (dus ook
kindertherapeut) en legde nadruk op therapie als groei-/ontwikkelingsproces:
▪ Waar pijn deel van uitmaakt
▪ Wat doorheen de relatie gebeurt
▪ Waar de concrete beleving van de cliënt (en therapeut) doorspekt is van existentiële thema’s
▪ Het proberen te begrijpen van de gevoelens van de cliënt
• Zijn eigen cliënten
▪ Directe ervaring van zijn cliëntenwerk
▪ Het minutieuze onderzoek dat Rogers en zijn studenten verrichtten door het filmen en analyseren
van therapieën (het eerste empirische therapie-onderzoek!)
- Zijn belangrijkste leermoment was bij een therapeutisch gesprek waar hij het ‘spoor’ volgde van zijn cliënte,
gewoon luisterde en niet probeerde duwen
• Hij presenteerde daarna zijn nieuwe ideeën tijdens een lezing: “The aim of this new therapy is to assist
the individual to grow, to help release the potential within the person. It places an emphasis on the
feeling aspects and the immediate situation than upon the individual’s past. It places an emphasis upon
the therapeutic relationship itself as a growth experience.”
BASISIDEEËN
- Rogers is eerst uitgesproken anti-diagnostisch en anti-advies – vandaag zijn de meeste substromingen van
de cliëntgerichte psychotherapie een heel stuk directiever dan Rogers zelf als gevolg van verder onderzoek
→ transdiagnostisch, procesdiagnostisch en stoornis-specifiek werken
- Het centrale idee is dat mensen een therapeutische omgeving (relatie) nodig hebben waardoor ze naar hun
pijn durven te kijken, die durven te doorleven, er leren bij stilstaan, er woorden leren aan te geven, zichzelf
opnieuw te leren kennen, hun eigen richting in hun leven te vinden, én dit alles doorheen deze
therapeutische relatie, met de therapeut en met zichzelf
- De therapeut
• ≠ meesterfiguur, alwetende ander of garagist/technieker/oplosser/redder
,Cliëntgerichte – januari 2026 3
• = medemens, persoonlijk-professioneel aanwezig, facilitator van de therapeutische relatie, gebruikt
zichzelf als werkinstrument, proces-expert met specifieke interventies om dit (zelfhelende) proces te
stimuleren
- De cliënt = een medemens, die met dezelfde existentiële thema’s worstelt als de therapeut, maar ingepakt
in een ander concreet levensverhaal met andere uitdagingen en obstakels, met de mogelijkheid tot
verandering en groei
- De therapie
• ≠ medisch model maar een proces-, groei- of ontwikkelingsmodel (met andere finaliteit zoals welzijn)
• De klacht/symptoom is de uitdrukking van een vastgelopen situatie of proces waar de cliënt deel van
uitmaakt (proces-blokkering)
• Het zelfhelend proces ondersteunen, of deblokkeren via doorleving en exploratie van de vastlopende
situatie
, Cliëntgerichte – januari 2026 4
THERAPIE ALS PROCES
Er is een tendens om therapie te zien als
- Een aaneenschakeling van interventies (je moet dingen doen)
- Paniek als je niet weet wat te doen
- De therapeut als technieker
- De cliënt is een ‘lijdend voorwerp’ dat moet ‘behandeld’ worden
• De cliënt heeft net de grootste invloed op het proces en is dus net de belangrijkste figuur
We genezen zowel door aangeboden medicatie of medische ingrepen als dat ons lichaam/psyche zichzelf heelt
Er is dus wel een zelfhelend vermogen bij de cliënt
• Bij lichaam kan je je wel iets voorstellen, bv. een wondje dat vanzelf heelt
• Maar bij emotionele pijn gebruiken we taal, symbolisering en gaan we contact zoeken met anderen
Een proces is een aaneenschakeling van gebeurtenissen doorheen de tijd
- Eigenlijk is alles in proces
- Processen zijn soms constructief maar soms destructief (bv. het proces naar de dood)
- De manier waarop het proces zich ontvouwt is vaak onvoorspelbaar, idem het ‘product’
- Bepaalde processen lopen soms wel vast
• Dit is wanneer men naar therapie gaat
• We willen dus eigenlijk beweging, we willen dat de processen loopt
HET THERAPEUTISCH PROCES
= een aaneenschakeling van innerlijke en interpersoonlijke bewegingen binnen én buiten de sessie van
aanmelding tot het ‘einde’ van de therapie, met de bedoeling om een ‘positieve’ ervaring te vormen
- Volgens Rank en Taft is therapie een levensproces dat zich niet enkel afspeelt ‘in’ de cliënt, maar ook in de
therapeutische relatie, die voor de therapeut voelbaar is
- Bugental vergelijkt het therapeutisch proces met een epische reis waarbij
• deze reis nieuw en uniek is
▪ ook voor de blinde gids (aka therapeut), want die kan de cliënt wel gidsen in hoe die om kan gaan
met bepaalde zaken, maar heeft de cliënt nodig om te weten waar hij is
• het niet enkel gaat over de vermindering van de klacht, maar ook om een persoonlijk
veranderingsproces
HET VERLOOP
Het verloop van het therapeutisch proces kan gaan met ups en downs
- Er kunnen dingen gebeuren in de omgeving die impact hebben op de symptomen
- Maar ook dichter komen bij de ‘core pain’ kan weer de symptomen doen stijgen
- Pieken in symptomatiek maken nog niet dat de therapeutische band slechter wordt!
- Het is ook typisch dat de symptomen toenemen op het einde van de therapie, uit onzekerheid (vooral bij
cliënten met angststoornissen, hechtingsstoornissen of rouw) → einde van de therapie goed voorbereiden
- Sommige cliënten komen ook terug (na maanden/jaren)
• Die therapeutische relatie gaat dan niet weg! Vaak is er geen inleiding meer nodig
• Dit kan voelen als een cyclisch gebeuren, alsof je in rondjes draait, maar dat is enkel op inhoudsniveau,
niet op niveau van proces!
VOORWAARDEN (VOLGENS ROGERS)
Volgens Rogers waren er 6 noodzakelijke voorwaarden van het therapeutisch proces die aanwezig moeten zijn
en moeten aanhouden gedurende een bepaalde periode:
1. 2 personen staan in psychologisch contact
2. De cliënt is in een staat van incongruentie (niet helemaal op 1 lijn zijn met jezelf, je blinde vlekken niet
zien), kwetsbaarheid of angst
INLEIDING
Cliëntgerichte psychotherapie valt onder de familie van humanistisch-experiëntiële en existentiële therapieën
- Humanistisch = de mens als geheel zien
- Experiëntieel = belevingsgericht
- Existentieel = iets dat je niet te pakken krijgt, iets waar je geen woorden voor hebt
Cliëntgericht = de cliënt als persoon centraal stellen
• Onder de noemer van cliëntgerichte psychotherapie vallen dan weer verschillende substromingen,
waarbij ze elk verwijzen naar de kernprocessen die onderzocht en uitgewerkt worden in specifieke
interventies:
▪ Reflectieve benadering: klassiek rogeriaans, met nadruk op het empatisch exploreren van de
beleving van de cliënt als de weg naar persoonlijkheidsverandering
▪ Experiëntiële benadering: meer nadruk op het lijfelijk emotioneel ervaren van de cliënt
▪ Interactionele benadering: meer nadruk op de beleving van de therapeutische relatie en hier-en-
nu interactie
▪ Existentiële benadering: meer nadruk voor levensvragen en zingeving
HET HUMANISTISCH -EXPERIËNTIËLE MENSBEELD
Een mensbeeld is een achterliggende visie op wat mens-zijn betekent
- Wat het goede leven als mens betekent
- Op (psychische) gezondheid
- Op de einddoelen van therapie
- Op de therapeutische attitudes en interventies om deze einddoelen te behalen
Dit beïnvloedt de manier waarop we denken over een casus, welke doelen we nastreven en hoe …
“... It is common to find client-centered therapy spoken of simply a method or a technique to be used by the
counselor. No doubt this connotation is due in part to the fact that earlier presentations tended to overstress
technique. It may more accurately be said that the counselor who is effective in client-centered therapy holds a
coherent and developing set of attitudes deeply embedded in his personal organization, a system of attitudes
which is implemented by techniques and methods consistent with it.” (Rogers, 1951)
Het humanistisch-experiëntiële mensbeeld is…
- Holistisch, non-reductionistisch, anti-deterministisch en persoonsgericht: het gaat over de persoon in zijn
geheel, niet gereduceerd tot de klacht, en niet gedetermineerd door de klacht of door hun verleden – men
kan veranderen
,Cliëntgerichte – januari 2026 2
- Fenomenologisch (beschrijven van de 'geleefde ervaring' en de betekenis die mensen zelf aan hun
waarnemingen geven) en experiëntieel (belevingsgericht)
- Procesgericht (aandacht hebben voor het psychologisch proces) en groeigericht
- Betekenisgericht en existentieel: hoe is het voor de cliënt om te bestaan, wat betekent dat?
- Relationeel: contact aangaan dat de cliënt helpt om te groeien en aandacht hebben voor hoe de cliënt met
zichzelf omgaat
DE GESCHIEDENIS VAN CLIË NTGERICHTE PSYCHOTHERAPIE
De humanistische psychologische stroming ontstond in de jaren 1930 als reactie tegen reductionistische visies
van de toenmalige psychologie én de zoektocht naar de werkzame factoren in therapie
- Het had een holistische visie op het menszijn
- “The third force” (naast gedragstherapie en psychoanalyse)
- Bekende namen als Otto Rank, Abraham Maslow, Charlotte Bühler, Fritz en Laura Perls, Rollo May, Carl
Rogers …
- Cliëntgerichte psychotherapie is de meest evidence-based humanistische therapie en vergelijkbaar qua
effect met de cognitieve-gedragstherapie
CARL ROGERS (1902-1987)
= de grondlegger van cliëntgerichte psychotherapie
- Hij zegt zelf beïnvloed te zijn geweest door…
• Otto Rank benadrukte het belang van
▪ Gevoelens (vs driften of cognities) en het werken in hier en nu
▪ De echte (en niet enkel overdrachts-) therapeutische relatie tussen C en T
▪ Empathie
▪ Een terugkerende parallel tussen existentiële thema’s van de mensheid en het lijden van de
individuele mens
• Jessie Taft vertaalde en promootte het werk van Rank, was collega van Rogers (dus ook
kindertherapeut) en legde nadruk op therapie als groei-/ontwikkelingsproces:
▪ Waar pijn deel van uitmaakt
▪ Wat doorheen de relatie gebeurt
▪ Waar de concrete beleving van de cliënt (en therapeut) doorspekt is van existentiële thema’s
▪ Het proberen te begrijpen van de gevoelens van de cliënt
• Zijn eigen cliënten
▪ Directe ervaring van zijn cliëntenwerk
▪ Het minutieuze onderzoek dat Rogers en zijn studenten verrichtten door het filmen en analyseren
van therapieën (het eerste empirische therapie-onderzoek!)
- Zijn belangrijkste leermoment was bij een therapeutisch gesprek waar hij het ‘spoor’ volgde van zijn cliënte,
gewoon luisterde en niet probeerde duwen
• Hij presenteerde daarna zijn nieuwe ideeën tijdens een lezing: “The aim of this new therapy is to assist
the individual to grow, to help release the potential within the person. It places an emphasis on the
feeling aspects and the immediate situation than upon the individual’s past. It places an emphasis upon
the therapeutic relationship itself as a growth experience.”
BASISIDEEËN
- Rogers is eerst uitgesproken anti-diagnostisch en anti-advies – vandaag zijn de meeste substromingen van
de cliëntgerichte psychotherapie een heel stuk directiever dan Rogers zelf als gevolg van verder onderzoek
→ transdiagnostisch, procesdiagnostisch en stoornis-specifiek werken
- Het centrale idee is dat mensen een therapeutische omgeving (relatie) nodig hebben waardoor ze naar hun
pijn durven te kijken, die durven te doorleven, er leren bij stilstaan, er woorden leren aan te geven, zichzelf
opnieuw te leren kennen, hun eigen richting in hun leven te vinden, én dit alles doorheen deze
therapeutische relatie, met de therapeut en met zichzelf
- De therapeut
• ≠ meesterfiguur, alwetende ander of garagist/technieker/oplosser/redder
,Cliëntgerichte – januari 2026 3
• = medemens, persoonlijk-professioneel aanwezig, facilitator van de therapeutische relatie, gebruikt
zichzelf als werkinstrument, proces-expert met specifieke interventies om dit (zelfhelende) proces te
stimuleren
- De cliënt = een medemens, die met dezelfde existentiële thema’s worstelt als de therapeut, maar ingepakt
in een ander concreet levensverhaal met andere uitdagingen en obstakels, met de mogelijkheid tot
verandering en groei
- De therapie
• ≠ medisch model maar een proces-, groei- of ontwikkelingsmodel (met andere finaliteit zoals welzijn)
• De klacht/symptoom is de uitdrukking van een vastgelopen situatie of proces waar de cliënt deel van
uitmaakt (proces-blokkering)
• Het zelfhelend proces ondersteunen, of deblokkeren via doorleving en exploratie van de vastlopende
situatie
, Cliëntgerichte – januari 2026 4
THERAPIE ALS PROCES
Er is een tendens om therapie te zien als
- Een aaneenschakeling van interventies (je moet dingen doen)
- Paniek als je niet weet wat te doen
- De therapeut als technieker
- De cliënt is een ‘lijdend voorwerp’ dat moet ‘behandeld’ worden
• De cliënt heeft net de grootste invloed op het proces en is dus net de belangrijkste figuur
We genezen zowel door aangeboden medicatie of medische ingrepen als dat ons lichaam/psyche zichzelf heelt
Er is dus wel een zelfhelend vermogen bij de cliënt
• Bij lichaam kan je je wel iets voorstellen, bv. een wondje dat vanzelf heelt
• Maar bij emotionele pijn gebruiken we taal, symbolisering en gaan we contact zoeken met anderen
Een proces is een aaneenschakeling van gebeurtenissen doorheen de tijd
- Eigenlijk is alles in proces
- Processen zijn soms constructief maar soms destructief (bv. het proces naar de dood)
- De manier waarop het proces zich ontvouwt is vaak onvoorspelbaar, idem het ‘product’
- Bepaalde processen lopen soms wel vast
• Dit is wanneer men naar therapie gaat
• We willen dus eigenlijk beweging, we willen dat de processen loopt
HET THERAPEUTISCH PROCES
= een aaneenschakeling van innerlijke en interpersoonlijke bewegingen binnen én buiten de sessie van
aanmelding tot het ‘einde’ van de therapie, met de bedoeling om een ‘positieve’ ervaring te vormen
- Volgens Rank en Taft is therapie een levensproces dat zich niet enkel afspeelt ‘in’ de cliënt, maar ook in de
therapeutische relatie, die voor de therapeut voelbaar is
- Bugental vergelijkt het therapeutisch proces met een epische reis waarbij
• deze reis nieuw en uniek is
▪ ook voor de blinde gids (aka therapeut), want die kan de cliënt wel gidsen in hoe die om kan gaan
met bepaalde zaken, maar heeft de cliënt nodig om te weten waar hij is
• het niet enkel gaat over de vermindering van de klacht, maar ook om een persoonlijk
veranderingsproces
HET VERLOOP
Het verloop van het therapeutisch proces kan gaan met ups en downs
- Er kunnen dingen gebeuren in de omgeving die impact hebben op de symptomen
- Maar ook dichter komen bij de ‘core pain’ kan weer de symptomen doen stijgen
- Pieken in symptomatiek maken nog niet dat de therapeutische band slechter wordt!
- Het is ook typisch dat de symptomen toenemen op het einde van de therapie, uit onzekerheid (vooral bij
cliënten met angststoornissen, hechtingsstoornissen of rouw) → einde van de therapie goed voorbereiden
- Sommige cliënten komen ook terug (na maanden/jaren)
• Die therapeutische relatie gaat dan niet weg! Vaak is er geen inleiding meer nodig
• Dit kan voelen als een cyclisch gebeuren, alsof je in rondjes draait, maar dat is enkel op inhoudsniveau,
niet op niveau van proces!
VOORWAARDEN (VOLGENS ROGERS)
Volgens Rogers waren er 6 noodzakelijke voorwaarden van het therapeutisch proces die aanwezig moeten zijn
en moeten aanhouden gedurende een bepaalde periode:
1. 2 personen staan in psychologisch contact
2. De cliënt is in een staat van incongruentie (niet helemaal op 1 lijn zijn met jezelf, je blinde vlekken niet
zien), kwetsbaarheid of angst
