2024-2025
Strafrecht
0
,Inhoud
Hoofdstuk 1 - Belangrijke begrippen ............................................................................................................................... 1
1 – Wat is strafrecht .................................................................................................................................................... 1
1.1 Belangrijke elementen in deze definitie ............................................................................................................. 1
1.2 Het legaliteitsbeginsel = fundamenteel principe in strafrecht ........................................................................... 2
Nullum crimen sine lege ..................................................................................................................................... 2
Nulla poena sine lege ......................................................................................................................................... 2
Gevolgen van het legaliteitsbeginsel .................................................................................................................. 2
Doel van het legaliteitsbeginsel.......................................................................................................................... 2
2 – De bronnen van het strafrecht ............................................................................................................................... 3
2.1 Wetgeving ......................................................................................................................................................... 3
Internationale bronnen ....................................................................................................................................... 3
Nationale bronnen .............................................................................................................................................. 3
2.2 Rechtspraak ...................................................................................................................................................... 3
2.3 Rechtsleer ......................................................................................................................................................... 3
2.4 Addendum: de interpretatie van de rechtsleer .................................................................................................. 3
Analoge interpretatie van het strafrecht ............................................................................................................. 3
Tijdsgebonden interpretatie................................................................................................................................ 3
3 – de strafgerechten: organigram ............................................................................................................................. 4
4 – Werking in de tijd: de niet-retro-activiteit van de strafwet .....................................................................................5
Een strengere strafwet kan niet retroactief worden toegepast ................................................................................5
Een mildere strafwet kan wel retroactief toegepast worden ...................................................................................5
5 – De werking van de straf in de ruimte .................................................................................................................... 6
5.1 Misdrijven gepleegd in België ........................................................................................................................... 6
5.2 Misdrijven gepleegd buiten België .................................................................................................................... 6
6 - Werking van de strafwet ten overstaan van personen ............................................................................................ 7
Bepaalde personen beschikken over strafrechtelijke immuniteit voor alle of voor bepaalde misdrijven:.................. 7
De Koning ........................................................................................................................................................... 7
De parlementaire immuniteit .............................................................................................................................. 7
Diplomatieke ambtenaren .................................................................................................................................. 7
Speciale procedures ............................................................................................................................................ 7
Hoofdstuk 2 – De misdrijven .......................................................................................................................................... 8
1 – De indeling van de misdrijven ............................................................................................................................... 8
1.1 Het begrip misdrijf ............................................................................................................................................ 8
1.1.1 Een menselijke gedraging .......................................................................................................................... 8
1.1.2 Een strafbare gedraging ............................................................................................................................. 8
1.1.3 Een door de wet bestrafte gedraging ......................................................................................................... 8
1.2 Wettelijke indeling van de gemeenrechtelijke misdrijven ................................................................................. 9
1.2.1 Misdaden, wanbedrijven en overtredingen ................................................................................................ 9
, 1.2.2. Correctionalisering en contraventionalisering ........................................................................................... 9
1.3 Indeling op basis van de aard van het misdrijf .................................................................................................. 10
1.3.1 Politieke misdrijven ................................................................................................................................... 10
1.3.2 Drukpersmisdrijven ................................................................................................................................... 10
1.4 De indeling van de misdrijven volgens materiële uitvoeringswijze ................................................................... 11
1.4.1 Aflopende en voortdurende misdrijven ..................................................................................................... 11
1.4.2 Enkelvoudige en voortgezette misdrijven ................................................................................................. 11
1.4.3 Gelegenheidsmisdrijven en gewoontemisdrijven ...................................................................................... 11
2 – De bestanddelen van het misdrijf ........................................................................................................................ 12
2.1 Materieel bestanddeel ..................................................................................................................................... 12
2.1.1 Handelingsmisdrijven ............................................................................................................................... 12
2.1.2 Onthoudingsmisdrijven ............................................................................................................................ 12
2.1.3 Oneigenlijke onthoudingsmisdrijven ......................................................................................................... 12
2.1.4 Causaliteit ................................................................................................................................................ 13
2.1.5 De wederrechtelijkheid ............................................................................................................................. 13
2.2 Het moreel bestanddeel van het misdrijf ......................................................................................................... 14
2.2.1 Het schuldbegrip ...................................................................................................................................... 14
2.2.2 De opzettelijke misdrijven ........................................................................................................................ 14
2.2.3 De onachtzaamheidsmisdrijven ................................................................................................................ 15
3 – De modaliteiten van het misdrijf en de strafbaarheid ........................................................................................... 16
3.1 De verzwarende omstandigheden ................................................................................................................... 16
3.1.1 Subjectief verzwarende omstandigheden ................................................................................................. 16
3.1.2 Objectief verzwarende omstandigheden .................................................................................................. 16
3.2 De poging........................................................................................................................................................ 17
3.2.1 Het voornemen om een misdrijf te plegen ................................................................................................ 17
3.2.2 Het begin van uitvoering ........................................................................................................................... 17
3.2.3 Het niet voltooien van een misdrijf, buiten de wil van de dader ................................................................. 17
3.2.4 Bestraffing van de poging ......................................................................................................................... 17
3.3 Strafbare deelneming ...................................................................................................................................... 18
3.3.1 Daders en mededaders ............................................................................................................................. 18
3.3.2 Medeplichtigen ......................................................................................................................................... 18
3.3.3 Bestraffing ................................................................................................................................................ 18
3.4 Rechtvaardigingsgronden ............................................................................................................................... 19
3.4.1 De objectieve rechtvaardigingsgronden .................................................................................................... 19
3.4.2 Subjectieve rechtvaardigingsgronden...................................................................................................... 24
3.4.3 De specifieke rechtvaardigingsgronden bij abortus en euthanasie ........................................................... 26
3.5 Verschoningsgronden...................................................................................................................................... 27
3.5.1 Beslissende of strafuitsluitende verschoningsgronden .............................................................................. 27
3.5.2 Verzachtende of strafverminderende verschoningsgronden ..................................................................... 27
Hoofdstuk 3 – De straffen en hun sancties ....................................................................................................................28
,1 – Strafbegrip ..........................................................................................................................................................28
2 – De indeling van de straffen ................................................................................................................................. 29
2.1 De wettelijke indeling ..................................................................................................................................... 29
2.2 De hoofdstraffen ............................................................................................................................................ 29
2.2.1 De vrijheidsberovende straffen ................................................................................................................ 29
2.2.2 Geldboete ............................................................................................................................................... 29
2.2.3 Werkstraf ................................................................................................................................................. 30
2.2.4 De straf onder elektronisch toezicht ......................................................................................................... 30
2.2.5 De autonome probatiestraf ...................................................................................................................... 30
2.3 De bijkomende straffen ................................................................................................................................... 31
2.3.1 De geldboete als bijkomende straf ............................................................................................................ 31
2.3.2 De bijzondere verbeurdverklaring ............................................................................................................. 31
2.3.3 De afzetting .............................................................................................................................................. 31
2.3.4 De ontzetting uit burgerlijke en politieke rechten ..................................................................................... 31
2.3.5 De terbeschikkingstelling van de strafuitvoeringsrechtbank ..................................................................... 32
2.3.6 Het verbod een beroep uit te oefenen of een handel uit te baten .............................................................. 32
2.3.7 Bekendmaking van de veroordeling .......................................................................................................... 32
2.3.8 Het verval van het recht tot sturen ............................................................................................................ 32
2.4 De straffen toepasselijk op rechtspersonen ..................................................................................................... 33
2.5 De sancties toepasselijk op minderjarigen ....................................................................................................... 33
2.6 De geestesgestoorden .................................................................................................................................... 34
2.6.1 Wat is een geestesgestoorde? .................................................................................................................. 34
2.6.2 Het psychiatrisch onderzoek .................................................................................................................... 34
2.6.3 De internering .......................................................................................................................................... 34
3 – De straftoemeting ............................................................................................................................................... 35
3.1 Algemene begrippen ....................................................................................................................................... 35
3.2 Omstandigheden die de straf kunnen verminderen ......................................................................................... 35
3.2.1 Verzachtende omstandigheden ................................................................................................................ 35
3.2.2 Strafverminderende verschoningsgronden ............................................................................................... 36
3.2.3 Samenloop van misdrijven ........................................................................................................................ 36
3.3 Omstandigheden die de straf kunnen verzwaren ............................................................................................. 37
3.3.1 Strafverzwarende omstandigheden .......................................................................................................... 37
3.3.2 Herhaling .................................................................................................................................................. 37
4 – De modaliteiten van de straf ............................................................................................................................... 38
4.1 Algemeen ........................................................................................................................................................ 38
4.2 De opschorting van de uitspraak van de veroordeling ...................................................................................... 38
4.2.1 Begrip ....................................................................................................................................................... 38
4.2.2 De wettelijke toepassingsvoorwaarden .................................................................................................... 38
4.2.3 De bevoegde gerechten ............................................................................................................................ 38
4.2.4 De herroeping van de opschorting ............................................................................................................ 38
, 4.3 Het uitstel van de tenuitvoerlegging van de straf ............................................................................................. 39
4.3.1 Begrip ....................................................................................................................................................... 39
4.3.2 De wettelijke toepassingsvoorwaarden .................................................................................................... 39
4.3.3 De bevoegde gerechten ............................................................................................................................ 39
4.3.4 De herroeping van het uitstel .................................................................................................................... 39
4.4 De probatie ..................................................................................................................................................... 39
4.4.1 Begrip ....................................................................................................................................................... 39
4.4.2 De probatievoorwaarden .......................................................................................................................... 39
4.4.3 De probatiecommissie .............................................................................................................................. 39
4.5 De uitvoering van de straf .............................................................................................................................. 40
4.5.1 Algemeen ................................................................................................................................................ 40
4.5.2 De uitvoering van de vrijheidsberovende straffen .................................................................................... 40
4.5.3 Uitvoering van de geldstraffen ................................................................................................................. 42
4.5.4 Genade .................................................................................................................................................... 42
4.5.5 De verjaring van de strafuitvoering .......................................................................................................... 42
4.6 Het verval van de straffen ............................................................................................................................... 43
4.6.1 De dood van de veroordeelde ................................................................................................................... 43
4.6.2 Amnestie .................................................................................................................................................. 43
4.6.3 Herstel in eer en rechten ........................................................................................................................... 43
4.6.4 Uitwissing van de veroordelingen ............................................................................................................. 43
Hoofdstuk 4 – Toepassing van het algemeen strafrecht op het bijzonder strafrecht .................................................... 44
1 – Indeling en structuur van het strafwetboek ......................................................................................................... 44
Bestaat uit twee boeken: ..................................................................................................................................... 44
Boek I - Algemeen strafrecht ............................................................................................................................ 44
Boek II – Bijzonder strafrecht ........................................................................................................................... 44
2 - Complementaire en bijzondere wetten ............................................................................................................... 44
2.1 Complementaire wetten ................................................................................................................................ 44
2.2 Bijzondere wetten .......................................................................................................................................... 44
3 - Artikel 100 Sw omtrent de toepassing van het algemeen strafrecht op de bijzondere strafwetten ...................... 44
Het principe van art 100 Sw.................................................................................................................................. 44
Uitzondering op principe van art 100 Sw .............................................................................................................. 44
Hoofdstuk VII van Boek I Sw ............................................................................................................................. 44
Artikel 85 Sw .................................................................................................................................................... 44
Een aantal bijzondere strafwetten bevatten bepaalde afwijkingen ................................................................... 44
1 – Verlating van de familie ...........................................................................................................................................45
1.1 Verlating van familie ........................................................................................................................................45
Na een rechterlijke beslissing ............................................................................................................................45
Waartegen geen verzet of hoger beroep meer openstaat: .................................................................................45
Een onderhoudsverplichting ............................................................................................................................ 46
De beslissing van de rechtbank wordt niet nageleefd ....................................................................................... 46
, Gedurende meer dan twee maanden ............................................................................................................... 46
Vrijwillig ............................................................................................................................................................ 47
2 – Opzettelijk doden, opzettelijk toebrengen van lichamelijk letsel, foltering, onmenselijke behandeling en onterende
behandeling ................................................................................................................................................................ 48
2.1 Wat is opzettelijk in dit verband? .................................................................................................................... 48
Doodslag ......................................................................................................................................................... 48
Moord .............................................................................................................................................................. 48
Oudermoord .................................................................................................................................................... 48
Kindermoord.................................................................................................................................................... 48
Vergiftiging ...................................................................................................................................................... 48
Opzettelijk doden, niet doodslag genoemd ...................................................................................................... 49
2.2 Opzettelijk toebrengen van slagen en verwondingen ..................................................................................... 49
Een slag of verwonding .................................................................................................................................... 49
Opzettelijk ....................................................................................................................................................... 49
2.3 De verzwarende omstandigheden ...................................................................................................................50
2.3.1 Objectief verzwarende omstandigheden ..................................................................................................50
2.3.2 Subjectief verzwarende omstandigheden ................................................................................................. 51
2.3.3 Specifiek verzwarende omstandigheden................................................................................................... 51
2.4 Kwaadwillige verkeersbelemmering ................................................................................................................ 51
2.5 Verminking van de genitaliën van een persoon van het vrouwelijk geslacht..................................................... 51
2.6 Verschoningsgronden .....................................................................................................................................52
Uitlokking .........................................................................................................................................................52
Het afweren overdag, van beklimming of braak van bewoonde plaatsen ..........................................................52
2.7 Rechtvaardigingsgronden ...............................................................................................................................52
2.8 Foltering, onmenselijke behandeling en onterende behandeling.....................................................................52
3 – Misdrijven tegen de seksuele integriteit, voyeurisme, niet-consensuele verspreiding van seksueel getinte inhoud en
verkrachting ................................................................................................................................................................. 53
3.1 Aantasting van seksuele integriteit, voyeurisme, niet-consensuele verspreiding van seksueel getinte inhoud en
verkrachting ......................................................................................................................................................... 53
3.1.1 Toestemming met betrekking tot het seksueel zelfbeschikkingsrecht ....................................................... 53
3.1.2 Aantasting van de seksuele integriteit ...................................................................................................... 53
3.1.3 Voyeurisme ............................................................................................................................................... 53
3.1.4 Niet-consensuele verspreiding van seksueel getinte inhoud ...................................................................... 53
3.1.5 Niet-consensuele verspreiding, met kwaadwillig opzet of uit winstbejag, van seksueel getinte inhoud ..... 53
3.1.6 Verkrachting .............................................................................................................................................54
3.1.7 De verzwaarde misdrijven .........................................................................................................................54
3.1.8 De verzwarende factoren ..........................................................................................................................54
,DEEL I DE MISDRIJVEN EN DE
BESTRAFFING IN HET ALGEMEEN
Hoofdstuk 1 - Belangrijke begrippen
1 – WAT IS STRAFRECHT
Onmogelijk om allesomvattende, sluitende definitie te geven
Poging:
Strafrecht is een tak van het publiek recht dat een geheel van rechtsregels omvat die bepalen
1. Welke gedragingen
2. Onder welke voorwaarden
3. Onder welke omstandigheden
4. Tegenover welke personen
Misdrijven uitmaken en dan onderhevig zijn aan sancties en/of maatregelen.
Het strafrecht bepaalt
→ Waaruit de sancties en/of maatregelen kunnen bestaan
→ Welke publiekrechtelijke organen bevoegd zijn deze sancties en maatregelen op te leggen
→ Op welke wijze dit moet gebeuren
1.1 Belangrijke elementen in deze definitie
• Publiek recht
→ Overheid die bepaalde gedragingen strafbaar stelt en die de sancties bepaalt
→ Slachtoffer geen partij in het strafproces
burgerlijke luik van de strafzaak
de eis van het slachtoffer blijft dus privaatrechtelijk
• welke gedragingen strafbaar zijn
→ menselijke gedraging
▪ actief of passief
▪ niet strafbare gedraging maar gevolg kan strafbaar zijn
→ gedraging van een rechtspersoon (zowel privaat- als publiekrechtelijk rechtspersoon)
• Onder welke voorwaarden
→ Opgesomd in de wet
• In welke omstandigheden
→ Speelt een belangrijke rol in het bepalen van de sanctie
• Tegenover welke personen
→ Hoedanigheid van slachtoffer en dader spelen een rol
Verwantschapsbanden of affectieve banden
• Sancties en/of maatregelen
→ Wetgeving en rechtspraak passen zich aan aan de veranderende tijdsgeest
• Welke publiekrechtelijke organen bevoegd zijn en op welke manier
Materieel strafrecht Formeel strafrecht
Strafwetboek en bijzondere strafwetten Strafprocesrecht
Voornamelijk in het wetboek van strafvordering
Het geheel van rechtsregels die de strafbare gedragingen Beschrijft wie bevoegd is om over deze
beschrijven en de sancties die daarop van toepassing zijn gedragingen te oordelen en op welke manier,
volgens welke procedure
Strafrecht in brede zin= strafrecht en strafprocesrecht
→ Materieel strafrecht = misdrijven + straffen
→ Formeel strafrecht =Strafprocesrecht= procedures om strafrecht toe te passen
1
, 1.2 Het legaliteitsbeginsel = fundamenteel principe in strafrecht
Nullum crimen sine lege, nulla poena sine lege art.2 Sw.
Twee elementen:
Nullum crimen sine lege
geen misdrijf zonder wet
• gedraging is maar strafbaar als ze als dusdanig in de wet beschreven staat
Nulla poena sine lege
geen straf zonder wet
• De strafwet voorziet bepaalde sancties voor die gedragingen, het zijn deze sancties die de rechter moet
toepassen en hij moet binnen de door de strafwet opgelegde grenzen blijven
Gevolgen van het legaliteitsbeginsel
1. De bronnen van het strafrecht zijn enkel terug te vinden in de wet, niet in de gewoonte art.2., 1ste lid Sw
2. De strafwet moet strikt geïnterpreteerd worden, er is geen ruimte voor analoge of vrije interpretatie
3. De strafwet kan niet terugwerken in de tijd: men kan niet na de feiten een wet maken om sommige
gedragingen alsnog te bestraffen art.2, 2de lid Sw
4. De strafwet is van toepassing op het Belgisch grondgebied en soms op Belgen in het buitenland art.3 Sw
Doel van het legaliteitsbeginsel
bescherming van het individu tegenover de willekeur van de overheid
2
Strafrecht
0
,Inhoud
Hoofdstuk 1 - Belangrijke begrippen ............................................................................................................................... 1
1 – Wat is strafrecht .................................................................................................................................................... 1
1.1 Belangrijke elementen in deze definitie ............................................................................................................. 1
1.2 Het legaliteitsbeginsel = fundamenteel principe in strafrecht ........................................................................... 2
Nullum crimen sine lege ..................................................................................................................................... 2
Nulla poena sine lege ......................................................................................................................................... 2
Gevolgen van het legaliteitsbeginsel .................................................................................................................. 2
Doel van het legaliteitsbeginsel.......................................................................................................................... 2
2 – De bronnen van het strafrecht ............................................................................................................................... 3
2.1 Wetgeving ......................................................................................................................................................... 3
Internationale bronnen ....................................................................................................................................... 3
Nationale bronnen .............................................................................................................................................. 3
2.2 Rechtspraak ...................................................................................................................................................... 3
2.3 Rechtsleer ......................................................................................................................................................... 3
2.4 Addendum: de interpretatie van de rechtsleer .................................................................................................. 3
Analoge interpretatie van het strafrecht ............................................................................................................. 3
Tijdsgebonden interpretatie................................................................................................................................ 3
3 – de strafgerechten: organigram ............................................................................................................................. 4
4 – Werking in de tijd: de niet-retro-activiteit van de strafwet .....................................................................................5
Een strengere strafwet kan niet retroactief worden toegepast ................................................................................5
Een mildere strafwet kan wel retroactief toegepast worden ...................................................................................5
5 – De werking van de straf in de ruimte .................................................................................................................... 6
5.1 Misdrijven gepleegd in België ........................................................................................................................... 6
5.2 Misdrijven gepleegd buiten België .................................................................................................................... 6
6 - Werking van de strafwet ten overstaan van personen ............................................................................................ 7
Bepaalde personen beschikken over strafrechtelijke immuniteit voor alle of voor bepaalde misdrijven:.................. 7
De Koning ........................................................................................................................................................... 7
De parlementaire immuniteit .............................................................................................................................. 7
Diplomatieke ambtenaren .................................................................................................................................. 7
Speciale procedures ............................................................................................................................................ 7
Hoofdstuk 2 – De misdrijven .......................................................................................................................................... 8
1 – De indeling van de misdrijven ............................................................................................................................... 8
1.1 Het begrip misdrijf ............................................................................................................................................ 8
1.1.1 Een menselijke gedraging .......................................................................................................................... 8
1.1.2 Een strafbare gedraging ............................................................................................................................. 8
1.1.3 Een door de wet bestrafte gedraging ......................................................................................................... 8
1.2 Wettelijke indeling van de gemeenrechtelijke misdrijven ................................................................................. 9
1.2.1 Misdaden, wanbedrijven en overtredingen ................................................................................................ 9
, 1.2.2. Correctionalisering en contraventionalisering ........................................................................................... 9
1.3 Indeling op basis van de aard van het misdrijf .................................................................................................. 10
1.3.1 Politieke misdrijven ................................................................................................................................... 10
1.3.2 Drukpersmisdrijven ................................................................................................................................... 10
1.4 De indeling van de misdrijven volgens materiële uitvoeringswijze ................................................................... 11
1.4.1 Aflopende en voortdurende misdrijven ..................................................................................................... 11
1.4.2 Enkelvoudige en voortgezette misdrijven ................................................................................................. 11
1.4.3 Gelegenheidsmisdrijven en gewoontemisdrijven ...................................................................................... 11
2 – De bestanddelen van het misdrijf ........................................................................................................................ 12
2.1 Materieel bestanddeel ..................................................................................................................................... 12
2.1.1 Handelingsmisdrijven ............................................................................................................................... 12
2.1.2 Onthoudingsmisdrijven ............................................................................................................................ 12
2.1.3 Oneigenlijke onthoudingsmisdrijven ......................................................................................................... 12
2.1.4 Causaliteit ................................................................................................................................................ 13
2.1.5 De wederrechtelijkheid ............................................................................................................................. 13
2.2 Het moreel bestanddeel van het misdrijf ......................................................................................................... 14
2.2.1 Het schuldbegrip ...................................................................................................................................... 14
2.2.2 De opzettelijke misdrijven ........................................................................................................................ 14
2.2.3 De onachtzaamheidsmisdrijven ................................................................................................................ 15
3 – De modaliteiten van het misdrijf en de strafbaarheid ........................................................................................... 16
3.1 De verzwarende omstandigheden ................................................................................................................... 16
3.1.1 Subjectief verzwarende omstandigheden ................................................................................................. 16
3.1.2 Objectief verzwarende omstandigheden .................................................................................................. 16
3.2 De poging........................................................................................................................................................ 17
3.2.1 Het voornemen om een misdrijf te plegen ................................................................................................ 17
3.2.2 Het begin van uitvoering ........................................................................................................................... 17
3.2.3 Het niet voltooien van een misdrijf, buiten de wil van de dader ................................................................. 17
3.2.4 Bestraffing van de poging ......................................................................................................................... 17
3.3 Strafbare deelneming ...................................................................................................................................... 18
3.3.1 Daders en mededaders ............................................................................................................................. 18
3.3.2 Medeplichtigen ......................................................................................................................................... 18
3.3.3 Bestraffing ................................................................................................................................................ 18
3.4 Rechtvaardigingsgronden ............................................................................................................................... 19
3.4.1 De objectieve rechtvaardigingsgronden .................................................................................................... 19
3.4.2 Subjectieve rechtvaardigingsgronden...................................................................................................... 24
3.4.3 De specifieke rechtvaardigingsgronden bij abortus en euthanasie ........................................................... 26
3.5 Verschoningsgronden...................................................................................................................................... 27
3.5.1 Beslissende of strafuitsluitende verschoningsgronden .............................................................................. 27
3.5.2 Verzachtende of strafverminderende verschoningsgronden ..................................................................... 27
Hoofdstuk 3 – De straffen en hun sancties ....................................................................................................................28
,1 – Strafbegrip ..........................................................................................................................................................28
2 – De indeling van de straffen ................................................................................................................................. 29
2.1 De wettelijke indeling ..................................................................................................................................... 29
2.2 De hoofdstraffen ............................................................................................................................................ 29
2.2.1 De vrijheidsberovende straffen ................................................................................................................ 29
2.2.2 Geldboete ............................................................................................................................................... 29
2.2.3 Werkstraf ................................................................................................................................................. 30
2.2.4 De straf onder elektronisch toezicht ......................................................................................................... 30
2.2.5 De autonome probatiestraf ...................................................................................................................... 30
2.3 De bijkomende straffen ................................................................................................................................... 31
2.3.1 De geldboete als bijkomende straf ............................................................................................................ 31
2.3.2 De bijzondere verbeurdverklaring ............................................................................................................. 31
2.3.3 De afzetting .............................................................................................................................................. 31
2.3.4 De ontzetting uit burgerlijke en politieke rechten ..................................................................................... 31
2.3.5 De terbeschikkingstelling van de strafuitvoeringsrechtbank ..................................................................... 32
2.3.6 Het verbod een beroep uit te oefenen of een handel uit te baten .............................................................. 32
2.3.7 Bekendmaking van de veroordeling .......................................................................................................... 32
2.3.8 Het verval van het recht tot sturen ............................................................................................................ 32
2.4 De straffen toepasselijk op rechtspersonen ..................................................................................................... 33
2.5 De sancties toepasselijk op minderjarigen ....................................................................................................... 33
2.6 De geestesgestoorden .................................................................................................................................... 34
2.6.1 Wat is een geestesgestoorde? .................................................................................................................. 34
2.6.2 Het psychiatrisch onderzoek .................................................................................................................... 34
2.6.3 De internering .......................................................................................................................................... 34
3 – De straftoemeting ............................................................................................................................................... 35
3.1 Algemene begrippen ....................................................................................................................................... 35
3.2 Omstandigheden die de straf kunnen verminderen ......................................................................................... 35
3.2.1 Verzachtende omstandigheden ................................................................................................................ 35
3.2.2 Strafverminderende verschoningsgronden ............................................................................................... 36
3.2.3 Samenloop van misdrijven ........................................................................................................................ 36
3.3 Omstandigheden die de straf kunnen verzwaren ............................................................................................. 37
3.3.1 Strafverzwarende omstandigheden .......................................................................................................... 37
3.3.2 Herhaling .................................................................................................................................................. 37
4 – De modaliteiten van de straf ............................................................................................................................... 38
4.1 Algemeen ........................................................................................................................................................ 38
4.2 De opschorting van de uitspraak van de veroordeling ...................................................................................... 38
4.2.1 Begrip ....................................................................................................................................................... 38
4.2.2 De wettelijke toepassingsvoorwaarden .................................................................................................... 38
4.2.3 De bevoegde gerechten ............................................................................................................................ 38
4.2.4 De herroeping van de opschorting ............................................................................................................ 38
, 4.3 Het uitstel van de tenuitvoerlegging van de straf ............................................................................................. 39
4.3.1 Begrip ....................................................................................................................................................... 39
4.3.2 De wettelijke toepassingsvoorwaarden .................................................................................................... 39
4.3.3 De bevoegde gerechten ............................................................................................................................ 39
4.3.4 De herroeping van het uitstel .................................................................................................................... 39
4.4 De probatie ..................................................................................................................................................... 39
4.4.1 Begrip ....................................................................................................................................................... 39
4.4.2 De probatievoorwaarden .......................................................................................................................... 39
4.4.3 De probatiecommissie .............................................................................................................................. 39
4.5 De uitvoering van de straf .............................................................................................................................. 40
4.5.1 Algemeen ................................................................................................................................................ 40
4.5.2 De uitvoering van de vrijheidsberovende straffen .................................................................................... 40
4.5.3 Uitvoering van de geldstraffen ................................................................................................................. 42
4.5.4 Genade .................................................................................................................................................... 42
4.5.5 De verjaring van de strafuitvoering .......................................................................................................... 42
4.6 Het verval van de straffen ............................................................................................................................... 43
4.6.1 De dood van de veroordeelde ................................................................................................................... 43
4.6.2 Amnestie .................................................................................................................................................. 43
4.6.3 Herstel in eer en rechten ........................................................................................................................... 43
4.6.4 Uitwissing van de veroordelingen ............................................................................................................. 43
Hoofdstuk 4 – Toepassing van het algemeen strafrecht op het bijzonder strafrecht .................................................... 44
1 – Indeling en structuur van het strafwetboek ......................................................................................................... 44
Bestaat uit twee boeken: ..................................................................................................................................... 44
Boek I - Algemeen strafrecht ............................................................................................................................ 44
Boek II – Bijzonder strafrecht ........................................................................................................................... 44
2 - Complementaire en bijzondere wetten ............................................................................................................... 44
2.1 Complementaire wetten ................................................................................................................................ 44
2.2 Bijzondere wetten .......................................................................................................................................... 44
3 - Artikel 100 Sw omtrent de toepassing van het algemeen strafrecht op de bijzondere strafwetten ...................... 44
Het principe van art 100 Sw.................................................................................................................................. 44
Uitzondering op principe van art 100 Sw .............................................................................................................. 44
Hoofdstuk VII van Boek I Sw ............................................................................................................................. 44
Artikel 85 Sw .................................................................................................................................................... 44
Een aantal bijzondere strafwetten bevatten bepaalde afwijkingen ................................................................... 44
1 – Verlating van de familie ...........................................................................................................................................45
1.1 Verlating van familie ........................................................................................................................................45
Na een rechterlijke beslissing ............................................................................................................................45
Waartegen geen verzet of hoger beroep meer openstaat: .................................................................................45
Een onderhoudsverplichting ............................................................................................................................ 46
De beslissing van de rechtbank wordt niet nageleefd ....................................................................................... 46
, Gedurende meer dan twee maanden ............................................................................................................... 46
Vrijwillig ............................................................................................................................................................ 47
2 – Opzettelijk doden, opzettelijk toebrengen van lichamelijk letsel, foltering, onmenselijke behandeling en onterende
behandeling ................................................................................................................................................................ 48
2.1 Wat is opzettelijk in dit verband? .................................................................................................................... 48
Doodslag ......................................................................................................................................................... 48
Moord .............................................................................................................................................................. 48
Oudermoord .................................................................................................................................................... 48
Kindermoord.................................................................................................................................................... 48
Vergiftiging ...................................................................................................................................................... 48
Opzettelijk doden, niet doodslag genoemd ...................................................................................................... 49
2.2 Opzettelijk toebrengen van slagen en verwondingen ..................................................................................... 49
Een slag of verwonding .................................................................................................................................... 49
Opzettelijk ....................................................................................................................................................... 49
2.3 De verzwarende omstandigheden ...................................................................................................................50
2.3.1 Objectief verzwarende omstandigheden ..................................................................................................50
2.3.2 Subjectief verzwarende omstandigheden ................................................................................................. 51
2.3.3 Specifiek verzwarende omstandigheden................................................................................................... 51
2.4 Kwaadwillige verkeersbelemmering ................................................................................................................ 51
2.5 Verminking van de genitaliën van een persoon van het vrouwelijk geslacht..................................................... 51
2.6 Verschoningsgronden .....................................................................................................................................52
Uitlokking .........................................................................................................................................................52
Het afweren overdag, van beklimming of braak van bewoonde plaatsen ..........................................................52
2.7 Rechtvaardigingsgronden ...............................................................................................................................52
2.8 Foltering, onmenselijke behandeling en onterende behandeling.....................................................................52
3 – Misdrijven tegen de seksuele integriteit, voyeurisme, niet-consensuele verspreiding van seksueel getinte inhoud en
verkrachting ................................................................................................................................................................. 53
3.1 Aantasting van seksuele integriteit, voyeurisme, niet-consensuele verspreiding van seksueel getinte inhoud en
verkrachting ......................................................................................................................................................... 53
3.1.1 Toestemming met betrekking tot het seksueel zelfbeschikkingsrecht ....................................................... 53
3.1.2 Aantasting van de seksuele integriteit ...................................................................................................... 53
3.1.3 Voyeurisme ............................................................................................................................................... 53
3.1.4 Niet-consensuele verspreiding van seksueel getinte inhoud ...................................................................... 53
3.1.5 Niet-consensuele verspreiding, met kwaadwillig opzet of uit winstbejag, van seksueel getinte inhoud ..... 53
3.1.6 Verkrachting .............................................................................................................................................54
3.1.7 De verzwaarde misdrijven .........................................................................................................................54
3.1.8 De verzwarende factoren ..........................................................................................................................54
,DEEL I DE MISDRIJVEN EN DE
BESTRAFFING IN HET ALGEMEEN
Hoofdstuk 1 - Belangrijke begrippen
1 – WAT IS STRAFRECHT
Onmogelijk om allesomvattende, sluitende definitie te geven
Poging:
Strafrecht is een tak van het publiek recht dat een geheel van rechtsregels omvat die bepalen
1. Welke gedragingen
2. Onder welke voorwaarden
3. Onder welke omstandigheden
4. Tegenover welke personen
Misdrijven uitmaken en dan onderhevig zijn aan sancties en/of maatregelen.
Het strafrecht bepaalt
→ Waaruit de sancties en/of maatregelen kunnen bestaan
→ Welke publiekrechtelijke organen bevoegd zijn deze sancties en maatregelen op te leggen
→ Op welke wijze dit moet gebeuren
1.1 Belangrijke elementen in deze definitie
• Publiek recht
→ Overheid die bepaalde gedragingen strafbaar stelt en die de sancties bepaalt
→ Slachtoffer geen partij in het strafproces
burgerlijke luik van de strafzaak
de eis van het slachtoffer blijft dus privaatrechtelijk
• welke gedragingen strafbaar zijn
→ menselijke gedraging
▪ actief of passief
▪ niet strafbare gedraging maar gevolg kan strafbaar zijn
→ gedraging van een rechtspersoon (zowel privaat- als publiekrechtelijk rechtspersoon)
• Onder welke voorwaarden
→ Opgesomd in de wet
• In welke omstandigheden
→ Speelt een belangrijke rol in het bepalen van de sanctie
• Tegenover welke personen
→ Hoedanigheid van slachtoffer en dader spelen een rol
Verwantschapsbanden of affectieve banden
• Sancties en/of maatregelen
→ Wetgeving en rechtspraak passen zich aan aan de veranderende tijdsgeest
• Welke publiekrechtelijke organen bevoegd zijn en op welke manier
Materieel strafrecht Formeel strafrecht
Strafwetboek en bijzondere strafwetten Strafprocesrecht
Voornamelijk in het wetboek van strafvordering
Het geheel van rechtsregels die de strafbare gedragingen Beschrijft wie bevoegd is om over deze
beschrijven en de sancties die daarop van toepassing zijn gedragingen te oordelen en op welke manier,
volgens welke procedure
Strafrecht in brede zin= strafrecht en strafprocesrecht
→ Materieel strafrecht = misdrijven + straffen
→ Formeel strafrecht =Strafprocesrecht= procedures om strafrecht toe te passen
1
, 1.2 Het legaliteitsbeginsel = fundamenteel principe in strafrecht
Nullum crimen sine lege, nulla poena sine lege art.2 Sw.
Twee elementen:
Nullum crimen sine lege
geen misdrijf zonder wet
• gedraging is maar strafbaar als ze als dusdanig in de wet beschreven staat
Nulla poena sine lege
geen straf zonder wet
• De strafwet voorziet bepaalde sancties voor die gedragingen, het zijn deze sancties die de rechter moet
toepassen en hij moet binnen de door de strafwet opgelegde grenzen blijven
Gevolgen van het legaliteitsbeginsel
1. De bronnen van het strafrecht zijn enkel terug te vinden in de wet, niet in de gewoonte art.2., 1ste lid Sw
2. De strafwet moet strikt geïnterpreteerd worden, er is geen ruimte voor analoge of vrije interpretatie
3. De strafwet kan niet terugwerken in de tijd: men kan niet na de feiten een wet maken om sommige
gedragingen alsnog te bestraffen art.2, 2de lid Sw
4. De strafwet is van toepassing op het Belgisch grondgebied en soms op Belgen in het buitenland art.3 Sw
Doel van het legaliteitsbeginsel
bescherming van het individu tegenover de willekeur van de overheid
2
