Domein G: Risico en Informatie - Opgaven
Opgave 1
Zorg om de zorg
Student economie Jeroen bestudeert voor een scriptie de principaal-agentrelaties in
de gezondheidszorg in een land. Jeroen onderscheidt daarbij drie van deze relaties
en hanteert het onderstaande model.
Toelichting:
− Relatie 1
Zorgconsumenten zijn gebruikers van gezondheidszorg die geleverd wordt
door zorgproducenten (artsen en ziekenhuizen). In deze relatie zijn
zorgconsumenten principaal (P) en zorgproducenten agent (A).
Zorgconsumenten kunnen in de meeste gevallen zelf hun zorgproducent
kiezen. In deze relatie is het belangrijkste probleem dat de kwaliteit van de
geleverde behandelingen niet altijd optimaal is en dat deze kwaliteit in hoge
mate eenzijdig door de zorgproducenten bepaald wordt. Hierbij speelt
informatie-asymmetrie een rol.
− Relatie 2
Zorgconsumenten (P) kunnen vanwege de vaak hoge kosten van de
behandelingen op vrijwillige basis een verzekering bij zorgverzekeraars (A)
afsluiten. Een belangrijk kenmerk van deze verzekeringscontracten is
premiedifferentiatie, die is gebaseerd op de door de zorgconsumenten zelf te
kiezen hoogte van het eigen risico. Acceptatie van een nieuwe verzekerde
vindt plaats op basis van een korte, globale vragenlijst met betrekking tot het
medische verleden. In deze relatie zijn risico van moreel wangedrag (moral
hazard) en de trage afhandeling van claims op zorgverzekeraars de
belangrijkste problemen.
− Relatie 3
Zorgconsumenten betalen niet-verzekerde gezondheidszorg zelf en de
betaling voor verzekerde gezondheidszorg loopt via de zorgverzekeraars. Er
wordt door de zorgverzekeraars gewerkt met zorgcontracten waarin vaste
tarieven per behandeling zijn vastgelegd. Het belangrijkste probleem in deze
relatie is dat volgens zorgverzekeraars en zorgconsumenten een deel van de
door zorgproducenten geleverde behandelingen overbodig is.
2p 1. Beschrijf in relatie 1 een vorm van transactiekosten voor de principaal
die veroorzaakt wordt door informatie-asymmetrie.
,2p 2. Leg uit dat in relatie 2 het risico van moreel wangedrag verminderd
wordt door het hanteren van een eigen risico bij het claimen van een
vergoeding.
2p 3. Leg uit dat de premiedifferentiatie in relatie 2 voor de agent leidt tot een
afname van transactiekosten die veroorzaakt worden door informatie-
asymmetrie.
Jeroen schrijft in zijn scriptie dat de problemen in relatie 3 ontstaan doordat
contracten tussen de betrokken partners niet sluitend en niet compleet zijn. Jeroen
stelt: “Volledig sluitende en complete contracten zullen echter niet worden
gerealiseerd, omdat dat ten koste zou gaan van de totale winst van de
zorgverzekeraars.”
2p 4. Geef een verklaring voor de stelling van Jeroen.
Jeroen onderzoekt in zijn studie ook de rol van de overheid. Hij meent dat de
maatschappelijke welvaart in dit land (welvaart in ruime zin) zal toenemen als de
overheid ingrijpt in de gezondheidszorg. Jeroen denkt daarbij aan de volgende
elementen:
− prijsregulering door het vaststellen van minimumtarieven voor
medische behandelingen;
− centraal vastgestelde en gecontroleerde kwaliteitseisen voor medische
behandelingen;
− een verplichte zorgverzekering met een uniforme premie die
onafhankelijk is van de gezondheidssituatie van de verzekerde;
− een acceptatieplicht van zorgverzekeraars zodat die niemand mogen
weigeren op basis van medisch risico.
4p 5. Beschrijf de gedachtegang van Jeroen. Gebruik daarbij alle genoemde
elementen. De beschrijving moet passen in de gegeven context.
gebruik ongeveer 100 woorden.
, Opgave 2
Autoveiling: een goed idee?
Henk heeft een plan gemaakt om te starten met een veilingsite waarop
garagebedrijven tweedehands auto’s kunnen aanbieden aan consumenten. De
veiling geschiedt bij afslag: een auto staat op de site tien dagen te koop, waarbij
wordt begonnen met een duidelijk te hoge prijs waarna de prijs naar beneden wordt
aangepast. Bij de website geregistreerde consumenten kunnen aangeven te willen
kopen. Indien de veilingprijs van de auto zakt tot een vooraf bekend gemaakte
bodemprijs, wordt de auto van de veiling teruggetrokken. Die bodemprijs wordt door
de aanbieder van de auto vastgesteld. De aanbieder van de auto betaalt de
veilingsite altijd 20% provisie over het verschil tussen de veilingprijs en de
bodemprijs.
Om een idee te krijgen hoe de veiling zal werken, heeft Henk een voorbeeld
uitgewerkt waarbij hij uitgaat van een aantal veronderstellingen.
− Consumenten nemen voordat zij deelnemen aan de veiling een beslissing
over het bedrag dat zij maximaal bereid zijn te besteden aan de aangeboden
auto (maximumbudget).
− Consumenten proberen minder te besteden dan het maximumbudget, waarbij
ze het risico nemen de auto niet te krijgen.
− Consumenten kennen de maximumbudgetten van de andere gegadigden niet.
− Consumenten hebben zich een beeld gevormd van de bedragen die in het
verleden voor soortgelijke auto’s zijn betaald.
− Een garagebedrijf laat een auto veilen met een bodemprijs van € 11.300.
− Er zijn vier consumenten van wie het maximumbudget groter is dan de
bodemprijs:
consumen
maximumbudget
t
A € 15.100
B € 11.900
C € 13.200
D € 14.200
Het is Henks bedoeling om de site tot een
succes te maken en vervolgens te verkopen. Zijn vriendin Aisha betwijfelt of de
veiling kan rekenen op voldoende belangstelling van consumenten en aanbieders.
Zij geeft Henk een waarschuwing en een advies.
− Er is sprake van asymmetrische informatie.
− Wellicht is veilen per opbod beter dan veilen bij afslag. Bij veilen per opbod
staat de auto ook tien dagen te koop, om te beginnen tegen de bodemprijs.
Consumenten kunnen, in stappen van € 50, een hoger bod uitbrengen. Dit
bod wordt op de site vermeld waarna andere gegadigden weer hoger kunnen
bieden. Na tien dagen gaat de auto naar de hoogste bieder.
2p 1. Leg uit dat asymmetrische informatie het succes van de site kan
bedreigen.
1p 2. Noem één manier waarop Henk de asymmetrie van de informatie zou
kunnen verminderen.
Opgave 1
Zorg om de zorg
Student economie Jeroen bestudeert voor een scriptie de principaal-agentrelaties in
de gezondheidszorg in een land. Jeroen onderscheidt daarbij drie van deze relaties
en hanteert het onderstaande model.
Toelichting:
− Relatie 1
Zorgconsumenten zijn gebruikers van gezondheidszorg die geleverd wordt
door zorgproducenten (artsen en ziekenhuizen). In deze relatie zijn
zorgconsumenten principaal (P) en zorgproducenten agent (A).
Zorgconsumenten kunnen in de meeste gevallen zelf hun zorgproducent
kiezen. In deze relatie is het belangrijkste probleem dat de kwaliteit van de
geleverde behandelingen niet altijd optimaal is en dat deze kwaliteit in hoge
mate eenzijdig door de zorgproducenten bepaald wordt. Hierbij speelt
informatie-asymmetrie een rol.
− Relatie 2
Zorgconsumenten (P) kunnen vanwege de vaak hoge kosten van de
behandelingen op vrijwillige basis een verzekering bij zorgverzekeraars (A)
afsluiten. Een belangrijk kenmerk van deze verzekeringscontracten is
premiedifferentiatie, die is gebaseerd op de door de zorgconsumenten zelf te
kiezen hoogte van het eigen risico. Acceptatie van een nieuwe verzekerde
vindt plaats op basis van een korte, globale vragenlijst met betrekking tot het
medische verleden. In deze relatie zijn risico van moreel wangedrag (moral
hazard) en de trage afhandeling van claims op zorgverzekeraars de
belangrijkste problemen.
− Relatie 3
Zorgconsumenten betalen niet-verzekerde gezondheidszorg zelf en de
betaling voor verzekerde gezondheidszorg loopt via de zorgverzekeraars. Er
wordt door de zorgverzekeraars gewerkt met zorgcontracten waarin vaste
tarieven per behandeling zijn vastgelegd. Het belangrijkste probleem in deze
relatie is dat volgens zorgverzekeraars en zorgconsumenten een deel van de
door zorgproducenten geleverde behandelingen overbodig is.
2p 1. Beschrijf in relatie 1 een vorm van transactiekosten voor de principaal
die veroorzaakt wordt door informatie-asymmetrie.
,2p 2. Leg uit dat in relatie 2 het risico van moreel wangedrag verminderd
wordt door het hanteren van een eigen risico bij het claimen van een
vergoeding.
2p 3. Leg uit dat de premiedifferentiatie in relatie 2 voor de agent leidt tot een
afname van transactiekosten die veroorzaakt worden door informatie-
asymmetrie.
Jeroen schrijft in zijn scriptie dat de problemen in relatie 3 ontstaan doordat
contracten tussen de betrokken partners niet sluitend en niet compleet zijn. Jeroen
stelt: “Volledig sluitende en complete contracten zullen echter niet worden
gerealiseerd, omdat dat ten koste zou gaan van de totale winst van de
zorgverzekeraars.”
2p 4. Geef een verklaring voor de stelling van Jeroen.
Jeroen onderzoekt in zijn studie ook de rol van de overheid. Hij meent dat de
maatschappelijke welvaart in dit land (welvaart in ruime zin) zal toenemen als de
overheid ingrijpt in de gezondheidszorg. Jeroen denkt daarbij aan de volgende
elementen:
− prijsregulering door het vaststellen van minimumtarieven voor
medische behandelingen;
− centraal vastgestelde en gecontroleerde kwaliteitseisen voor medische
behandelingen;
− een verplichte zorgverzekering met een uniforme premie die
onafhankelijk is van de gezondheidssituatie van de verzekerde;
− een acceptatieplicht van zorgverzekeraars zodat die niemand mogen
weigeren op basis van medisch risico.
4p 5. Beschrijf de gedachtegang van Jeroen. Gebruik daarbij alle genoemde
elementen. De beschrijving moet passen in de gegeven context.
gebruik ongeveer 100 woorden.
, Opgave 2
Autoveiling: een goed idee?
Henk heeft een plan gemaakt om te starten met een veilingsite waarop
garagebedrijven tweedehands auto’s kunnen aanbieden aan consumenten. De
veiling geschiedt bij afslag: een auto staat op de site tien dagen te koop, waarbij
wordt begonnen met een duidelijk te hoge prijs waarna de prijs naar beneden wordt
aangepast. Bij de website geregistreerde consumenten kunnen aangeven te willen
kopen. Indien de veilingprijs van de auto zakt tot een vooraf bekend gemaakte
bodemprijs, wordt de auto van de veiling teruggetrokken. Die bodemprijs wordt door
de aanbieder van de auto vastgesteld. De aanbieder van de auto betaalt de
veilingsite altijd 20% provisie over het verschil tussen de veilingprijs en de
bodemprijs.
Om een idee te krijgen hoe de veiling zal werken, heeft Henk een voorbeeld
uitgewerkt waarbij hij uitgaat van een aantal veronderstellingen.
− Consumenten nemen voordat zij deelnemen aan de veiling een beslissing
over het bedrag dat zij maximaal bereid zijn te besteden aan de aangeboden
auto (maximumbudget).
− Consumenten proberen minder te besteden dan het maximumbudget, waarbij
ze het risico nemen de auto niet te krijgen.
− Consumenten kennen de maximumbudgetten van de andere gegadigden niet.
− Consumenten hebben zich een beeld gevormd van de bedragen die in het
verleden voor soortgelijke auto’s zijn betaald.
− Een garagebedrijf laat een auto veilen met een bodemprijs van € 11.300.
− Er zijn vier consumenten van wie het maximumbudget groter is dan de
bodemprijs:
consumen
maximumbudget
t
A € 15.100
B € 11.900
C € 13.200
D € 14.200
Het is Henks bedoeling om de site tot een
succes te maken en vervolgens te verkopen. Zijn vriendin Aisha betwijfelt of de
veiling kan rekenen op voldoende belangstelling van consumenten en aanbieders.
Zij geeft Henk een waarschuwing en een advies.
− Er is sprake van asymmetrische informatie.
− Wellicht is veilen per opbod beter dan veilen bij afslag. Bij veilen per opbod
staat de auto ook tien dagen te koop, om te beginnen tegen de bodemprijs.
Consumenten kunnen, in stappen van € 50, een hoger bod uitbrengen. Dit
bod wordt op de site vermeld waarna andere gegadigden weer hoger kunnen
bieden. Na tien dagen gaat de auto naar de hoogste bieder.
2p 1. Leg uit dat asymmetrische informatie het succes van de site kan
bedreigen.
1p 2. Noem één manier waarop Henk de asymmetrie van de informatie zou
kunnen verminderen.
