Samenvatting Mensen verstaan 1 (deel 2)

Samenvatting : Mensen verstaan 1
 PPT’s leren met handboek ernaast voor de rode draad!

Hoofdstuk 1 : Geest, gedrag en wetenschap

Kernvragen
- Wat is psychologie en wat is het niet? (P4)
- Wat zijn de 6 belangrijkste perspectieven van de psychologie? (P10)
- Hoe vergaren psychologen nieuwe kennis? (P22)

Wat is psychologie en wat is het niet?
- De wetenschap van gedrag en geestelijke processen = mentale activiteiten
 Interne processen = enkel indirect waarneembaar
 Externe processen = waarneembare gedragingen
 Wetenschap! = gebaseerd op objectieve, verifieerbare gebeurtenissen = staat los van de
persoon en de gebeurtenissen zijn controleerbaar!
- Psychologen is beschermde titel, therapeut niet
- Psychologen in verschillende omgevingen
 Experimenteel psychologen
 Docent psychologie
 Toegepast psychologen
- Specialisaties in de toegepaste psychologie :
 Arbeids- en organisatiepsychologen = psychologen die zich bezighouden met werk
 Sportpsychologen
 Schoolpsychologen
 Gezondheidspsychologen
 Klinisch psychologen = gespecialiseerd in welzijn en volksgezondheid
 Forensisch psychologen = psychologen binnen justitie
 Omgevingspsychologen = bekijken effect van omgeving op persoonlijk welzijn
 Gerontoppsychologen = psychologen voor oudere mensen

Psychologie ≠ psychiatrie
- Psychiatrie
 Medisch specialisme
 Geneesmiddelen voorschrijven
 Medische invalshoek = geestelijke ziekte of stoornis

Kritisch nadenken : wetenschap of niet?
 Kunnen toepassen op tekst, kunnen bewijzen, herkennen is niet genoeg!
- 6 richtvragen = onderscheid met pseudopsychologie of psychologisch gebabbel
 Wat/wie is de bron?
 Is de bewering redelijk of extreem?
 Wat is het bewijsmateriaal?
 Kan de conclusie door een vervorming zijn beïnvloed?
 Emotionele bias / selectieve waarneming = Je laat je leiden door een gevoel dat
je zelf hebt, je gaat enkel dingen zien die je gevoel bevestigen.
 Worden veelvoorkomende denkfouten vermeden? = Gezond verstand, logica = niet altijd
correct!

,  Zijn er voor het probleem verschillende invalshoeken nodig?
Bijvoorbeeld: Criminaliteit bij jongeren = aanpakken met psychologen, sociologen,
justitie

Wat zijn de 6 belangrijkste perspectieven?
 Perspectieven kunnen herkennen in tekst!!
 Op Examen!!
- 6 visies op wat ons gedrag bepaalt
 SAMENVATTING P.20 !!! : 3de kolom van schema allerbelangrijkste!
 Biologisch
 Cognitief
 Behavioristisch
 Holistisch
 Ontwikkeling
 Sociocultureel

Modern biologisch perspectief
- Scheiding van lichaam en geest = Descartes (17E eeuw)
 Belangrijkste uitspraak Descartes : Ik denk dus ik ben = denkprocessen komen centraal
te staan
 Duidelijke splitsing tussen lichaam en geest
 Rationalisme = kennis is resultaat van denkprocessen ( empirisme = waarneembare
werkelijkheid = alles wat je kan zien)
 Nieuwe biologische wettenschappelijke inzichten : onderzoeken op dieren
- Vormt basis voor biologisch perspectief
 Geest = product van de hersenen
 Oorzaken van gedrag in zenuwstelsel, hormonen en genen
Bijvoorbeeld : Veel testosteron zorgt voor meer agressie = link met hormoonstelsel
- 2 varianten
 Neurowetenschap : focus op processen in de hersenen
 Evolutionaire psychologie : focus op genetica en invloed van omgeving hierop
 Darwin : natuurlijke sectie = The survival of the fittest = diegene die het beste is
aangepast overleefd = de sterkste

Het begin van de wetenschappelijke psychologie
- Grondlegger van de wetenschappelijke psychologie : Wundt 1879
 Zoektocht naar de ‘elementen van het bewustzijn’
 Eerste wetenschappelijke experimenten in psychologisch labo
 Methode introspectie – kritiek: te subjectief!
- Titchener : structuralisme
 ‘De meest elementaire structuren van de geest aan het licht brengen’
Bijvoorbeeld : denken, waarneming, geheugen
- Gestaltpsychologie: nadruk op ‘perceptuele gehelen’ i.p.v. delen
 Geheel is meer dan de som van de delen!
- James: functionalisme
 Inspiratie bij Darwin
 Hoe past de mens zich aan?
 Eerste toegepaste psychologie

, - Zwakke plek:
 Introspectieve methode: subjectief
 Niet wetenschappelijk
 Vaak gebaseerd op introspectie = mensen laten vertellen wat ze ervaren

Het moderne cognitieve perspectief
- Nadruk op cognitie
 Hersenen van mensen die niet konden praten onderzoeken als deze gestorven waren
- Computer als metafoor voor de geest
- Informatieverwerking
- Denkprocessen, geheugenprocessen, waarnemingsprocessen
Bijvoorbeeld : Je weet wat je vanochtend gegeten hebt
- Objectievere methoden
Bijvoorbeeld : Brain imaging-technieken

Behavioristisch perspectief
- Watson: ‘Wetenschap van het gedrag en omstandigheden in de omgeving die dit gedrag
beïnvloeden’
- Geestelijke processen
 Mentale processen worden volledig genegeerd door de behavioristen
 Je kan elke mens maken zoals je wilt
- Waarneembare gebeurtenissen!
 Stimulus-Reactie
Bijvoorbeeld : Dolfijn krijgt visje als hij een kunstje doet
- Skinner: oorzaak van gedrag ligt in de omgeving
- Verdienste:
 Invloed van omgeving op leren = consequenties van gedrag = beloning of straf
 Strategieën om gedrag te wijzigen door omgeving te veranderen

Perspectieven vanuit de gehele persoon
1) Psychodynamische psychologie
- Psyche, vooral het onbewuste, is bron van energie voor persoonlijkheid, motiveert ons
- Psychoanalyse : Freud
 Droomanalyse
 Vrije associatie
- Kritiek: niet toetsbaar = je kan het onbewuste niet bewijzen
2) Humanistische psychologie en positieve psychologie
- Tegen determinisme van psychoanalyse en behaviorisme = Ze vinden dat de mens te veel
gemaakt wordt door de omgeving/onbewuste in deze theorieën = pessimistisch beeld van de
mens = Meer vrije wil in theorie en hierdoor positiever beeld van de mens
- Nieuwe, positieve weg: groei, mogelijkheden, vrije wil
 Rogers, Maslow
- Grondhoudingen hulpverleners
- Positieve psychologie: bijdragen aan geluk en welzijn
3) Psychologie van karaktertrekken en temperament
- Al typologieën bij oude Grieken (4 humores)
- Verschillen tussen mensen door verschillen in karaktertrekken en temperamenten : Big 5
theorie

, - Consistent in de tijd en in verschillende situaties
Bijvoorbeeld : anders gedrag in klas als in thuissituatie
Bijvoorbeeld : ander gedrag s ’avonds als ‘s morgens

Ontwikkelingsperspectief : nature vs. nurture
- Psychologische verandering is resultaat van interactie tussen erfelijke eigenschappen en
invloed van omgeving
 Ingezoomd op erfelijke eigenschappen
 Ingezoomd op omgeving
- Hoe evolueert mens van baby naar volwassenen
- Zelfbepaling?
- Voorspelbaarheid ontwikkeling = op zoek naar gemeenschappelijkheden
 Bij kinderen en jongeren zijn er veel gemeenschappelijke zaken in de ontwikkeling
 Ook volwassenen en ouderen ontwikkelen nog maar hier zie je weinig
gemeenschappelijkheden

Bijvoorbeeld : Verder studeren

- Nature : Je moet bepaalde minimum intelligentie hebben om dit te doen
- Nurture : Leerkrachten van middelbare school en ouders beïnvloeden mee die keuze
- Zelfbepaling : Je kiest zelf welke opleiding je uiteindelijk wil gaan doen

Socioculturele perspectief : individu in context
- Belangrijke rol voor sociale invloed
- Nieuwe aandacht voor rol van cultuur: cross culturele psychologie
- Kracht van de situatie en deze erkennen
Bijvoorbeeld : Soldaten die mensen kunnen doden in oorlogssituatie

 Conclusie : 6 perspectieven = holistisch beeld
 Elk perspectief in 2 regels kunnen uitleggen met voorbeelden!!

Hoe vergaren psychologen nieuwe kennis?
- Wetenschappelijke methode (  pseudopsychologie)
 Empirisch onderzoek: objectieve informatie uit eerste hand, door metingen gebaseerd
op sensorische ervaringen en observatie
 Resultaat: theorie
 Verklaart feiten
 Kan worden getoetst

4 stappen van wetenschappelijke
methode
- Als wetenschapper onderzoek uitvoert en deze
publiceert moet iemand anders zit aan de hand van
de stappen kunnen uitvoeren en hetzelfde resultaat
bekomen!