Personen met een verstandelijke
beperking
Afkortingen:
AAIDD American Association on Intellectual and Developmental Disabilities
VB Verstandelijke beperking
ADL Activiteiten van het dagelijkse leven
AAMR American association on mental retardation
Terminologie:
Vlaanderen en Nederland Personen met een verstandelijke beperking
Amerika, Canada Intellectual (and developmental) disabilities
V.K. Learning disabilities
Frankrijk Handicap mental, déficience intellectuelle
Zo veel veranderingen in de terminologie doorheen de jaren door vorderingen in: de
wetenschap, ervaringen van opvoeders en de wijzigende visie in de maatschappij.
Historiek
Voor 1800 was er een algemene desinteresse in mensen met een verstandelijke beperking
Oudheid: mensen met een verstandelijke beperking mochten blijven, maar er werd geen
aandacht aan gegeven. Ze waren onzichtbaar.
Middeleeuwen: mensen met een verstandelijke beperkingen werden gebruikt als hofnar om
anderen te plezieren, te doen lachen, …
1840-1940: mensen met een verstandelijk beperking zaten in Freak-shows.
Enkele pioniers
Pinel (1745-1826)
nosographie des maladies mentales
= De eerste systematische beschrijving van psychiatrische ziektebeelden
1e arts met onderscheid tussen krankzinnigheid en VB
Esquirol (lln Pinel)
directeur van verschillende hospitalen (La Salpêtrière & L’hospice de Bicêtre) voor idiotie.
idiotie werd bij hem onderverdeeld in drie deelgroepen:
De verwarden
De dementen
De idioten
Itard
De persoon die de wilde van Aveyron behandelde.
Een enorme invloed op de theorievorming en de praktijk van de zorg van personen met een
verstandelijke beperking.
Itard sprak over het belang van observatie!
1
,Medisch-pedagogische benadering zou volgens hem veel voordelen bieden bij het behandelen van
idioten.
Verbetering mogelijk door medicatie en training (sensualisme: eerst sensorische elementen (=kern),
dan de taal en dan het abstracte denken)
Séguin
Oprichting school voor ‘idioten’.
hij richtte een school voor idioten op en werkte daarbij een onderwijsmethode uit die zich richtte
op het stimuleren van zintuigelijke functies.
Ook oprichter AAIDD
Kanunnik Triest
oprichter van de congregatie van de broeders van liefde en de congregatie van de zusters van
liefde. Deze congregatie is actief bij:
Orthopedagogische zorg
Geestelijke gezondheidszorg
Bijzondere jeugdzorg
Bejaarden- en ziekenzorg
Onderwijs
Dr. Guislain
hoofdgeneesheer van het ‘krankzinnigengesticht’ in Gent.
Overtuiging: psychiatrische problemen worden veroorzaakt door stoornissen in het gemoed en niet
door stoornissen in de rede. Humanitaire/menslievende aspecten zijn dan ook essentieel bij de
behandeling.
Goed klimaat
Regelmaat
Netheid
Gezonde voeding
Beschrijven de functie en de historiek van de AAIDD.
Historiek AAIDD
1876 Association of Medical Officers of American Institutions for Idiotic and
Feebleminded Persons
1906 American Association for the Study of the Feebleminded
1933 AAMD American Association on Mental Deficiency
1987 AAMR American Association on Mental Retardation
2007 AAIDD American Association of Intellectual and Developmental Disabilities
In de def van de AAMR staat nog dat het IQ centraal staat bij een VB.
Er werd een onderscheid gemaakt:
Licht mentale handicap IQ<70
Matig mentale handicap IQ<55 veel belang aan gehecht, vanaf dan naar instelling
Ernstig mentale handicap IQ<40
Diep mentale handicap IQ<20
2
,De evolutie in de definitie
Ongeveer om de 10 jaar een verfijning van de definitie
Centraal in elke definitie staat uiteraard het tekort in intellectueel functioneren, met als
gevolg problemen in het sociaal functioneren….
Aan dat ‘sociaal functioneren’ wordt meer en meer aandacht gegeven, dus ook de context
van een persoon…..
Paradigmaverschuiving
In 1992: paradigma-verandering (zie docu Crip Camp)
Belangrijke mijlpaal in de geschiedenis van personen met een verstandelijke beperking
Andere manier van kijken naar personen met een verstandelijke beperking
Andere manier van benaderen
Andere manier van ondersteuning uitbouwen
wij als ortho studenten gaan mee in deze andere manieren
Theoretisch model v/d AAIDD
Multi-dimensioneel model: verschillende dimensies bekijken binnen 1 persoon
Functioneel model: Het functioneren staat centraal en ermee wordt aangegeven hoe en
waar de ondersteuning kan worden aangepast
Ondersteuningsmodel: het model bekijkt waar en hoe er ondersteuning nodig is adhv de
verschillende dimensies
Paradigmaverschuiving want:
1. VB is geen persoonskenmerk, maar een gevolg van een complex samenspel tussen
mogelijkheden en beperkingen v/e persoon met eisen v/d omgeving/context
2. Er is aandacht v/d kwaliteit v/d context waarin personen met een VB leven
3. Ondersteuning als centraal concept
3
, De drie stappen binnen het model
Stap 1
= een beeldvorming van de persoon en zijn/haar contexten via een sterkte-zwakte analyse mbt 5
verschillende dimensies
Dimensie 1: intellectueel functioneren
Intelligentie wordt breder gezien dan het schoolse leren. Het gaat om het geheel aan vaardigheden
om betekenis te geven aan en te halen uit gebeurtenissen, om te leren uit ervaringen, om uit te
zoeken wat er te doen staat.
Intelligentie:
Redeneren
Plannen
Problemen oplossen
Complexe ideeën begrijpen
Abstract denken
Snel leren
Leren uit ervaring
Dimensie 2: adaptieve vaardigheden
Adaptief gedrag wordt gedefinieerd via 10 brede velden:
communicatie zelfbepaling
zelfzorg gezondheid en veiligheid
wonen functionele schoolse vaardigheden
sociale vaardigheden vrije tijd
gebruik maken van voorzieningen in de werken
maatschappij
Iemand valt pas uit op adaptieve vaardigheden als er op minstens 2 van de 10 velden een significante
uitval vast te stellen is.
Adaptief gedrag is een multi-domein dat bestaat uit drie grote factor-analytische velden:
o Conceptueel adaptief gedrag: taal, lezen, schrijven, zicht op waarde en gebruik van
geld…
o Sociaal adaptief gedrag: verantwoordelijkheidsgevoel, zelfwaarde,
manipuleerbaarheid…
o Praktisch adaptief gedrag: werkvaardigheden, ADL (=algemene dagelijkse
levensverrichtingen), aankleden, maaltijden, budget, veiligheid inschatten…
Er bestaan weinig of geen instrumenten die alle drie de velden evenwichtig kunnen meten
De domeinen zijn onderling verbonden (onderzoek kan dus niet per dimensie gebeuren)
Observaties, gesprekken en contacten in het dagelijks leven zijn belangrijk om informatie te
krijgen
Het is van groot belang om de ontwikkelingstaken binnen een bepaalde cultuur te bekijken
G-factor: general intellegence factor
4
beperking
Afkortingen:
AAIDD American Association on Intellectual and Developmental Disabilities
VB Verstandelijke beperking
ADL Activiteiten van het dagelijkse leven
AAMR American association on mental retardation
Terminologie:
Vlaanderen en Nederland Personen met een verstandelijke beperking
Amerika, Canada Intellectual (and developmental) disabilities
V.K. Learning disabilities
Frankrijk Handicap mental, déficience intellectuelle
Zo veel veranderingen in de terminologie doorheen de jaren door vorderingen in: de
wetenschap, ervaringen van opvoeders en de wijzigende visie in de maatschappij.
Historiek
Voor 1800 was er een algemene desinteresse in mensen met een verstandelijke beperking
Oudheid: mensen met een verstandelijke beperking mochten blijven, maar er werd geen
aandacht aan gegeven. Ze waren onzichtbaar.
Middeleeuwen: mensen met een verstandelijke beperkingen werden gebruikt als hofnar om
anderen te plezieren, te doen lachen, …
1840-1940: mensen met een verstandelijk beperking zaten in Freak-shows.
Enkele pioniers
Pinel (1745-1826)
nosographie des maladies mentales
= De eerste systematische beschrijving van psychiatrische ziektebeelden
1e arts met onderscheid tussen krankzinnigheid en VB
Esquirol (lln Pinel)
directeur van verschillende hospitalen (La Salpêtrière & L’hospice de Bicêtre) voor idiotie.
idiotie werd bij hem onderverdeeld in drie deelgroepen:
De verwarden
De dementen
De idioten
Itard
De persoon die de wilde van Aveyron behandelde.
Een enorme invloed op de theorievorming en de praktijk van de zorg van personen met een
verstandelijke beperking.
Itard sprak over het belang van observatie!
1
,Medisch-pedagogische benadering zou volgens hem veel voordelen bieden bij het behandelen van
idioten.
Verbetering mogelijk door medicatie en training (sensualisme: eerst sensorische elementen (=kern),
dan de taal en dan het abstracte denken)
Séguin
Oprichting school voor ‘idioten’.
hij richtte een school voor idioten op en werkte daarbij een onderwijsmethode uit die zich richtte
op het stimuleren van zintuigelijke functies.
Ook oprichter AAIDD
Kanunnik Triest
oprichter van de congregatie van de broeders van liefde en de congregatie van de zusters van
liefde. Deze congregatie is actief bij:
Orthopedagogische zorg
Geestelijke gezondheidszorg
Bijzondere jeugdzorg
Bejaarden- en ziekenzorg
Onderwijs
Dr. Guislain
hoofdgeneesheer van het ‘krankzinnigengesticht’ in Gent.
Overtuiging: psychiatrische problemen worden veroorzaakt door stoornissen in het gemoed en niet
door stoornissen in de rede. Humanitaire/menslievende aspecten zijn dan ook essentieel bij de
behandeling.
Goed klimaat
Regelmaat
Netheid
Gezonde voeding
Beschrijven de functie en de historiek van de AAIDD.
Historiek AAIDD
1876 Association of Medical Officers of American Institutions for Idiotic and
Feebleminded Persons
1906 American Association for the Study of the Feebleminded
1933 AAMD American Association on Mental Deficiency
1987 AAMR American Association on Mental Retardation
2007 AAIDD American Association of Intellectual and Developmental Disabilities
In de def van de AAMR staat nog dat het IQ centraal staat bij een VB.
Er werd een onderscheid gemaakt:
Licht mentale handicap IQ<70
Matig mentale handicap IQ<55 veel belang aan gehecht, vanaf dan naar instelling
Ernstig mentale handicap IQ<40
Diep mentale handicap IQ<20
2
,De evolutie in de definitie
Ongeveer om de 10 jaar een verfijning van de definitie
Centraal in elke definitie staat uiteraard het tekort in intellectueel functioneren, met als
gevolg problemen in het sociaal functioneren….
Aan dat ‘sociaal functioneren’ wordt meer en meer aandacht gegeven, dus ook de context
van een persoon…..
Paradigmaverschuiving
In 1992: paradigma-verandering (zie docu Crip Camp)
Belangrijke mijlpaal in de geschiedenis van personen met een verstandelijke beperking
Andere manier van kijken naar personen met een verstandelijke beperking
Andere manier van benaderen
Andere manier van ondersteuning uitbouwen
wij als ortho studenten gaan mee in deze andere manieren
Theoretisch model v/d AAIDD
Multi-dimensioneel model: verschillende dimensies bekijken binnen 1 persoon
Functioneel model: Het functioneren staat centraal en ermee wordt aangegeven hoe en
waar de ondersteuning kan worden aangepast
Ondersteuningsmodel: het model bekijkt waar en hoe er ondersteuning nodig is adhv de
verschillende dimensies
Paradigmaverschuiving want:
1. VB is geen persoonskenmerk, maar een gevolg van een complex samenspel tussen
mogelijkheden en beperkingen v/e persoon met eisen v/d omgeving/context
2. Er is aandacht v/d kwaliteit v/d context waarin personen met een VB leven
3. Ondersteuning als centraal concept
3
, De drie stappen binnen het model
Stap 1
= een beeldvorming van de persoon en zijn/haar contexten via een sterkte-zwakte analyse mbt 5
verschillende dimensies
Dimensie 1: intellectueel functioneren
Intelligentie wordt breder gezien dan het schoolse leren. Het gaat om het geheel aan vaardigheden
om betekenis te geven aan en te halen uit gebeurtenissen, om te leren uit ervaringen, om uit te
zoeken wat er te doen staat.
Intelligentie:
Redeneren
Plannen
Problemen oplossen
Complexe ideeën begrijpen
Abstract denken
Snel leren
Leren uit ervaring
Dimensie 2: adaptieve vaardigheden
Adaptief gedrag wordt gedefinieerd via 10 brede velden:
communicatie zelfbepaling
zelfzorg gezondheid en veiligheid
wonen functionele schoolse vaardigheden
sociale vaardigheden vrije tijd
gebruik maken van voorzieningen in de werken
maatschappij
Iemand valt pas uit op adaptieve vaardigheden als er op minstens 2 van de 10 velden een significante
uitval vast te stellen is.
Adaptief gedrag is een multi-domein dat bestaat uit drie grote factor-analytische velden:
o Conceptueel adaptief gedrag: taal, lezen, schrijven, zicht op waarde en gebruik van
geld…
o Sociaal adaptief gedrag: verantwoordelijkheidsgevoel, zelfwaarde,
manipuleerbaarheid…
o Praktisch adaptief gedrag: werkvaardigheden, ADL (=algemene dagelijkse
levensverrichtingen), aankleden, maaltijden, budget, veiligheid inschatten…
Er bestaan weinig of geen instrumenten die alle drie de velden evenwichtig kunnen meten
De domeinen zijn onderling verbonden (onderzoek kan dus niet per dimensie gebeuren)
Observaties, gesprekken en contacten in het dagelijks leven zijn belangrijk om informatie te
krijgen
Het is van groot belang om de ontwikkelingstaken binnen een bepaalde cultuur te bekijken
G-factor: general intellegence factor
4
