Psychologie
Hoofdstuk 3: Sociale Cognitie: hoe we denken over de sociale wereld
Sociale cognitie: De manier waarop mensen over zichzelf en de sociale wereld denken.
à Hoe mensen sociale informatie selecteren, interpreteren, herinneren en gebruiken om
oordelen te vormen en beslissingen te nemen.
- Automatische sociale cognitie (snel en automatisch, zonder echt bewust na te
denken)
- Gecontroleerde sociale cognitie (‘lang’ nadenken over belangrijke beslissingen in je
leven)
De sociale wereld bevat veel ambigue informatie: als informatie op heel veel verschillende
manieren kan worden geïnterpreteerd/begrepen. Dus door en voor iedereen anders.
Iedereen probeert de sociale wereld te overzien en te oriënteren.
Mentale structuren: Schema’s en scripts.
à Functie: ze helpen ons de wereld te organiseren, te begrijpen en om de gaten in onze
kennis op te vullen (het oplossen van die ambiguïteit).
Automatisch denken: Een onbewust, onopzettelijk en onwillekeurig proces dat geen
inspanning kost. Hierbij gebruiken we schema’s, zodat we indrukken en kennis over de
wereld kunnen structureren.
Schema’s: Mentale structuur om kennis en informatie te verzamelen (om de gaten op te
vullen) op basis van thema’s
- Woorden, beelden, geuren en melodieën activeren schema’s
- Schema’s zijn gebaseerd op persoonlijke ervaringen, indrukken en kennis van een
onderwerp en worden dus geactiveerd door cue’s
- Schema’s kunnen hetzelfde onderwerp hebben bij mensen, maar een ander inhoud.
De inhoud van de schema’s die actief worden, bepalen dus de beleving van een
persoon
Dus: schema’s sturen onze verwachtingen door van alles in te vullen met als gevolg dat wij
voortdurend heel veel aannemen terwijl die informatie niet gegeven is, maar door ons zelf is
ingevuld. En wel omdat die info bij ons schema hoorde.
Gevolgen van schema’s:
• Schema’s zijn gebaseerd op persoonlijke ervaringen, indrukken en kennis van een
onderwerp à Dus schema’s kunnen hetzelfde onderwerp hebben bij mensen maar
andere inhoud. Hierdoor kan miscommunicatie ontstaan.
• De inhoud van de schema’s die actief worden, bepalen dus de beleving van een
persoon. Beleving wordt bepaald door de inhoud van de schema’s die worden
geactiveerd bij een persoon door cues uit de omgeving.
Toegankelijkheid van schema’s:
, Priming: Tijdelijk toegankelijk maken van een specifiek schema (proces waarbij recente
ervaringen de toegankelijkheid van een schema vergroten).
• Schema’s die veel gebruikt worden leiden tot een verhoogde toegankelijkheid. Dit
betekent dat als er gekozen moet worden uit een aantal schema’s het meest
gebruikte schema de voorkeur krijgt à Dus je interpretatie van de wereld gebeurt op
basis van de meest gebruikte schema’s die voorhanden zijn.
Priming effect: ‘Dwingen’ om een schema te activeren.
• Als je mensen dwingt om een schema te activeren is de kans groot dat dit hun
interpretatie vervolgens stuurt. Maar als het concurrerende schema toch
toegankelijker is omdat dit het meest wordt gebruikt door die persoon, kan het
priming effect teniet worden gedaan. Dus priming effecten werken het beste als
mensen geen sterke voorkeur hebben voor een bepaald ‘ding’.
Perseveratie-effect: Laat zien dat de bevindingen die mensen van zichzelf hebben hetzelfde
blijven, ondanks de tegendelen die bewezen zijn.
Culturele determinanten: Het denken in schema’s is universeel. Elke cultuur is anders,
waardoor de schema’s en eigen ervaringen anders zijn (andere normen en waarden, andere
vormgeving en andere eigen ervaringen). Het waarnemen en het interpreteren is gekleurd
en gemaakt door je cultuur.
1) Selffulfilling prophecy:
Het negatieve selffulfilling prophecy effect:
Schema’s scheppen een verwachting hoe een persoon of situatie kan zijn. Wellicht klopt het
wellicht ook niet. Maar de verwachting die het schept daar gaan wij WEL van uit, tot het
tegendeel bewezen is.
Voordeel is dat wij ons kunnen beschermen tegen bedreigingen, nadeel is dat wij zo
resultaten in gang zetten die onze verwachting uit laat komen. Dus onze verwachtingen die
ontstaan door onze schema’s kunnen zo sterk zijn dat ons gedrag er enorm door wordt
beïnvloed en onze verwachting ook uitkomt.
Bijv.
1. Stel je denkt dat je toets agogiek2 sociologie1- psychologie2 niet gaat halen WANT de eerste
kennistoets haalde je ook niet EN theorie is nooit je sterke kant geweest
2. Deze verwachting KAN ertoe leiden dat je kiest om MEER energie te steken in de rlc en dus
MINDER in de theorie-toets.
3. Door de keus die je bij 2 maakt verklein je ZELF de kansen dat je een hoog cijfer gaat halen
voor de theorietoets.
4. De kans is dus nu groot dat je, minder goed voorbereid voor de theorie toets, een
onvoldoende haalt
5. De onvoldoende bevestigt je initiële beeld en je verwachting terwijl je dit ZELF gestuurd hebt
door je gedrag.
à Dus SFP wordt altijd in een negatieve context en met negatieve voorbeelden uitgelegd.
(Negatieve spiraal)
Hoofdstuk 3: Sociale Cognitie: hoe we denken over de sociale wereld
Sociale cognitie: De manier waarop mensen over zichzelf en de sociale wereld denken.
à Hoe mensen sociale informatie selecteren, interpreteren, herinneren en gebruiken om
oordelen te vormen en beslissingen te nemen.
- Automatische sociale cognitie (snel en automatisch, zonder echt bewust na te
denken)
- Gecontroleerde sociale cognitie (‘lang’ nadenken over belangrijke beslissingen in je
leven)
De sociale wereld bevat veel ambigue informatie: als informatie op heel veel verschillende
manieren kan worden geïnterpreteerd/begrepen. Dus door en voor iedereen anders.
Iedereen probeert de sociale wereld te overzien en te oriënteren.
Mentale structuren: Schema’s en scripts.
à Functie: ze helpen ons de wereld te organiseren, te begrijpen en om de gaten in onze
kennis op te vullen (het oplossen van die ambiguïteit).
Automatisch denken: Een onbewust, onopzettelijk en onwillekeurig proces dat geen
inspanning kost. Hierbij gebruiken we schema’s, zodat we indrukken en kennis over de
wereld kunnen structureren.
Schema’s: Mentale structuur om kennis en informatie te verzamelen (om de gaten op te
vullen) op basis van thema’s
- Woorden, beelden, geuren en melodieën activeren schema’s
- Schema’s zijn gebaseerd op persoonlijke ervaringen, indrukken en kennis van een
onderwerp en worden dus geactiveerd door cue’s
- Schema’s kunnen hetzelfde onderwerp hebben bij mensen, maar een ander inhoud.
De inhoud van de schema’s die actief worden, bepalen dus de beleving van een
persoon
Dus: schema’s sturen onze verwachtingen door van alles in te vullen met als gevolg dat wij
voortdurend heel veel aannemen terwijl die informatie niet gegeven is, maar door ons zelf is
ingevuld. En wel omdat die info bij ons schema hoorde.
Gevolgen van schema’s:
• Schema’s zijn gebaseerd op persoonlijke ervaringen, indrukken en kennis van een
onderwerp à Dus schema’s kunnen hetzelfde onderwerp hebben bij mensen maar
andere inhoud. Hierdoor kan miscommunicatie ontstaan.
• De inhoud van de schema’s die actief worden, bepalen dus de beleving van een
persoon. Beleving wordt bepaald door de inhoud van de schema’s die worden
geactiveerd bij een persoon door cues uit de omgeving.
Toegankelijkheid van schema’s:
, Priming: Tijdelijk toegankelijk maken van een specifiek schema (proces waarbij recente
ervaringen de toegankelijkheid van een schema vergroten).
• Schema’s die veel gebruikt worden leiden tot een verhoogde toegankelijkheid. Dit
betekent dat als er gekozen moet worden uit een aantal schema’s het meest
gebruikte schema de voorkeur krijgt à Dus je interpretatie van de wereld gebeurt op
basis van de meest gebruikte schema’s die voorhanden zijn.
Priming effect: ‘Dwingen’ om een schema te activeren.
• Als je mensen dwingt om een schema te activeren is de kans groot dat dit hun
interpretatie vervolgens stuurt. Maar als het concurrerende schema toch
toegankelijker is omdat dit het meest wordt gebruikt door die persoon, kan het
priming effect teniet worden gedaan. Dus priming effecten werken het beste als
mensen geen sterke voorkeur hebben voor een bepaald ‘ding’.
Perseveratie-effect: Laat zien dat de bevindingen die mensen van zichzelf hebben hetzelfde
blijven, ondanks de tegendelen die bewezen zijn.
Culturele determinanten: Het denken in schema’s is universeel. Elke cultuur is anders,
waardoor de schema’s en eigen ervaringen anders zijn (andere normen en waarden, andere
vormgeving en andere eigen ervaringen). Het waarnemen en het interpreteren is gekleurd
en gemaakt door je cultuur.
1) Selffulfilling prophecy:
Het negatieve selffulfilling prophecy effect:
Schema’s scheppen een verwachting hoe een persoon of situatie kan zijn. Wellicht klopt het
wellicht ook niet. Maar de verwachting die het schept daar gaan wij WEL van uit, tot het
tegendeel bewezen is.
Voordeel is dat wij ons kunnen beschermen tegen bedreigingen, nadeel is dat wij zo
resultaten in gang zetten die onze verwachting uit laat komen. Dus onze verwachtingen die
ontstaan door onze schema’s kunnen zo sterk zijn dat ons gedrag er enorm door wordt
beïnvloed en onze verwachting ook uitkomt.
Bijv.
1. Stel je denkt dat je toets agogiek2 sociologie1- psychologie2 niet gaat halen WANT de eerste
kennistoets haalde je ook niet EN theorie is nooit je sterke kant geweest
2. Deze verwachting KAN ertoe leiden dat je kiest om MEER energie te steken in de rlc en dus
MINDER in de theorie-toets.
3. Door de keus die je bij 2 maakt verklein je ZELF de kansen dat je een hoog cijfer gaat halen
voor de theorietoets.
4. De kans is dus nu groot dat je, minder goed voorbereid voor de theorie toets, een
onvoldoende haalt
5. De onvoldoende bevestigt je initiële beeld en je verwachting terwijl je dit ZELF gestuurd hebt
door je gedrag.
à Dus SFP wordt altijd in een negatieve context en met negatieve voorbeelden uitgelegd.
(Negatieve spiraal)
