Methodisch handelen 1
1 Logopedie en audiologie: cliëntgerichte toegepaste gedragswetenschappen ...................................2
2 De therapeut-cliëntrelatie ................................................................................................................8
3 Basisprincipes van leren ................................................................................................................. 10
4 Kritisch denken en evidence-based (be)handelen........................................................................... 18
5 Aanmelding en therapeutische relatievorming ............................................................................... 22
6 Probleeminventarisatie: Vragen, observeren en meten .................................................................. 24
7 Probleemanalyse: casusconceptualisatie en gedragsanalyse .......................................................... 28
8 Diagnostiek .................................................................................................................................... 30
1
, 1 Logopedie en audiologie: cliëntgerichte toegepaste gedragswetenschappen
De visie in grote delen van de wereld 𝑤
̅ meer cliënt en participatiegericht. De belangrijkste focus van
de zorg ligt dus niet meer op de stoornis zelf, maar wel het welzijn of levenskwaliteit van de persoon.
Er zijn twee belangrijke componenten:
- Methodieken: de hulpvrager ontwikkeld een zo breed mogelijk waaier van inzichten,
attitudes en concrete vaardigheden zodat hij/zij optimaal kan functioneren en participeren
- Methodes: de belangrijke personen uit de leefwereld van de hulpvrager verwerven helpende
inzichten, attitudes en vaardigheden waarmee de fysieke leef- en werkomgeving ten goede
𝑤
̅ aangepast
Biomedisch model
Logopedisten 𝑤 ̅ eerst opgeleid door artsen waardoor ze lang door eenzelfde biomedische bril keken:
- Eerste de statische norm bepalen: wat is normaal en wat afwijkend
Wat afwijkend is moet opnieuw binnen het normaal 𝑤 ̅ gebracht
Er werd gedacht dat psychologische processen volledig los staan van om het even welk ziekteproces.
De patiënt 𝑤 ̅ hierdoor in een passieve rol geduwd. De term patiënt komt ook hier vandaan.
Sociale model
In het sociale model is de mate waarin iemand een aandoening als een probleem ervaart niet zozeer
toe te schrijven aan de eigenschappen van de persoon in kwestie, maar aan de samenleving die het
probleem creëert. Vanuit dit denkkader hoeft er ook niets dat mis is hersteld te 𝑤
̅, maar kunnen de
mensen vechten voor maatschappelijke verandering.
Rechten van elk individu benadrukken, infrastructurele aanpassingen, sensibilisering,..
Biopsychosociaal model
Verzoening van het medische en sociale model met aanvulling van Medisch
beïnvloedende factoren van het individu zelf Biopsychosociaal
De cliënt aanleren inzichten en vaardigheden optimaal Sociaal
toe te passen en om zo de levenskwaliteit te verhogen
De therapeut moet dus werken met unieke fysieke, psychologische en omgevingsfactoren. Elke cliënt
heeft zijn eigen (verschillende) behandeling want iedereen heeft een verschillende betekenis voor
het begrip ‘normaal’ of beschouwd zijn/haar stoornis anders.
ICF (international classification of functioning, disability and health) model
Het icf-model wil zowel een gemeenschappelijk taal als denkkader verschaffen. Het gaat om een
geheel van fysiek (biologisch), mentaal (psychologisch) en sociaal welbevinden. Daarom is het:
- Multifactorieel model: meerdere factoren bepalen iemands gezindheid of het ontstaan, het
verloop of de beleving van een ziekte of stoornis
- Holistisch model: beschrijft het menselijk functioneren vanuit zoveel mogelijk invalshoeken
en op elkaar inwerkende componenten
Verandering in één element heeft een weerslag op alle andere. Daarom kunnen mensen met
eenzelfde aandoening totaal verschillend functioneren.
Verder rijkt het icf een universele taal aan. Het is een classificatiesysteem met termen en codes voor
lichamelijke en psychische eigenschappen, zo kunnen zorgverstrekkers interdisciplinair en
internationaal gegevens uitwisselen.
2
, Menselijk functioneren &
mogelijke problemen
Beïnvloedende factoren
- Anatomische eigenschappen: positie, aanwezigheid, vorm en continuïteit van onderdelen
van het menselijk lichaam (lichaamsdelen, orgaanstelsels,..)
Functies: fysiologische en mentale eigenschappen
Vertoont iemand afwijkingen of verlies van functies/anatomische eigenschappen 𝑤 ̅
ernaar verwezen onder de term stoornissen
- Activiteiten: onderdelen van iemands handelen, het toepassen van functies en anatomische
eigenschappen
Wanneer er moeilijkheden zijn met het uitvoeren van activiteiten 𝑤 ̅ dit aangeduid met
de term beperkingen
- Participatie: iemands deelname aan het sociaal-maatschappelijk leven in verschillende rollen,
het gaat dus vooral om interactie met anderen
Moeilijkheden met deze interacties 𝑤 ̅ participatieproblemen genoemd
- Externe factoren: fysieke en sociale omgeving waarin iemand leeft (=> erg ruim!)
- Persoonlijke factoren: zaken die van invloed zijn op het functioneren en die specifiek zijn
voor het individu (geslacht, leeftijd, opleiding,…)
Gevolgen op diagnostisch vlak:
- Niet alleen op stoorniskenmerken gericht
- Uitgebreide probleeminventarisatie (assessment) is belangrijk
- Ook positieve elementen moeten opgenomen 𝑤 ̅
- Meten van de behandeleffecten op een voor de cliënt relevante manier
Gevolgen voor therapie:
- Niet alleen stoornisgericht
- Statische gemiddelde (norm) is een ruwe leidraad
- Leidraad bij bepaalde behandeldoelen
- Hulpmiddel bij de keuze van interventies
Cliëntgerichte zorg
Houdt echt rekening met de noden en voorkeuren die specifiek zijn voor het individu.
Het wil van de cliënt een actieve deelnemer maken, dat stimuleert dat de cliënt meer
zelfregulerend, veerkrachtiger en autonomer 𝑤̅.
Cliëntgerichte zorg vanuit een biopsychosociaal perspectief:
- Holistische kijk op ziekte en stoornissen
- Focus niet alleen op moeilijkheden en beperkingen, maar ook op mogelijkheden en sterktes
3
1 Logopedie en audiologie: cliëntgerichte toegepaste gedragswetenschappen ...................................2
2 De therapeut-cliëntrelatie ................................................................................................................8
3 Basisprincipes van leren ................................................................................................................. 10
4 Kritisch denken en evidence-based (be)handelen........................................................................... 18
5 Aanmelding en therapeutische relatievorming ............................................................................... 22
6 Probleeminventarisatie: Vragen, observeren en meten .................................................................. 24
7 Probleemanalyse: casusconceptualisatie en gedragsanalyse .......................................................... 28
8 Diagnostiek .................................................................................................................................... 30
1
, 1 Logopedie en audiologie: cliëntgerichte toegepaste gedragswetenschappen
De visie in grote delen van de wereld 𝑤
̅ meer cliënt en participatiegericht. De belangrijkste focus van
de zorg ligt dus niet meer op de stoornis zelf, maar wel het welzijn of levenskwaliteit van de persoon.
Er zijn twee belangrijke componenten:
- Methodieken: de hulpvrager ontwikkeld een zo breed mogelijk waaier van inzichten,
attitudes en concrete vaardigheden zodat hij/zij optimaal kan functioneren en participeren
- Methodes: de belangrijke personen uit de leefwereld van de hulpvrager verwerven helpende
inzichten, attitudes en vaardigheden waarmee de fysieke leef- en werkomgeving ten goede
𝑤
̅ aangepast
Biomedisch model
Logopedisten 𝑤 ̅ eerst opgeleid door artsen waardoor ze lang door eenzelfde biomedische bril keken:
- Eerste de statische norm bepalen: wat is normaal en wat afwijkend
Wat afwijkend is moet opnieuw binnen het normaal 𝑤 ̅ gebracht
Er werd gedacht dat psychologische processen volledig los staan van om het even welk ziekteproces.
De patiënt 𝑤 ̅ hierdoor in een passieve rol geduwd. De term patiënt komt ook hier vandaan.
Sociale model
In het sociale model is de mate waarin iemand een aandoening als een probleem ervaart niet zozeer
toe te schrijven aan de eigenschappen van de persoon in kwestie, maar aan de samenleving die het
probleem creëert. Vanuit dit denkkader hoeft er ook niets dat mis is hersteld te 𝑤
̅, maar kunnen de
mensen vechten voor maatschappelijke verandering.
Rechten van elk individu benadrukken, infrastructurele aanpassingen, sensibilisering,..
Biopsychosociaal model
Verzoening van het medische en sociale model met aanvulling van Medisch
beïnvloedende factoren van het individu zelf Biopsychosociaal
De cliënt aanleren inzichten en vaardigheden optimaal Sociaal
toe te passen en om zo de levenskwaliteit te verhogen
De therapeut moet dus werken met unieke fysieke, psychologische en omgevingsfactoren. Elke cliënt
heeft zijn eigen (verschillende) behandeling want iedereen heeft een verschillende betekenis voor
het begrip ‘normaal’ of beschouwd zijn/haar stoornis anders.
ICF (international classification of functioning, disability and health) model
Het icf-model wil zowel een gemeenschappelijk taal als denkkader verschaffen. Het gaat om een
geheel van fysiek (biologisch), mentaal (psychologisch) en sociaal welbevinden. Daarom is het:
- Multifactorieel model: meerdere factoren bepalen iemands gezindheid of het ontstaan, het
verloop of de beleving van een ziekte of stoornis
- Holistisch model: beschrijft het menselijk functioneren vanuit zoveel mogelijk invalshoeken
en op elkaar inwerkende componenten
Verandering in één element heeft een weerslag op alle andere. Daarom kunnen mensen met
eenzelfde aandoening totaal verschillend functioneren.
Verder rijkt het icf een universele taal aan. Het is een classificatiesysteem met termen en codes voor
lichamelijke en psychische eigenschappen, zo kunnen zorgverstrekkers interdisciplinair en
internationaal gegevens uitwisselen.
2
, Menselijk functioneren &
mogelijke problemen
Beïnvloedende factoren
- Anatomische eigenschappen: positie, aanwezigheid, vorm en continuïteit van onderdelen
van het menselijk lichaam (lichaamsdelen, orgaanstelsels,..)
Functies: fysiologische en mentale eigenschappen
Vertoont iemand afwijkingen of verlies van functies/anatomische eigenschappen 𝑤 ̅
ernaar verwezen onder de term stoornissen
- Activiteiten: onderdelen van iemands handelen, het toepassen van functies en anatomische
eigenschappen
Wanneer er moeilijkheden zijn met het uitvoeren van activiteiten 𝑤 ̅ dit aangeduid met
de term beperkingen
- Participatie: iemands deelname aan het sociaal-maatschappelijk leven in verschillende rollen,
het gaat dus vooral om interactie met anderen
Moeilijkheden met deze interacties 𝑤 ̅ participatieproblemen genoemd
- Externe factoren: fysieke en sociale omgeving waarin iemand leeft (=> erg ruim!)
- Persoonlijke factoren: zaken die van invloed zijn op het functioneren en die specifiek zijn
voor het individu (geslacht, leeftijd, opleiding,…)
Gevolgen op diagnostisch vlak:
- Niet alleen op stoorniskenmerken gericht
- Uitgebreide probleeminventarisatie (assessment) is belangrijk
- Ook positieve elementen moeten opgenomen 𝑤 ̅
- Meten van de behandeleffecten op een voor de cliënt relevante manier
Gevolgen voor therapie:
- Niet alleen stoornisgericht
- Statische gemiddelde (norm) is een ruwe leidraad
- Leidraad bij bepaalde behandeldoelen
- Hulpmiddel bij de keuze van interventies
Cliëntgerichte zorg
Houdt echt rekening met de noden en voorkeuren die specifiek zijn voor het individu.
Het wil van de cliënt een actieve deelnemer maken, dat stimuleert dat de cliënt meer
zelfregulerend, veerkrachtiger en autonomer 𝑤̅.
Cliëntgerichte zorg vanuit een biopsychosociaal perspectief:
- Holistische kijk op ziekte en stoornissen
- Focus niet alleen op moeilijkheden en beperkingen, maar ook op mogelijkheden en sterktes
3
