Samenvatting - Basisbegrippen logopedie 1

1. Logopedie: toegepaste
wetenschap
1. Inleiding: wat is logopedie?
Definiëring

• Paramedische discipline
• Juiste definitie van IALP
o International Association of Logopaedics and Phoniatrics
o Beroepsorganisatie op wereldvlak

Communicatie

• Stoornissen staan central in de logopedie
• Meer dan enkel spraak
• Communicatiemodel:


Zender boodschap ontvanger
medium



Spreker Spraak (lucht) Luisteraar
Verbaal
Schrijver Schrijft (inkt, krijt) Lezer

Visueel-manuele
Non-verbaal communicatie (lichaam)


• Verbale communicatie:
o Spraak: spreker --> spraakorgaan (lucht) --> hoorder
o Schrift: schrijver --> inkt, potlood (blad) --> lezer

• Non-verbale communicatie: geen spraak of schrift, soms lichaamsbewegingen
• Visueel-manuele communicatie: beweginen met handen (vb bij gebarentaal van dove
mensen)

Communicatiestoornissen

• Logopedie: voorkomen, onderzoeken & behandelen
• Geen ideale classificatie, maar classificatie is wel een noodzaak:
o Klinisch
o Didactisch
o Wetenschappelijk
o Sociaalmaatschappelijk

,• enkele classificaties naargelang…

o ethiologie:

 organische stoornis: lichamelijke afwijking
 functionele stoornis: geen lichamelijke afwijking

! voordeel: communicatie met medische collega’s
! nadelen: - verwijzen niet naar communicatiegerdag van patiënt
(welke aspecten zijn gestoord?)
- stoornis is gevolg van meer dan 1 factor
- verschillende oorzaken toch zelfde therapie

o tijdstip van ontstaan:

 ontwikkelingsstoornis: tijdens ontwikkeling van kind
 verworven stoornis: na periode van normale ontwikkeling

! veel te algemeen (zegt enkel iets over moment)

o spraak-, taal- en gehoorstoornis

 spraak: articulatie, vloeiendheid, stem

 taal: gestoord begrip en gebruik van gesproken, geschreven
of andere symbolen (betreft taalvorm, taalinhooud &
taalgebruik)
 gehoor: aantasting auditief systeem (horen)

o klininsche indeling

uitgaande van de types patiënten/cliënten die logopedisten ondezoeken en
behandelen

! voor kritiek vatbaar, maar sluit aan bij klinische praktijk

 spraak na laryngectomie
 stemstoornissen
 articulatiestoornissen, spraakklankstoornissen
 taalontwikkelingsstoornissen
 dyslexie, dysorthografie, dysgrafie, dyscalculie
 stotteren en broddelen
 afasie, dysartrie, apraxie en andere neurogene communicatiestoornissen
 niet-verbale logopedische stoornissen

, • onderscheid van WHO: gericht op de gevolgen voor patiënt (en niet op de stoornis zelf)

o stoornis

 = impairment
 structurele afwijking of functionele verstoring vh lichaam en een persoon
 vb: kenmerken van stotteren

o persoon met stoornis

 = disability of beperking
 Verlies/vermindering in het functioneren vh lichaam of een persoon
 Recent: “activities” = beperking op activiteit
 Vb: in hoever een hapering de persoon hindert om gesprek te voeren

o Gevolgen voor persoon met stoornis

 = handicap
 Nadeel dat persoon ondervindt van de stoornis
 Recent: “participation” = beperking op deelanme
 Vb: in hoever de patiënt zelf afziet van deelname aan sociale leven

Samengevat:
Impairments = stoornissen
Disabilities = beperkingen Recent: activities, beperkingen op activiteit
Handicaps = handicaps Recent: beperkingen op deelname
Vb:
stotteren (stoornis --> niet goed converseren (beperking) --> sociaal isolement (handicap)



Communicatiestoornissen en meer

• Logopedist richt zich ook op normale communicatie & hoe die optimaal te gebruiken
• Uitbereiding logopedie: stoornissen buiten communicatie
Vb: dysfagie (moeilijkheid bij slikken)
Afwijkende mondgewoontes

Wetenschap

• Toegespaste wetenschap

o Direct praktische relevantie: hoe best een stoornis voorkomen, stoornis
detecteren, beste behandeling? …

o Toepassing andere disciplines: linguïstiek, geneeskunde, psychologie, pedagogie,
fysica, …

, 2. Opleiding en beroep
• Voorwaarden: om als logopedist erkend te zijn
(= mogen verrichten van verstrekkingen & mogen aanvragen van terugbetalingen voor
patiënt door RIZIV)

o Houder van diploma van min. 3 jaar hoger onderwijs met volledig leerplan
o Via bijscholing kennis & vaadigheden mbt beroep onderhouden

• Koninklijk Besluit (20 okt 1994)
• Beroepsverenigingen:

o VVL: Vlaamse Vereniging voor Logopedisten
o CPLOL: Comité Permanent de Liaison des Orthophonistes-Logopèdes
o IALP: International Association of Logopaedics and Phoniatrics


3. Vakliteratuur
Zie p 18 (minder belangrijk)


4. Historiek
Oudste verwijzingen

• Logopedie als zelfstandige discipline: recent
• Belangstellingen voor communicatiestoornissen: heel oud
• Vb: Egyptische papyrusrol (2000 BC)
“aarzelend spreken, aarzelend wandelen met de tong als iemand droevig is”

Vb: passage uit Exodus (Oude testament)
Mozes was een stotteraar

De klassieke oudheid

• Hippocrates
o Vader geneeskunde
o “Hersenen spelen rol bij spreken”
• Aristoteles
o Zelf lispelaar
o “Vooral tong is oorzaak van spraakstoornissen”
• Demosthenes !!
o Bekende redenaar
o Zwakke stem & stotteren & articulatieproblemen

Algemeen: geringe aandacht voor spraakstoornissen
è Artsen: druk met ziektes, verwondingen…