Pathologie
H1: Inleidende begrippen
1.1. Epidemiologie
= studie van voorkomen en verspreiding van ziekten onder de bevolking
- Wie getroffen en welke factoren?
Incidentie:
- Aantal nieuwe gevallen per tijdseenheid, per aantal van de bevolking
- Nut van epidemiologische kaart?
o Weten waar de ziekte voorkomt en oorzaak?
Prevalentie
- Aantal gevallen per duizend of per honderdduizend op specifiek moment in bevolking
- Op epdimiologische kaart → total cases
Morbiditeit
- Aantal mensen in bepaalde tijdspanne door ziekte getroffen
- Per 100, 10.000, 100.00 mensen
- Op kaart → 28-day cases
Mortaliteit → Aantal doden
1.2. Etiologie en pathogenese
Etiologie = oorzaak van ziekte
Idiopatische etiologie = oorzaak onbekend
Pathogenese = stapsgewijze ontstaan, ontwikkelen en verloop ziekte
1.3. Classificatie naar oorzaak
Endogene ziekteoorzaken = aangeboren of congenitale ziektes
Exogene ziekteoorzaken = verworven door invloeden van buitenaf
1.3.1. Endogene ziekteoorzaken
Erfelijke aandoeningen
- Fout in DNA dat onder vorm van chromosomen zit: 23 paren dus 46 in totaal
- Chromosomen bevatten alle info voor al onze functies + eigenschappen
Numerieke chromosomale afwijkingen → afwijking in aantal
- Patau syndroom: 47, XY, +13 → trisomie 13
- Edward syndroom: 47, CY, +18 → trisomie 18
- Turner syndroom: 45, X Klinefelter syndroom: 47, XXY
1
,Pathologie
Structurele chromosomale afwijkingen
- Deletie: verdwijnen chrom. Fragment
- Duplicatie: verdubbelen
- Inversie: omkering
- Insertie: invoegen fragment in ander chromosoom
- Translocatie: verplaatsing van fragment naar ander chromosoom
Numerieke en structurele → aanleiding tot ziekte
Aangeboren, niet-erfelijke aandoeningen
Afwijking aanwezig bij geboorte door schadelijke inwerking op foetus
Vooral tijdens organogenese in 1 ste trimester
Misvormende invloed op foetus = teratogeen effect
- Infecties: besmetting moeder door m.o., via placenta naar kind
o Rubella = rode hond, veroorzaakt cataract, hartafwijkingen, doofheid
o Toxoplasma, CMV
- Stralen: vermijden röntgenfoto’s
- Chemisch: medicatie (Thalidomide of Softenon), drugs, alcohol (FAS = fetal alcohol syndroom
o Thalidomide → gegeven tegen misselijkheid moeders → maar stopte de angiogenese
(BV vorming) → misvormde ledematen
o Bij kanker behandeling gebruikt
▪ Kankercellen sturen signalen naar BV voor O2 aanvoer, er wordt BV gevormd
▪ Door toediening GM → geen angiogenese
- Zuurstoftekort: hersenschade als gevolg
- Erythroblastosis foetalis: ziekte van foetus door
rhesusanatagonisme tussen moeder en kind
o Moeder - en foetus + → bij bevalling bloedcontact → moeder maakt AL tegen rhesus
+
o Bij 2de zwangerschap als kind ook rhesus + is dan gaan de AL van moeder naar kind en
maken die rbc kind kapot → anemie
o Moeders krijgen RhoGAM = IgG dat tegen proteïne D werkt → tijdelijk geen AL
aangemaakt
2
, Pathologie
1.3.2. Exogene ziekteoorzaken
Fysische ziekteoorzaken
- Mechanische geweldinwerking = trauma
- Temperatuur
o Extreem hoge temp. → hypermetabolisme → capaciteit van O2-aanvoer tekortschiet
→ celdood
o Afkoeling → vasoconstrictie met verminderde weefselperfusie
o Sterke afkoeling → regulatie vaattonus verloren + vasodilatatie → stijging
permeabiliteit vaatwand
o Bevriezing → vorming intracellulaire ijskristallen → beschadigen membranen
celorganellen + celdood = vorm necrose
- Luchtdruk
o Atmosferische drukveranderingen alleen schadelijk bij extreme omstandigheden
o Acute decompressie → duikersziekte of Caissonziekte → gasbelvorming in ciruclatie
door vrijkomen gassen die 1st onder hoge druk in bloed waren opgelost
o Gasbellen stremmen circulatie (gasembolie)
o Ischemische celschade = gevolg
- Geluid
o Normaal: haarcellen zenden continu signalen naar
hersenen ook bij geen geluid
o Bij beschadiging haarcellen → signalen onderbroken → hersenen vullen zelf de stilte
op door geluiden te creëren → Tinitus
- Elektriciteit: elektrische shock → schade door de
verhitting
- Straling
o Ioniserende straling (röntgen, gamma,…) → veroorzaken radiolyse
▪ Uit H2O → H° en °OH radicalen → reageren met macromoleculen, waarbij
membraanlipiden en DNA belangrijkste doelen zijn
▪ Gevolg: DNA-strengbreuken + mutaties
o UV-stralen
▪ Induceren pyrimidedimeren in DNA → moeten via
excision repair hersteldd worden (= enzymatisch)
+ hersteld
▪ Xeroderma pigmentosum = enzymsysteem dat
normaal hersteld defect
▪ Hoge incidentie van basocellulair carcinoom
enmelanoom bij blootstelling zonlicht
3
H1: Inleidende begrippen
1.1. Epidemiologie
= studie van voorkomen en verspreiding van ziekten onder de bevolking
- Wie getroffen en welke factoren?
Incidentie:
- Aantal nieuwe gevallen per tijdseenheid, per aantal van de bevolking
- Nut van epidemiologische kaart?
o Weten waar de ziekte voorkomt en oorzaak?
Prevalentie
- Aantal gevallen per duizend of per honderdduizend op specifiek moment in bevolking
- Op epdimiologische kaart → total cases
Morbiditeit
- Aantal mensen in bepaalde tijdspanne door ziekte getroffen
- Per 100, 10.000, 100.00 mensen
- Op kaart → 28-day cases
Mortaliteit → Aantal doden
1.2. Etiologie en pathogenese
Etiologie = oorzaak van ziekte
Idiopatische etiologie = oorzaak onbekend
Pathogenese = stapsgewijze ontstaan, ontwikkelen en verloop ziekte
1.3. Classificatie naar oorzaak
Endogene ziekteoorzaken = aangeboren of congenitale ziektes
Exogene ziekteoorzaken = verworven door invloeden van buitenaf
1.3.1. Endogene ziekteoorzaken
Erfelijke aandoeningen
- Fout in DNA dat onder vorm van chromosomen zit: 23 paren dus 46 in totaal
- Chromosomen bevatten alle info voor al onze functies + eigenschappen
Numerieke chromosomale afwijkingen → afwijking in aantal
- Patau syndroom: 47, XY, +13 → trisomie 13
- Edward syndroom: 47, CY, +18 → trisomie 18
- Turner syndroom: 45, X Klinefelter syndroom: 47, XXY
1
,Pathologie
Structurele chromosomale afwijkingen
- Deletie: verdwijnen chrom. Fragment
- Duplicatie: verdubbelen
- Inversie: omkering
- Insertie: invoegen fragment in ander chromosoom
- Translocatie: verplaatsing van fragment naar ander chromosoom
Numerieke en structurele → aanleiding tot ziekte
Aangeboren, niet-erfelijke aandoeningen
Afwijking aanwezig bij geboorte door schadelijke inwerking op foetus
Vooral tijdens organogenese in 1 ste trimester
Misvormende invloed op foetus = teratogeen effect
- Infecties: besmetting moeder door m.o., via placenta naar kind
o Rubella = rode hond, veroorzaakt cataract, hartafwijkingen, doofheid
o Toxoplasma, CMV
- Stralen: vermijden röntgenfoto’s
- Chemisch: medicatie (Thalidomide of Softenon), drugs, alcohol (FAS = fetal alcohol syndroom
o Thalidomide → gegeven tegen misselijkheid moeders → maar stopte de angiogenese
(BV vorming) → misvormde ledematen
o Bij kanker behandeling gebruikt
▪ Kankercellen sturen signalen naar BV voor O2 aanvoer, er wordt BV gevormd
▪ Door toediening GM → geen angiogenese
- Zuurstoftekort: hersenschade als gevolg
- Erythroblastosis foetalis: ziekte van foetus door
rhesusanatagonisme tussen moeder en kind
o Moeder - en foetus + → bij bevalling bloedcontact → moeder maakt AL tegen rhesus
+
o Bij 2de zwangerschap als kind ook rhesus + is dan gaan de AL van moeder naar kind en
maken die rbc kind kapot → anemie
o Moeders krijgen RhoGAM = IgG dat tegen proteïne D werkt → tijdelijk geen AL
aangemaakt
2
, Pathologie
1.3.2. Exogene ziekteoorzaken
Fysische ziekteoorzaken
- Mechanische geweldinwerking = trauma
- Temperatuur
o Extreem hoge temp. → hypermetabolisme → capaciteit van O2-aanvoer tekortschiet
→ celdood
o Afkoeling → vasoconstrictie met verminderde weefselperfusie
o Sterke afkoeling → regulatie vaattonus verloren + vasodilatatie → stijging
permeabiliteit vaatwand
o Bevriezing → vorming intracellulaire ijskristallen → beschadigen membranen
celorganellen + celdood = vorm necrose
- Luchtdruk
o Atmosferische drukveranderingen alleen schadelijk bij extreme omstandigheden
o Acute decompressie → duikersziekte of Caissonziekte → gasbelvorming in ciruclatie
door vrijkomen gassen die 1st onder hoge druk in bloed waren opgelost
o Gasbellen stremmen circulatie (gasembolie)
o Ischemische celschade = gevolg
- Geluid
o Normaal: haarcellen zenden continu signalen naar
hersenen ook bij geen geluid
o Bij beschadiging haarcellen → signalen onderbroken → hersenen vullen zelf de stilte
op door geluiden te creëren → Tinitus
- Elektriciteit: elektrische shock → schade door de
verhitting
- Straling
o Ioniserende straling (röntgen, gamma,…) → veroorzaken radiolyse
▪ Uit H2O → H° en °OH radicalen → reageren met macromoleculen, waarbij
membraanlipiden en DNA belangrijkste doelen zijn
▪ Gevolg: DNA-strengbreuken + mutaties
o UV-stralen
▪ Induceren pyrimidedimeren in DNA → moeten via
excision repair hersteldd worden (= enzymatisch)
+ hersteld
▪ Xeroderma pigmentosum = enzymsysteem dat
normaal hersteld defect
▪ Hoge incidentie van basocellulair carcinoom
enmelanoom bij blootstelling zonlicht
3
