MIA12 – MANAGEMENT RECHT (2020 – 2021)
Prof. Dr. Kristof Uytterhoeven – Faculteit Architectuur KULeuven
1. Onderscheid openbare orde – dwingend recht – aanvullend recht
Onderscheid is van belang voor wat betreft contractvrijheid van partijen:
→ mogen partijen bij een contract van een rechtsregel afwijken in het contract dat zij sluiten?
- aanvullend recht laat contractvrijheid bestaan
- contractvrijheid wordt beperkt door regels van dwingend recht en openbare orde
Sanctie bij afwijking van een regel van dwingend recht of openbare orde:
- contract of de afwijkende clausule (contractuele afspraak) kan worden nietig verklaard
- contract wordt geacht nooit te hebben bestaan of clausule wordt geschrapt
1.1. Openbare orde
= rechtsregels die worden uitgevaardigd ter bescherming van de maatschappij en van het
algemeen belang
vb. Wet 20.02.1939 op de bescherming van de titel en van het beroep van architect
→ idee wet 1939: wanneer voor bepaalde werken een voorafgaande bouwtoelating nodig
is, moet een architect tussenkomen om de bouwheer bij te staan en te begeleiden. Het idee
was dat de architect hiervoor bepaalde studies afgelegd had, een diploma had en dat alleen
de architect de verplichte bouwbijstand dus kan geven.
Gevolg: van regels van openbare orde mag nooit worden afgeweken in een contract, nog bij
het sluiten van het contract, noch nadien (art. 6 BW)
1.2. Dwingend recht
= rechtsregels die de bescherming beogen van een categorie van zwakkere personen
= bescherming private belangen
vb. Handelshuurwet
→ bescherming van de huurder, in sommige gevallen ook de verhuurder.
Gevolg = van regels van dwingend recht kan niet (definitief) worden afgeweken bij het sluiten
van het contract
1.3. Aanvullend recht
= rechtsregels, eigen contractuele regelingen die opneemt in de overeenkomst die je sluit
met je medecontractant.
1
, vb. verborgen gebreken bij koopovereenkomsten
→ het volstaat een overeenkomst te sluiten met wat er verkocht wordt en wat de koopprijs
hiervoor is. Kom je hiervoor overeen heb je een volwaardig koopcontract. Wat heb je dan
niet geregeld? Wat als het voorwerp een verborgen gebrek heeft? Hierover is niets
overeengekomen in het contract. Dit is opzich geen probleem, in de regels van een
koopverkoopovereenkomst zijn een aantal regels die het hebben over verborgen gebreken.
De koper kan een vordering stellen tegen de verkoper wegens verborgen gebreken, hij kan
een schadevergoeding eisen of de verkoop wordt ontbonden. Je kan van deze regels
afwijken wanneer je stelt dat je het voorwerp verkoopt in de staat waanin hij zich bevind,
met alle zichtbare en verborgen gebreken en dat je dus achteraf niet kan aangesteld worden
wegens eventuele verborgen gebreken (deze clausule kan mits een aantal restricties).
Gevolg = van rechtsregels van aanvullend recht, mag steeds geheel of gedeeltelijk worden
afgeweken in het contract.
2. Het juridische statuut van de interieurarchitect
Geen bescherming van titel en uitoefening van beroep.
→ beroepstitel ≠ opleidingstitel “Master in de interieurarchitectuur” (wel beschermd)
Er bestaat wel een Associatie van Interieurarchitecten met een eigen erecode
- Behartigt de belangen van haar leden en het beroep van IA
- Geen verplicht lidmaatschap om beroep van IA te mogen uitoefenen
IA heeft geen wettelijke controleplicht.
2.1. Interieurarchitect ≠ architect (IA mag beroep AR niet uitoefenen, omgekeerd wel)
Beroepstitel AR is beschermd door de wet van 20.02.1939
→ alleen natuurlijke personen (Belgen en onderdanen EU + EER) die het vereiste
diploma, certificaat of titel hebben (art. 1)
Uitoefening van beroep van AR is beschermd
→ natuurlijke personen in de zin van artikel 1 + o.m. ingenieurs bouwkunde
2.1.1. Gevolg 1 monopolie AR:
BH moet verplicht beroep doen op medewerking AR voor opmaken van de plannen en de
controle op de uitvoering der werken waarvoor een voorafgaande toelating tot bouwen is
vereist (art. 4, eerste lid). Verplichte bouwbijstand mag alleen worden geleverd door AR en
moet zowel ontwerp als controle omvatten.
- Indien medewerking AR vereist, mag IA geen opdracht aanvaarden zonder bijstand van
een AR voor de werken waarvoor dit vereist is
- Sanctie = gevangenisstraf en/of geldboete of nietigheid contract.
- Oplossingen: 1. contract wordt gesloten tussen BH enerzijds en IA en AR anderzijds
waarbij AR taken uitvoert behorende tot monopolie
2. contract BH-AR en IA in onderaanneming AR
3. contract BH-IA en AR in onderaanneming AR opgelet met
rechtsgeldigheid (specifieke clausules inlassen)
2
, - Uitzondering op verplichte bijstand architect:
• Individuele vrijstellingen verleend door de gouverneur (art. 4, tweede lid)
• Vrijstellingen door de Gewestregeringen (art. 4, derde lid)
Vb. de verbouwings- en inrichtingswerkzaamheden binnen een gebouw of de
werkzaamheden voor de geschiktmaking van lokalen voorzover ze noch de
oplossing van een constructieprobleem met zich meebrengen, noch de stabiliteit
van het gebouw wijzigen
2.1.2. Gevolg 2 onverenigbaarheid AR – aannemer:
AR mag niet tegelijk beroep van aannemer uitoefenen (geld niet voor IA)
→ AR mag in beginsel geen design & build contracten sluiten
2.2. Types contracten IA
- IA als ontwerper = aanneming van diensten (ontwerp en eventueel controle)
- IA als ontwerper + IA verbindt zich ertoe ontworpen werken uit te (laten) uitvoeren =
aanneming van werken en diensten gemengd
- IA kan ook los meubilair ontwerpen en verkopen = koopovereenkomst
2.3. Interieurarchitect = onderneming
Onderneming voor de toepassing van het WER (art. I.1, eerste lid, 1° WER):
→ iedere natuurlijke persoon die zelfstandig een beroepsactiviteit uitoefent
“onderneming” voor de toepassing van boek VI WER (art. I.8., 39° WER)
→ iedere natuurlijke persoon of rechtspersoon, die op duurzame wijze, met zekere
regelmaat een economisch doel nastreeft
“onderneming” voor de toepassing van W 02.8.2002 betreffende de bestrijding van de
betalingsachterstand bij handelstransacties (art. 2, lid 2 WBBH)
→ elke organisatie die handelt in het kader van haar zelfstandige economische of
beroepsmatige activiteit, ook wanneer die slechts door één persoon wordt
uitgeoefend
(Cascade effect ondermijnen doordat een bepaalde onderneming zijn schulden aan een
andere onderneming niet op tijd betaald. Bepaalde mechanismen moeten dit
voorkomen bv. Een hoge intrest wanneer schuld te laat betaald wordt.)
2.4. Verzekeringsplicht interieurarchitect
IA = andere dienstverlener in de bouwsector in de zin van de wet van 9 mei 2019 betreffende
de verplichte verzekering van de burgerlijke beroepsaansprakelijkheid in de bouwsector
(=Wet-Ducarme)
→ idee wet: al wie in de bouw intellectuele diensten verleent (archi / veiligheidscoördinator
/ landmeter / experten + andere) is verplicht hun burgerlijke beroepsaansprakelijkheid te
verzekeren.
3
Prof. Dr. Kristof Uytterhoeven – Faculteit Architectuur KULeuven
1. Onderscheid openbare orde – dwingend recht – aanvullend recht
Onderscheid is van belang voor wat betreft contractvrijheid van partijen:
→ mogen partijen bij een contract van een rechtsregel afwijken in het contract dat zij sluiten?
- aanvullend recht laat contractvrijheid bestaan
- contractvrijheid wordt beperkt door regels van dwingend recht en openbare orde
Sanctie bij afwijking van een regel van dwingend recht of openbare orde:
- contract of de afwijkende clausule (contractuele afspraak) kan worden nietig verklaard
- contract wordt geacht nooit te hebben bestaan of clausule wordt geschrapt
1.1. Openbare orde
= rechtsregels die worden uitgevaardigd ter bescherming van de maatschappij en van het
algemeen belang
vb. Wet 20.02.1939 op de bescherming van de titel en van het beroep van architect
→ idee wet 1939: wanneer voor bepaalde werken een voorafgaande bouwtoelating nodig
is, moet een architect tussenkomen om de bouwheer bij te staan en te begeleiden. Het idee
was dat de architect hiervoor bepaalde studies afgelegd had, een diploma had en dat alleen
de architect de verplichte bouwbijstand dus kan geven.
Gevolg: van regels van openbare orde mag nooit worden afgeweken in een contract, nog bij
het sluiten van het contract, noch nadien (art. 6 BW)
1.2. Dwingend recht
= rechtsregels die de bescherming beogen van een categorie van zwakkere personen
= bescherming private belangen
vb. Handelshuurwet
→ bescherming van de huurder, in sommige gevallen ook de verhuurder.
Gevolg = van regels van dwingend recht kan niet (definitief) worden afgeweken bij het sluiten
van het contract
1.3. Aanvullend recht
= rechtsregels, eigen contractuele regelingen die opneemt in de overeenkomst die je sluit
met je medecontractant.
1
, vb. verborgen gebreken bij koopovereenkomsten
→ het volstaat een overeenkomst te sluiten met wat er verkocht wordt en wat de koopprijs
hiervoor is. Kom je hiervoor overeen heb je een volwaardig koopcontract. Wat heb je dan
niet geregeld? Wat als het voorwerp een verborgen gebrek heeft? Hierover is niets
overeengekomen in het contract. Dit is opzich geen probleem, in de regels van een
koopverkoopovereenkomst zijn een aantal regels die het hebben over verborgen gebreken.
De koper kan een vordering stellen tegen de verkoper wegens verborgen gebreken, hij kan
een schadevergoeding eisen of de verkoop wordt ontbonden. Je kan van deze regels
afwijken wanneer je stelt dat je het voorwerp verkoopt in de staat waanin hij zich bevind,
met alle zichtbare en verborgen gebreken en dat je dus achteraf niet kan aangesteld worden
wegens eventuele verborgen gebreken (deze clausule kan mits een aantal restricties).
Gevolg = van rechtsregels van aanvullend recht, mag steeds geheel of gedeeltelijk worden
afgeweken in het contract.
2. Het juridische statuut van de interieurarchitect
Geen bescherming van titel en uitoefening van beroep.
→ beroepstitel ≠ opleidingstitel “Master in de interieurarchitectuur” (wel beschermd)
Er bestaat wel een Associatie van Interieurarchitecten met een eigen erecode
- Behartigt de belangen van haar leden en het beroep van IA
- Geen verplicht lidmaatschap om beroep van IA te mogen uitoefenen
IA heeft geen wettelijke controleplicht.
2.1. Interieurarchitect ≠ architect (IA mag beroep AR niet uitoefenen, omgekeerd wel)
Beroepstitel AR is beschermd door de wet van 20.02.1939
→ alleen natuurlijke personen (Belgen en onderdanen EU + EER) die het vereiste
diploma, certificaat of titel hebben (art. 1)
Uitoefening van beroep van AR is beschermd
→ natuurlijke personen in de zin van artikel 1 + o.m. ingenieurs bouwkunde
2.1.1. Gevolg 1 monopolie AR:
BH moet verplicht beroep doen op medewerking AR voor opmaken van de plannen en de
controle op de uitvoering der werken waarvoor een voorafgaande toelating tot bouwen is
vereist (art. 4, eerste lid). Verplichte bouwbijstand mag alleen worden geleverd door AR en
moet zowel ontwerp als controle omvatten.
- Indien medewerking AR vereist, mag IA geen opdracht aanvaarden zonder bijstand van
een AR voor de werken waarvoor dit vereist is
- Sanctie = gevangenisstraf en/of geldboete of nietigheid contract.
- Oplossingen: 1. contract wordt gesloten tussen BH enerzijds en IA en AR anderzijds
waarbij AR taken uitvoert behorende tot monopolie
2. contract BH-AR en IA in onderaanneming AR
3. contract BH-IA en AR in onderaanneming AR opgelet met
rechtsgeldigheid (specifieke clausules inlassen)
2
, - Uitzondering op verplichte bijstand architect:
• Individuele vrijstellingen verleend door de gouverneur (art. 4, tweede lid)
• Vrijstellingen door de Gewestregeringen (art. 4, derde lid)
Vb. de verbouwings- en inrichtingswerkzaamheden binnen een gebouw of de
werkzaamheden voor de geschiktmaking van lokalen voorzover ze noch de
oplossing van een constructieprobleem met zich meebrengen, noch de stabiliteit
van het gebouw wijzigen
2.1.2. Gevolg 2 onverenigbaarheid AR – aannemer:
AR mag niet tegelijk beroep van aannemer uitoefenen (geld niet voor IA)
→ AR mag in beginsel geen design & build contracten sluiten
2.2. Types contracten IA
- IA als ontwerper = aanneming van diensten (ontwerp en eventueel controle)
- IA als ontwerper + IA verbindt zich ertoe ontworpen werken uit te (laten) uitvoeren =
aanneming van werken en diensten gemengd
- IA kan ook los meubilair ontwerpen en verkopen = koopovereenkomst
2.3. Interieurarchitect = onderneming
Onderneming voor de toepassing van het WER (art. I.1, eerste lid, 1° WER):
→ iedere natuurlijke persoon die zelfstandig een beroepsactiviteit uitoefent
“onderneming” voor de toepassing van boek VI WER (art. I.8., 39° WER)
→ iedere natuurlijke persoon of rechtspersoon, die op duurzame wijze, met zekere
regelmaat een economisch doel nastreeft
“onderneming” voor de toepassing van W 02.8.2002 betreffende de bestrijding van de
betalingsachterstand bij handelstransacties (art. 2, lid 2 WBBH)
→ elke organisatie die handelt in het kader van haar zelfstandige economische of
beroepsmatige activiteit, ook wanneer die slechts door één persoon wordt
uitgeoefend
(Cascade effect ondermijnen doordat een bepaalde onderneming zijn schulden aan een
andere onderneming niet op tijd betaald. Bepaalde mechanismen moeten dit
voorkomen bv. Een hoge intrest wanneer schuld te laat betaald wordt.)
2.4. Verzekeringsplicht interieurarchitect
IA = andere dienstverlener in de bouwsector in de zin van de wet van 9 mei 2019 betreffende
de verplichte verzekering van de burgerlijke beroepsaansprakelijkheid in de bouwsector
(=Wet-Ducarme)
→ idee wet: al wie in de bouw intellectuele diensten verleent (archi / veiligheidscoördinator
/ landmeter / experten + andere) is verplicht hun burgerlijke beroepsaansprakelijkheid te
verzekeren.
3
