Samenvatting Filosofie OLF2 (Woordenlijst-vorm)

Systeemdenken
Wat is Aandacht niet naar individuele persoon maar naar het systeem als geheel + naar de
systeemdenken relatie- en communicatiepatronen (context)
= manier van kijken naar + omgaan met individu-overstijgende sociale systemen
- Informatie staat centraal (= voortdurende stroom van zowel verbale als non-
verbale, onbewuste en onbedoelde signalen)
- Communicatie = interactie = gedrag = beïnvloeding
- Binnen systeem interventies doen vanuit bredere zicht op het geheel
Systeemtheorie Een manier van denken waarmee de verschillende soorten werkelijkheid waarbinnen
de theorie haar toepassing vindt, op een vruchtbare wijze benaderd worden
Wat is een Een samenspel van elementen en van betrekkingen tussen die elementen, dat als een
systeem geheel functioneert door de onderlinge afhankelijkheid van de elementen en dat voor
de betrokken elementen bepaalde functies vervult
 Elementen = individuen
 Onderwerp = het individu in zijn omgeving
 Kern systeem: de betrekkingen die de individuen onderling onderhouden en
het patroon dat de betrekkingen vormen = structuur
Vb’en: gezin, leefgroep, vriendengroep, team, organisatie,…
4 belangrijkste 1. Het geheel is meer dan de som van de delen
uitgangspunten  Binnen het systeem zijn de delen afhankelijk van elkaar
van de  Als er iets in het systeem verandert  gehele systeem in beweging
systeemtheorie 2. Het systeem bepaalt in belangrijke mate het gedrag van de individuen
 Het gedrag van een individu wordt bepaald door het systeem en de
omgeving (vb. weinig stotteren bij comfortabel gevoel in groep)
3. Het systeem: aan te passen aan zijn omgeving om te overleven
4. Het systeem: kan zich handhaven en blijven bestaan wanneer het eigenlijk
geen recht van bestaan meer heeft
 Systeem past zich aan om toch te blijven bestaan
Kenmerken van 1. Niveaus waarop systemen en delen geformuleerd kunnen worden
open systemen  Variëren van situatie tot situatie  flexibel karakter: gebruiker mag
niveau waarop hij het systeem definieert zelf bepalen (zinvolle keuze)
2. Tijdselement
 Systeem impliceert bepaalde tijdsduur (vb. studenten vpk OLF2)
3. Totaliteit of systeemsamenhang
 Als een verandering optreedt in een deel v/h systeem  verandering in
alle andere delen
 Vb. kindhanger boven bedje, tijd nodig voor het weer evenwicht vindt
4. Niet-optelbaarheid
 Meer dan de som van de delen
 Het karakter en eigenschappen van het systeem die niet herleid kunnen
worden tot de eigenschappen van de individuele leden
5. Subsysteem
 Een willekeurige samenstelling van 2 of meer leden van het systeem
 Buitensysteem: systemen die deels samenvallen met het “hoofd”systeem
 Vb. hoofdsysteem: gezin, buitensysteem: familie moeder
6. Coalitie
 Een subsysteem van 2 of meer leden van het systeem dat wordt
gekenmerkt door gemeenschappelijke intenties en belangen +
gemeenschappelijke inspanningen om deze te verwezenlijken
 Vb. politiek
7. Lenigheid van het systeem
 Vermogen van het systeem om zich aan te passen aan ingrijpende
veranderingen (binnen of buiten systeem)
 Nieuw evenwicht (vb. verbouwing in WZC)
8. Systeemomgeving

,  Omgeving moet betrokken worden
Open en gesloten Gesloten: in de klassieke natuurkunde en scheikunde terug te vinden  systeem van
systemen de omgeving isoleren
Open: altijd sociale systemen
Het genogram Een visueel schema van familieleden en hun relaties
- Vierkant = mannen (+ leeftijd)
- Cirkel = vrouwen (+ leeftijd)
- Lijnen = relaties
Wordt vaak gebruikt: geeft snel overzicht van samenstelling familie
De ecogram Een visueel schema van iemands sociaal netwerk
- Gesloten lijn = relatie actueel en voedend
- Gesloten lijn met 2 dwarsstrepen = relatie bestaat maar is slecht
- Stippellijn = relatie wordt niet benut
- Pijltjes = energie van bron naar cliënt of omgekeerd