Slokdarm
Reflux-oesofagitis
Definitie Inflammatie van de distale slokdarmmucosa door langdurig en/of herhaald contact
met zure maaginhoud
Pathofysiologie Gasto-oesofagale reflux berust op het onvoldoende sluiten van de onderste
slokdarmsfincter (+ gaat vaak samen met een maagbreuk = hernia diafragmatica)
Het plaveiselcelepitheel is niet bestand tegen maagzuur erosies + latere
diepe ulceraties
Stimulerende factoren: vetrijke voeding, alcohol, koffie en roken
(ook vaker bij zwangere vrouwen of overgewicht = meer druk in abdominale holte)
Symptomen - Pyrosis: branderig gevoel achter het borstbeen
- Retrosternale pijn of pijn epigastrisch (heel hevig bij slokdarmspasmen)
- Zure regurgitaties tot in de keel (niet altijd)
- Prikkelhoest, hik (door diafragmaprikkeling)
- Progressieve dysfagie (gevoel dat voedsel niet passeert)
Diagnose Gastroscopie !
Graad van ernst wordt bepaald (A,B,C,D) afhankelijk van het aantal en grootte
van erosies, de diepte van de ulceraties en al of niet aanwezig van stenose
Bij vermoeden van maligniteit worden biopten genomen
Behandeling Niet-medicamenteus
- ROOKSTOP
- Voeding: beperken op koffie, alcohol, vetrijke voeding
- Positionele maatregelen: hoogstand van hoofduiteinde bed
- Vermageren igv overgewicht (= lagere abdominale druk)
- Geen grote maaltijden kort voor het slapen gaan
Medicamenteus
1. Antacida: Gaviscon, Maalox, Rennie, Riopan,…
Neutraliseren louter het aanwezige zuur (= enkel symptoombehandeling)
2. H2-blokkers: Zantac = ranitidine
Onderdrukken zuursecretie vd pariëtaalcellen: blokkeren H2-receptoren
3. Protonpompinhibitoren (PPI): Pantomed = pantoprazole, Losec = omeprazole
Onderdrukken zuursecretie van de pariëtaalcellen door rechtstreeks hun
H+-pomp te blokkeren (direct beste effect)
Barrett-slokdarm Bij PT’en met een chronische oesofagitis graad D:
Deel van normale, meerlagige slokdarmslijmvlies wordt spontaan vervangen
door éénlagig epitheel dat sterk lijkt op dat van de maag
Gevolg = slokdarmcarcinoom (dit ontaardt snel)
PT’en met barrett-slokdarm moeten snel en intensief behandeld worden
, Maag
Peptisch ulcus
Definitie Peptisch ulcus is een verzamelnaam voor elk diep weefseldefect in het slijmvlies van
de slokdarm, maag of duodenum dat ontstaat onder invloed van maagzuur en
verteringssappen
- Slokdarmulcus = ulcus oesofagi
- Maagulcus = ulcus ventrilucli = maagzweer
- Duodenumulcus = ulcus bulbi
Pathofysiologie 1. Te veel maagzuurproductie
van de De cellen van de maagwand maken te veel zuur (HCl) en
maagzweer verteringsenzymen (Pepsine) aan maagslijmvlies wordt zelf aangetast
Oorzaken
Voeding: koffie, alcohol, vette voeding
Stress, emoties
2. Te weinig mucosale weerstand
Secretie van slijmlaagje (prostaglandines) + productie bicarbonaat (buffers
tegen zuur)
Oorzaken:
NSAID’s prostaglandines ↓ mucosale weerstand ↓
3. Helicobacter pylori (bacterie die aanwezig is)
4. Erfelijkheid
Diagnose Gastroscopie met bioptname (uitsluiting maligniteit + opsporing H. Pylori)
Behandeling Niet-medicamenteus
- Niet roken, voedingsadviezen
Medicamenteus
- PPI’s
- Eradicatietherapie: indien H. Pylori antibiotica (combinatietherapie)
Complicaties van - Bloeding
peptisch ulcus - Perforatie
- Maligne ontaarding
- Gastric outlet obstruction
Bloeding
Definitie 10-15% van de ulcera worden verwikkeld met bloeding door het aanvreten van een
bloedvat (kan fataal zijn) meestal uitgelokt door het gebruik van NSAID’s
Mogelijke - Geen (bij beperkte bloeding)
symptomen - Ferriprieve anemie (bij herhaaldelijke kleine bloeding)
- Hematemesis: bloedbraken
- Melaena: bloedverlies per anum (meestal pekzwarte stoelgang)
- Helrood bloed per anum: overvloedige bloeding met snelle doorgang
- Shock bij massief bloedverlies
Perforatie
Definitie De ulcus vreet doorheen de wand van de maag
- Vrije perforatie: vrije verbinding naar de peritoneale holte
- Gedekte perforatie: perforatie wordt min of meer afgedekt door omliggende
organen of vetweefsel
Mogelijke Acuut abdomen (acute buik) met gegeneraliseerde peritonitis
symptomen - Plotse zeer hevige buikpijn, verspreidt zich over volledig abdomen
- Door reflectoire spierspanning zijn de buikspieren sterk gespannen
(plankharde buik)
- De pijn wordt erger bij bewegen of ademen
bewegingsdrang bij koliekpijn
Behandeling Urgente chirurgie om perforatie te sluiten
Reflux-oesofagitis
Definitie Inflammatie van de distale slokdarmmucosa door langdurig en/of herhaald contact
met zure maaginhoud
Pathofysiologie Gasto-oesofagale reflux berust op het onvoldoende sluiten van de onderste
slokdarmsfincter (+ gaat vaak samen met een maagbreuk = hernia diafragmatica)
Het plaveiselcelepitheel is niet bestand tegen maagzuur erosies + latere
diepe ulceraties
Stimulerende factoren: vetrijke voeding, alcohol, koffie en roken
(ook vaker bij zwangere vrouwen of overgewicht = meer druk in abdominale holte)
Symptomen - Pyrosis: branderig gevoel achter het borstbeen
- Retrosternale pijn of pijn epigastrisch (heel hevig bij slokdarmspasmen)
- Zure regurgitaties tot in de keel (niet altijd)
- Prikkelhoest, hik (door diafragmaprikkeling)
- Progressieve dysfagie (gevoel dat voedsel niet passeert)
Diagnose Gastroscopie !
Graad van ernst wordt bepaald (A,B,C,D) afhankelijk van het aantal en grootte
van erosies, de diepte van de ulceraties en al of niet aanwezig van stenose
Bij vermoeden van maligniteit worden biopten genomen
Behandeling Niet-medicamenteus
- ROOKSTOP
- Voeding: beperken op koffie, alcohol, vetrijke voeding
- Positionele maatregelen: hoogstand van hoofduiteinde bed
- Vermageren igv overgewicht (= lagere abdominale druk)
- Geen grote maaltijden kort voor het slapen gaan
Medicamenteus
1. Antacida: Gaviscon, Maalox, Rennie, Riopan,…
Neutraliseren louter het aanwezige zuur (= enkel symptoombehandeling)
2. H2-blokkers: Zantac = ranitidine
Onderdrukken zuursecretie vd pariëtaalcellen: blokkeren H2-receptoren
3. Protonpompinhibitoren (PPI): Pantomed = pantoprazole, Losec = omeprazole
Onderdrukken zuursecretie van de pariëtaalcellen door rechtstreeks hun
H+-pomp te blokkeren (direct beste effect)
Barrett-slokdarm Bij PT’en met een chronische oesofagitis graad D:
Deel van normale, meerlagige slokdarmslijmvlies wordt spontaan vervangen
door éénlagig epitheel dat sterk lijkt op dat van de maag
Gevolg = slokdarmcarcinoom (dit ontaardt snel)
PT’en met barrett-slokdarm moeten snel en intensief behandeld worden
, Maag
Peptisch ulcus
Definitie Peptisch ulcus is een verzamelnaam voor elk diep weefseldefect in het slijmvlies van
de slokdarm, maag of duodenum dat ontstaat onder invloed van maagzuur en
verteringssappen
- Slokdarmulcus = ulcus oesofagi
- Maagulcus = ulcus ventrilucli = maagzweer
- Duodenumulcus = ulcus bulbi
Pathofysiologie 1. Te veel maagzuurproductie
van de De cellen van de maagwand maken te veel zuur (HCl) en
maagzweer verteringsenzymen (Pepsine) aan maagslijmvlies wordt zelf aangetast
Oorzaken
Voeding: koffie, alcohol, vette voeding
Stress, emoties
2. Te weinig mucosale weerstand
Secretie van slijmlaagje (prostaglandines) + productie bicarbonaat (buffers
tegen zuur)
Oorzaken:
NSAID’s prostaglandines ↓ mucosale weerstand ↓
3. Helicobacter pylori (bacterie die aanwezig is)
4. Erfelijkheid
Diagnose Gastroscopie met bioptname (uitsluiting maligniteit + opsporing H. Pylori)
Behandeling Niet-medicamenteus
- Niet roken, voedingsadviezen
Medicamenteus
- PPI’s
- Eradicatietherapie: indien H. Pylori antibiotica (combinatietherapie)
Complicaties van - Bloeding
peptisch ulcus - Perforatie
- Maligne ontaarding
- Gastric outlet obstruction
Bloeding
Definitie 10-15% van de ulcera worden verwikkeld met bloeding door het aanvreten van een
bloedvat (kan fataal zijn) meestal uitgelokt door het gebruik van NSAID’s
Mogelijke - Geen (bij beperkte bloeding)
symptomen - Ferriprieve anemie (bij herhaaldelijke kleine bloeding)
- Hematemesis: bloedbraken
- Melaena: bloedverlies per anum (meestal pekzwarte stoelgang)
- Helrood bloed per anum: overvloedige bloeding met snelle doorgang
- Shock bij massief bloedverlies
Perforatie
Definitie De ulcus vreet doorheen de wand van de maag
- Vrije perforatie: vrije verbinding naar de peritoneale holte
- Gedekte perforatie: perforatie wordt min of meer afgedekt door omliggende
organen of vetweefsel
Mogelijke Acuut abdomen (acute buik) met gegeneraliseerde peritonitis
symptomen - Plotse zeer hevige buikpijn, verspreidt zich over volledig abdomen
- Door reflectoire spierspanning zijn de buikspieren sterk gespannen
(plankharde buik)
- De pijn wordt erger bij bewegen of ademen
bewegingsdrang bij koliekpijn
Behandeling Urgente chirurgie om perforatie te sluiten
