TAAL ONTWIKKELINGSSTOORNISSEN - DIAGNOSTIEK
TAALONTWIKKELINGSSTOORNIS
DLD: Developmental Language Disorder (= engelse term voor TOS)
ASHA: American Speach-Language Hearing Association
-> significant tekort id ontwikkeling & gebruik van taal in al zijn modaliteiten (zie mijlpalen)
-> problemen met taalbegrip en/of taalproductie in de verschillende taaldomeinen
-> kan voor het leven zijn
-> symptomen kunnen veranderen doorheen de tijd
-> verborgen stoornis
PRIMAIRE TOS: (de eigelijke TOS!)
- staat op zichzelf en is niet te verklaren vanuit een andere problematiek
- comorbiditeit kan wel
-> diagnose obv uitsluitingscriteria (onderstaande problemen uitsluiten vd secundaire tos)
-> problemen sensorische ontwikkeling (gehoor - zicht)
-> problemen motorische ontwikkeling
-> problemen cognitieve ontwikkeling (verstandelijk)
-> problemen sociaal-emotionele ontwikkeling
-> onvoldoende of onaangepast taalaanbod
Comorbiditeit: bijkomende ontwikkelingsproblemen die naast elkaar aanwezig zijn.
Prevalentie: algemeen = 5 à 10% vd schoolgaande kinderen (3x meer jongens dan meisjes)
-> internationaal cijfer = 7%
Vertraagde taalontwikkeling (VTO): (50%)
- voorbijgaande aard (géén duidelijke oorzaak)
- taalniveau ve jonger kind
- harmonisch profiel: gelijkmatige uitval op alle taaldomeinen
- logopedische therapie: achterstand inhalen
Gestoorde taalontwikkeling: (50%)
- blijvend, hardnekkig probleem (géén duidelijke oorzaak)
- disharmonisch profiel: ongelijkmatige uitval (los ve fase in taalverwervingsproces - grillig taalprofiel)
- 2 groepen: - kinderafasie | ontwikkelingsdysfasie (OD)
Taal Ontwikkelingsstoornissen - Diagnostiek 1
,KINDERAFASIE:
- plotse terugval id taalontwikkeling tgv hersenletsel -> enkel indien aantasting taalgebied hersenen
-> hersentrauma na val/klap oh hoofd of verkeersongeluk
-> CVA dmv trombose of bloeding (door aangeboren hartafwijking)
-> tumoren of infecties (bv. hersenvliesontsteking)
= verworven stoornis -> géén primaire TOS, maar wel zelfde kenmerken
ONTWIKKELINGSDYSFASIE (OD): EX: kenmerken vanbuiten kennen
- hardnekkige aangeboren TOS (blijvend probleem voor het leven)
- theraptieresistent (mogelijk wel kleine vooruitgang & evolutie vh taalprofiel)
- prevalentie = 3%
= min. 3 van onderstaande kenmerken frequent te zien zijn
uit 2 verschillende taaldomeinen
min. 1 uit het expressieve gebied
Kenmerken Ontwikkelingsdysfasie (OD)
Taalgebruik = pragmatiek
Receptief Expressief
≠ figuurlijke taal hypospontaniteit
≠ verhaalopbouw
≠ gesprekvoering
Taalvorm = fonologie, morfologie, syntaxis
Receptief Expresssief
zwak auditief kortetermijn geheugen fonologische vereenvoudigingsprocessen
≠ zinsbegrip & opdrachtbegrip fonologische parafasieën
dys- of agrammatisme
Taalinhoud = semantiek, woordenschat
Receptief Expressief
/ woordvindingsproblemen
semantische en neologistische parafasieën
productie = expressief
KLINISCHE CLASSIFICATIE TOS begrip = receptief
- geen erkend classificatiesysteem -> algemeen aangenomen opsplitsing:
1. kinderen met taalproductiestoornis, doch relatief goed taalbegrip
2. kinderen met taalproductie- & taalbegrip stoornis
Taalproductiestoornis vs taalproductie- & taalbegripstoornis: beide is veel ernstiger
Taal Ontwikkelingsstoornissen - Diagnostiek 2
, MIJLPALEN
Gereviseerde Minimum Spreeknormen EX: mijlpalen vanbuiten kennen
leeftijd mininum spreeknormen
0 - 1 jaar (non)-verbale taalvoorwaarden:
- huilen, lachen, kraaien
- oogcontact maken
- spelen met lippen, tong, verhemelte
- spelen met stem
- luisteren naar andere stemmen en kijken naar mondbeeld
- brabbelen
- imiteren
- beurtnemen
1 - 1,5 jaar - 2-woord zinnen begrijpen - bv. koek eten
- lichaamsdelen aanwijzen - bv. waar is je buik?
- veel & gevarieerd brabbelen
- af en toe een herkenbaar woord
1,5 - 2 jaar - 5 tot 10 woorden
2j - 2,5 jaar - 3-woord zinnen begrijpen
- gebruik van 2-woord zinnen (nt perfect)
2,5 - 3 jaar - gebruik van 3-woord zinnen (nt perfect)
3 - 3,5 jaar - gebruik van 3 tot 5-woord zinnen
- 50% verstaanbaar
3,5 - 4 jaar - kind vertelt al eens spontaan
- 50 à 70% verstaanbaar
4 - 5,5 jaar - verhaal navertellen adhv plaatjes
- gebruik v enkelvoudige zinnen (fouten meervoud & vervoegen is ok)
- 75 à 90% verstaanbaar
> 5,5 jaar - gebruik goed gevormde, samengestelde zinnen
- taalgebruik is concreet
- goed verstaanbaar (ong. 100%)
Taal Ontwikkelingsstoornissen - Diagnostiek 3
TAALONTWIKKELINGSSTOORNIS
DLD: Developmental Language Disorder (= engelse term voor TOS)
ASHA: American Speach-Language Hearing Association
-> significant tekort id ontwikkeling & gebruik van taal in al zijn modaliteiten (zie mijlpalen)
-> problemen met taalbegrip en/of taalproductie in de verschillende taaldomeinen
-> kan voor het leven zijn
-> symptomen kunnen veranderen doorheen de tijd
-> verborgen stoornis
PRIMAIRE TOS: (de eigelijke TOS!)
- staat op zichzelf en is niet te verklaren vanuit een andere problematiek
- comorbiditeit kan wel
-> diagnose obv uitsluitingscriteria (onderstaande problemen uitsluiten vd secundaire tos)
-> problemen sensorische ontwikkeling (gehoor - zicht)
-> problemen motorische ontwikkeling
-> problemen cognitieve ontwikkeling (verstandelijk)
-> problemen sociaal-emotionele ontwikkeling
-> onvoldoende of onaangepast taalaanbod
Comorbiditeit: bijkomende ontwikkelingsproblemen die naast elkaar aanwezig zijn.
Prevalentie: algemeen = 5 à 10% vd schoolgaande kinderen (3x meer jongens dan meisjes)
-> internationaal cijfer = 7%
Vertraagde taalontwikkeling (VTO): (50%)
- voorbijgaande aard (géén duidelijke oorzaak)
- taalniveau ve jonger kind
- harmonisch profiel: gelijkmatige uitval op alle taaldomeinen
- logopedische therapie: achterstand inhalen
Gestoorde taalontwikkeling: (50%)
- blijvend, hardnekkig probleem (géén duidelijke oorzaak)
- disharmonisch profiel: ongelijkmatige uitval (los ve fase in taalverwervingsproces - grillig taalprofiel)
- 2 groepen: - kinderafasie | ontwikkelingsdysfasie (OD)
Taal Ontwikkelingsstoornissen - Diagnostiek 1
,KINDERAFASIE:
- plotse terugval id taalontwikkeling tgv hersenletsel -> enkel indien aantasting taalgebied hersenen
-> hersentrauma na val/klap oh hoofd of verkeersongeluk
-> CVA dmv trombose of bloeding (door aangeboren hartafwijking)
-> tumoren of infecties (bv. hersenvliesontsteking)
= verworven stoornis -> géén primaire TOS, maar wel zelfde kenmerken
ONTWIKKELINGSDYSFASIE (OD): EX: kenmerken vanbuiten kennen
- hardnekkige aangeboren TOS (blijvend probleem voor het leven)
- theraptieresistent (mogelijk wel kleine vooruitgang & evolutie vh taalprofiel)
- prevalentie = 3%
= min. 3 van onderstaande kenmerken frequent te zien zijn
uit 2 verschillende taaldomeinen
min. 1 uit het expressieve gebied
Kenmerken Ontwikkelingsdysfasie (OD)
Taalgebruik = pragmatiek
Receptief Expressief
≠ figuurlijke taal hypospontaniteit
≠ verhaalopbouw
≠ gesprekvoering
Taalvorm = fonologie, morfologie, syntaxis
Receptief Expresssief
zwak auditief kortetermijn geheugen fonologische vereenvoudigingsprocessen
≠ zinsbegrip & opdrachtbegrip fonologische parafasieën
dys- of agrammatisme
Taalinhoud = semantiek, woordenschat
Receptief Expressief
/ woordvindingsproblemen
semantische en neologistische parafasieën
productie = expressief
KLINISCHE CLASSIFICATIE TOS begrip = receptief
- geen erkend classificatiesysteem -> algemeen aangenomen opsplitsing:
1. kinderen met taalproductiestoornis, doch relatief goed taalbegrip
2. kinderen met taalproductie- & taalbegrip stoornis
Taalproductiestoornis vs taalproductie- & taalbegripstoornis: beide is veel ernstiger
Taal Ontwikkelingsstoornissen - Diagnostiek 2
, MIJLPALEN
Gereviseerde Minimum Spreeknormen EX: mijlpalen vanbuiten kennen
leeftijd mininum spreeknormen
0 - 1 jaar (non)-verbale taalvoorwaarden:
- huilen, lachen, kraaien
- oogcontact maken
- spelen met lippen, tong, verhemelte
- spelen met stem
- luisteren naar andere stemmen en kijken naar mondbeeld
- brabbelen
- imiteren
- beurtnemen
1 - 1,5 jaar - 2-woord zinnen begrijpen - bv. koek eten
- lichaamsdelen aanwijzen - bv. waar is je buik?
- veel & gevarieerd brabbelen
- af en toe een herkenbaar woord
1,5 - 2 jaar - 5 tot 10 woorden
2j - 2,5 jaar - 3-woord zinnen begrijpen
- gebruik van 2-woord zinnen (nt perfect)
2,5 - 3 jaar - gebruik van 3-woord zinnen (nt perfect)
3 - 3,5 jaar - gebruik van 3 tot 5-woord zinnen
- 50% verstaanbaar
3,5 - 4 jaar - kind vertelt al eens spontaan
- 50 à 70% verstaanbaar
4 - 5,5 jaar - verhaal navertellen adhv plaatjes
- gebruik v enkelvoudige zinnen (fouten meervoud & vervoegen is ok)
- 75 à 90% verstaanbaar
> 5,5 jaar - gebruik goed gevormde, samengestelde zinnen
- taalgebruik is concreet
- goed verstaanbaar (ong. 100%)
Taal Ontwikkelingsstoornissen - Diagnostiek 3
