Werken met jongeren in een
verontrustende opvoedingssituatie
1 Wat wordt bedoeld met Verontrustende Opvoedingssituatie? – pagina 11-21 ................. 4
1.1 Volume van de V.O.S. – pagina 11 .......................................................................................... 4
1.2 Opvoedingssituatie. – pagina 12-14 ........................................................................................ 5
1.2.1 De gewone opvoedingssituatie. – pagina 12 ........................................................................... 5
1.2.2 De opvoedingsspanning. – pagina 12 ...................................................................................... 6
1.2.3 De opvoedingscrisis. - pagina 12 ............................................................................................. 6
1.2.4 De problematische ................................................................................................................... 6
1.2.5 opvoedingssituatie of opvoedingsnood. - pagina 12 ............................................................... 6
1.2.6 OPDRACHT - pagina 13-14 ...................................................................................................... 7
1.3 Onevenwicht tussen bedreigende en beschermende factoren. – pagina 15 ......................... 8
1.4 Ouderlijke opvoedingsstijlen. – pagina 16 .............................................................................. 9
1.4.1 De autoritaire. – pagina 17 ................................................................................................... 10
1.4.2 De verwaarlozende opvoedingsstijl. – pagina 17 .................................................................. 10
1.4.3 De democratische opvoedingsstijl. – pagina 17 .................................................................... 10
1.4.4 De permissieve opvoedingsstijl. – pagina 17 ......................................................................... 11
1.4.5 Overbeschermende stijl. – pagina 17-18 ............................................................................... 11
1.4.6 Uit onderzoek blijkt dat het een verschil maakt welke opvoedingsstijl je hanteert – pagina 18
............................................................................................................................................... 11
1.4.7 OPDRACHT (EXAMENVRAAG) – pagina 18-20 ....................................................................... 12
2 Verschillende vormen van V.O.S. – pagina 22 ................................................................. 14
2.1 Verwaarlozing. - pagina 22 - 28 ............................................................................................. 14
2.1.1 Materiële verwaarlozing. – pagina 22................................................................................... 14
2.1.2 Pedagogische verwaarlozing. – pagina 23-25 ....................................................................... 15
2.1.3 Affectieve verwaarlozing. – pagina 25-28 ............................................................................. 18
2.2 Reactieve hechtingsstoornis. – pagina 28-35 ........................................................................ 21
2.2.1 Definitie. – pagina 28-29 ....................................................................................................... 21
2.2.2 Mogelijke oorzaken. – pagina 29 .......................................................................................... 21
2.2.3 De eerste alarmsignalen. – pagina 29-30 .............................................................................. 22
1
,2.2.4 Gevolgen: gedragskenmerken. – pagina 30-32 ..................................................................... 22
2.2.5 Hulpverlening – pagina 32-35 ............................................................................................... 24
2.3 Kindermishandeling. – pagina 36-52 ..................................................................................... 26
2.3.1 Definitie. – pagina 36 ............................................................................................................ 26
2.3.2 Vormen van mishandeling. – pagina 36-40 ........................................................................... 27
2.3.3 Oorzaak van kindermishandeling. – pagina 41 - 44 .............................................................. 30
2.3.4 Gevolgen. – pagina 44 ........................................................................................................... 32
2.3.5 Hulpverlening. – pagina 47-48 .............................................................................................. 33
2.4 Verwenning. – pagina 53 ....................................................................................................... 34
2.4.1 Definiëring. – pagina 53 ........................................................................................................ 34
2.4.2 Vormen van verwenning. – pagina 54 ................................................................................... 34
2.5 Een bijzondere verwaarlozingsvorm: ‘KOPP’. – pagina 58-59 ............................................... 38
2.6 Oudermishandeling. – pagina 59- 65 .................................................................................... 39
2.6.1 Wat verstaat men onder oudermishandeling? – pagina 59-60 ............................................. 39
2.6.2 Vormen van oudermishandeling. – pagina 60-61 ................................................................. 39
2.6.3 Hoe ontstaat oudermishandeling. – pagina 61 ..................................................................... 39
2.6.4 Gevolgen van oudermishandeling. – pagina 62-65 ............................................................... 39
3 Gedragsbeeld van jongeren binnen een V.O.S. – pagina 66-71 ........................................ 41
3.1 Inleiding. – pagina 66 ............................................................................................................ 41
3.2 Het relationeel aspect. – pagina 66 - 71 ................................................................................ 41
3.2.1 Gebrek aan vertrouwen – schijncontact – ambivalente relaties. – pagina 67....................... 42
3.2.2 Gebrek aan sociale vaardigheden. – pagina 68..................................................................... 42
3.2.3 emotionele onrijpheid. – pagina 68 ....................................................................................... 42
3.2.4 egoïsme en solidariteit. – pagina 68...................................................................................... 42
3.2.5 De psychische ontwikkeling. – pagina 68 .............................................................................. 42
3.2.6 Een laag zelfwaardegevoel. – pagina 68 -69 ......................................................................... 42
3.2.7 Groot onmachts- en onzekerheidsgevoel. – pagina 69 ......................................................... 42
3.2.8 Zwakke ik-kern, gebrekkige zelfcontrole. – pagina 69-70 ..................................................... 42
3.2.9 Schools functioneren. – pagina 70......................................................................................... 43
3.2.10 Het lichamelijke aspect. – pagina 70 ..................................................................................... 43
3.2.11 Houding tegenover de eigen voorgeschiedenis. – pagina 71 ................................................ 43
2
,4 Orthopedagogische aanpak. – pagina 72-79.................................................................... 44
4.1 Inleiding. – pagina 72 ............................................................................................................ 44
4.2 Basisbegeleidingsprincipes. – pagina72 - 75 ......................................................................... 44
4.2.1 Structuur. – pagina 73 ........................................................................................................... 44
4.2.2 Consequentie. – pagina 73 - 74 ............................................................................................. 44
4.2.3 Geleidelijkheid. – pagina 74 .................................................................................................. 45
4.2.4 Ontwikkelingsgericht werken. – pagina 74 ........................................................................... 45
4.2.5 Affectie. – pagina 75.............................................................................................................. 45
4.2.6 Sociale vaardigheden. – pagina 75 ........................................................................................ 45
4.3 Methodieken. – pagina 75-76 ............................................................................................... 45
4.4 Valkuilen. – pagina 76-79 ...................................................................................................... 45
5 De organisatie van de integrale jeugdhulp. – pagina 80- 99 ............................................ 46
5.1 Inleiding. – pagina 80 - 81 ..................................................................................................... 46
5.2 Organisatie van de integrale jeugdhulp (IJH). – pagina 81-98 ............................................... 47
5.2.1 Rechtstreeks toegankelijke hulpverlening. ....................... Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd.
5.2.2 Crisisjeugdhulp, bemiddeling, cliëntoverleg. .................... Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd.
5.2.3 Aanmelden bij de afdeling continuïteit en toegang (ACT):. ..................... Fout! Bladwijzer niet
gedefinieerd.
5.2.4 IRPC : ................................................................................ Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd.
5.2.5 Niet rechtstreeks toegankelijke jeugdhulp. ...................... Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd.
5.2.6 De hulpverleningsmodules. ................................................................................................... 50
3
, 1 Wat wordt bedoeld met Verontrustende
Opvoedingssituatie? – pagina 11-21
PPT
§ Verontrusting start met een gevoel
§ Verontrusting over de integriteit van de minderjarige’ = ongerustheid over…
§ …de ontwikkeling van de minderjarige
§ …het welzijn van de minderjarige.
§ …een onveilige situatie waarin het kind opgroeit (integriteit)
Boek:
Het begrip verontrustende of problematische opvoedingssituatie schept
een ruim kader.
1.1 Volume van de V.O.S. – pagina 11
PPT:
› Problematische interactie tussen kind en ouder(s) binnen een bepaalde context.
› Breed domein:
- uiting door oa spijbelen,
- poging tot zelfdoding,
- druggebruik,
- grensoverschrijdend gedrag tussen jongeren,
- verwaarlozing,
- misbruik,
- geweld,…
› Externaliserend probleemgedrag: je toont het naar de buitenkant bv. agressie
› Internaliserend probleemgedrag: dit is naar binnen gericht bv. depressief worden, ze snijd zichzelf
› Mogelijke oorzaken:
§ Opvoeding
§ Persoonlijkheid of gedrag/ problematiek (bv. autisme, ADHD) van het kind/de jongere
§ Somatische oorzaken (= lichamelijke oorzaken) bv. fysieke beperking, anders uizien dan de rest,
jongeren die veel gehospitaliseerd worden en de band met de ouders niet goed is daardoor
§ Falen van de hulpverlening
› Verschillende denkkaders als hulpmiddel bij het inschatten van de verontrusting
§ https://www.youtube.com/watch?v=jWimwKogXo0
4
verontrustende opvoedingssituatie
1 Wat wordt bedoeld met Verontrustende Opvoedingssituatie? – pagina 11-21 ................. 4
1.1 Volume van de V.O.S. – pagina 11 .......................................................................................... 4
1.2 Opvoedingssituatie. – pagina 12-14 ........................................................................................ 5
1.2.1 De gewone opvoedingssituatie. – pagina 12 ........................................................................... 5
1.2.2 De opvoedingsspanning. – pagina 12 ...................................................................................... 6
1.2.3 De opvoedingscrisis. - pagina 12 ............................................................................................. 6
1.2.4 De problematische ................................................................................................................... 6
1.2.5 opvoedingssituatie of opvoedingsnood. - pagina 12 ............................................................... 6
1.2.6 OPDRACHT - pagina 13-14 ...................................................................................................... 7
1.3 Onevenwicht tussen bedreigende en beschermende factoren. – pagina 15 ......................... 8
1.4 Ouderlijke opvoedingsstijlen. – pagina 16 .............................................................................. 9
1.4.1 De autoritaire. – pagina 17 ................................................................................................... 10
1.4.2 De verwaarlozende opvoedingsstijl. – pagina 17 .................................................................. 10
1.4.3 De democratische opvoedingsstijl. – pagina 17 .................................................................... 10
1.4.4 De permissieve opvoedingsstijl. – pagina 17 ......................................................................... 11
1.4.5 Overbeschermende stijl. – pagina 17-18 ............................................................................... 11
1.4.6 Uit onderzoek blijkt dat het een verschil maakt welke opvoedingsstijl je hanteert – pagina 18
............................................................................................................................................... 11
1.4.7 OPDRACHT (EXAMENVRAAG) – pagina 18-20 ....................................................................... 12
2 Verschillende vormen van V.O.S. – pagina 22 ................................................................. 14
2.1 Verwaarlozing. - pagina 22 - 28 ............................................................................................. 14
2.1.1 Materiële verwaarlozing. – pagina 22................................................................................... 14
2.1.2 Pedagogische verwaarlozing. – pagina 23-25 ....................................................................... 15
2.1.3 Affectieve verwaarlozing. – pagina 25-28 ............................................................................. 18
2.2 Reactieve hechtingsstoornis. – pagina 28-35 ........................................................................ 21
2.2.1 Definitie. – pagina 28-29 ....................................................................................................... 21
2.2.2 Mogelijke oorzaken. – pagina 29 .......................................................................................... 21
2.2.3 De eerste alarmsignalen. – pagina 29-30 .............................................................................. 22
1
,2.2.4 Gevolgen: gedragskenmerken. – pagina 30-32 ..................................................................... 22
2.2.5 Hulpverlening – pagina 32-35 ............................................................................................... 24
2.3 Kindermishandeling. – pagina 36-52 ..................................................................................... 26
2.3.1 Definitie. – pagina 36 ............................................................................................................ 26
2.3.2 Vormen van mishandeling. – pagina 36-40 ........................................................................... 27
2.3.3 Oorzaak van kindermishandeling. – pagina 41 - 44 .............................................................. 30
2.3.4 Gevolgen. – pagina 44 ........................................................................................................... 32
2.3.5 Hulpverlening. – pagina 47-48 .............................................................................................. 33
2.4 Verwenning. – pagina 53 ....................................................................................................... 34
2.4.1 Definiëring. – pagina 53 ........................................................................................................ 34
2.4.2 Vormen van verwenning. – pagina 54 ................................................................................... 34
2.5 Een bijzondere verwaarlozingsvorm: ‘KOPP’. – pagina 58-59 ............................................... 38
2.6 Oudermishandeling. – pagina 59- 65 .................................................................................... 39
2.6.1 Wat verstaat men onder oudermishandeling? – pagina 59-60 ............................................. 39
2.6.2 Vormen van oudermishandeling. – pagina 60-61 ................................................................. 39
2.6.3 Hoe ontstaat oudermishandeling. – pagina 61 ..................................................................... 39
2.6.4 Gevolgen van oudermishandeling. – pagina 62-65 ............................................................... 39
3 Gedragsbeeld van jongeren binnen een V.O.S. – pagina 66-71 ........................................ 41
3.1 Inleiding. – pagina 66 ............................................................................................................ 41
3.2 Het relationeel aspect. – pagina 66 - 71 ................................................................................ 41
3.2.1 Gebrek aan vertrouwen – schijncontact – ambivalente relaties. – pagina 67....................... 42
3.2.2 Gebrek aan sociale vaardigheden. – pagina 68..................................................................... 42
3.2.3 emotionele onrijpheid. – pagina 68 ....................................................................................... 42
3.2.4 egoïsme en solidariteit. – pagina 68...................................................................................... 42
3.2.5 De psychische ontwikkeling. – pagina 68 .............................................................................. 42
3.2.6 Een laag zelfwaardegevoel. – pagina 68 -69 ......................................................................... 42
3.2.7 Groot onmachts- en onzekerheidsgevoel. – pagina 69 ......................................................... 42
3.2.8 Zwakke ik-kern, gebrekkige zelfcontrole. – pagina 69-70 ..................................................... 42
3.2.9 Schools functioneren. – pagina 70......................................................................................... 43
3.2.10 Het lichamelijke aspect. – pagina 70 ..................................................................................... 43
3.2.11 Houding tegenover de eigen voorgeschiedenis. – pagina 71 ................................................ 43
2
,4 Orthopedagogische aanpak. – pagina 72-79.................................................................... 44
4.1 Inleiding. – pagina 72 ............................................................................................................ 44
4.2 Basisbegeleidingsprincipes. – pagina72 - 75 ......................................................................... 44
4.2.1 Structuur. – pagina 73 ........................................................................................................... 44
4.2.2 Consequentie. – pagina 73 - 74 ............................................................................................. 44
4.2.3 Geleidelijkheid. – pagina 74 .................................................................................................. 45
4.2.4 Ontwikkelingsgericht werken. – pagina 74 ........................................................................... 45
4.2.5 Affectie. – pagina 75.............................................................................................................. 45
4.2.6 Sociale vaardigheden. – pagina 75 ........................................................................................ 45
4.3 Methodieken. – pagina 75-76 ............................................................................................... 45
4.4 Valkuilen. – pagina 76-79 ...................................................................................................... 45
5 De organisatie van de integrale jeugdhulp. – pagina 80- 99 ............................................ 46
5.1 Inleiding. – pagina 80 - 81 ..................................................................................................... 46
5.2 Organisatie van de integrale jeugdhulp (IJH). – pagina 81-98 ............................................... 47
5.2.1 Rechtstreeks toegankelijke hulpverlening. ....................... Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd.
5.2.2 Crisisjeugdhulp, bemiddeling, cliëntoverleg. .................... Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd.
5.2.3 Aanmelden bij de afdeling continuïteit en toegang (ACT):. ..................... Fout! Bladwijzer niet
gedefinieerd.
5.2.4 IRPC : ................................................................................ Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd.
5.2.5 Niet rechtstreeks toegankelijke jeugdhulp. ...................... Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd.
5.2.6 De hulpverleningsmodules. ................................................................................................... 50
3
, 1 Wat wordt bedoeld met Verontrustende
Opvoedingssituatie? – pagina 11-21
PPT
§ Verontrusting start met een gevoel
§ Verontrusting over de integriteit van de minderjarige’ = ongerustheid over…
§ …de ontwikkeling van de minderjarige
§ …het welzijn van de minderjarige.
§ …een onveilige situatie waarin het kind opgroeit (integriteit)
Boek:
Het begrip verontrustende of problematische opvoedingssituatie schept
een ruim kader.
1.1 Volume van de V.O.S. – pagina 11
PPT:
› Problematische interactie tussen kind en ouder(s) binnen een bepaalde context.
› Breed domein:
- uiting door oa spijbelen,
- poging tot zelfdoding,
- druggebruik,
- grensoverschrijdend gedrag tussen jongeren,
- verwaarlozing,
- misbruik,
- geweld,…
› Externaliserend probleemgedrag: je toont het naar de buitenkant bv. agressie
› Internaliserend probleemgedrag: dit is naar binnen gericht bv. depressief worden, ze snijd zichzelf
› Mogelijke oorzaken:
§ Opvoeding
§ Persoonlijkheid of gedrag/ problematiek (bv. autisme, ADHD) van het kind/de jongere
§ Somatische oorzaken (= lichamelijke oorzaken) bv. fysieke beperking, anders uizien dan de rest,
jongeren die veel gehospitaliseerd worden en de band met de ouders niet goed is daardoor
§ Falen van de hulpverlening
› Verschillende denkkaders als hulpmiddel bij het inschatten van de verontrusting
§ https://www.youtube.com/watch?v=jWimwKogXo0
4
