Samenvatting - Wiskunde en Wereldoriëntatie 2 (MK129D)

Wereldoriëntatie:
DEEL 1 - Voeding
1. Nieuwe voedingsdriehoek
Voedingsdriehoek:
- Streefdoel
= voedingsaanbevelingen die je gezondheid optimaal bevorderen en goed zijn
voor het milieu
- Doel
= Adviseren op gebied van voeding, beweging en het vermijden van langdurig
stilzitten, die goed zijn voor zowel je gezondheid als het milieu.
- Doelgroep
= Iedereen vanaf 1 jaar (maar individuele verschillen bv. zwangerschap!)
Oud versus nieuwe model:
Oude voedingsdriehoek Nieuwe voedingsdriehoek




Indeling in voedingsmiddelen, gebaseerd Indeling in voedingsmiddelen, gebaseerd
op de aanbreng van bepaalde op de uitgangspunten.
nutriënten. - Aspecten van duurzaamheid
- Belangrijkste onderaan - Advies met betrekking tot de
- Aanbevolen hoeveelheid huidige consumptie
weergegeven - Belangrijkste bovenaan
- Geen restgroep - Aanbevolen hoeveelheid niet
- Kleur niet belangrijk weergegeven
- Beweging bij in driehoek - Restgroep
- Visuele kleuren op basis van
gezondheid
- Aparte bewegingsdriehoek

,Uitgangspunten nieuwe model
1. Meer plantaardige voeding dan dierlijke
a. Plantaardig is beter voor gezondheid, heeft een kleinere voetafdruk
b. Dierlijke voeding niet helemaal schrappen
c. Vermijd rood & bewerkt vlees
2. Zo weinig mogelijk lege calorieën of bewerkte voeding
a. Steeds meer kant-en-klare maaltijden = bewerkte voeding
b. Meer suikers, vet, …  kan zorgen voor overgewicht & obesitas
c. 1/3 dagelijkse energie inname door overbodige producten
3. Vermijd overconsumptie & voedselverspilling
a. Westerse landen eten te veel  veel energie inname & verspilling
b. Aandacht aan porties  minder kopen = minder verspillen & duurzamer
Speerpunten nieuwe model
1. Kies voor plataardige producten
2. Beperk producten van dierlijke oorsprong
3. Drink vooral water
4. Beperk sterk bewerkte producten
5. Varieer & zoek alternatieven
6. Eet op vaste tijdstippen & samen met anderen
7. Eet bewust & met mate
8. Pas je omgeving aan  leg fruit zichtbaar, snoep in de kast
9. Werk stapsgewijs
10. Geniet van wat je eet
Opbouw nieuwe voedingsdriehoek:
- Laag 1:
o Minimale bewerkte voedingsmiddelen
o Plantaardige oorsprong
o Positief effect op gezondheid
- Laag 2:
o Minimaal bewerkte voedingsmiddelen
o Dierlijke oorsprong
o Positief, neutraal of onvoldoende bewezen effect op gezondheid
- Laag 3:
o Minimaal bewerkte voedingsmiddelen
o Dierlijke of plantaardige oorsprong
o Negatief effect op gezondheid ALS teveel
o Hebben beperkte meerwaarde als het gaat over nuttige voedingsstoffen
- Laag 4:
o Sterk bewerkte producten
o Dierlijke of plantaardige oorsprong
o Negatief effect op gezondheid of zonder nutritionele meerwaarde
Bewegingsdriehoek:
- ‘lang stilzitten’ krijgt een plaats als volwaardig gezondheidsthema
- Belangrijk dat je niet teveel stilzit, ook niet te lang aan 1 stuk
- Zegt dat je best licht, matig en hoog intensief beweegt.
- Opdeling:

, o Oranje: lang stilzitten
o Licht bewegen: dagelijkse activiteiten
Bv. wandelen
o Matig bewegen: paar keer/week bv. fietsen
o Hoog bewegen: elke week bv. hardlopen




2. Voedingsstoffen en functie
2.1 Functie van de voeding
3 basisfuncties:
- Brandstof
- Opvouw en herstel
- bescherming

2.2 Noodzakelijke voedingsstoffen of nutriënten
Hoe werkt de opname van voedingsstoffen?




Welke soorten voedingsstoffen zijn er?
- Organisch of anorganisch
o Organisch: suiker, eiwit, vet & vitamine
o Anorganisch: mineralen & water
- Macro- & micronutriënten
o Macro: brandstof & bouwstof = koolhydraten/vetten & eiwit
o Micro: vitamines & mineralen
- Essentiële nutriënten: kan lichaam niet zelf aanmaken, komt uit voeding

, 2.2.1 De eiwitten
Eiwitten:
- Functies:
o Bouwstenen van cellen
o Opbouw van antistoffen
o Energiebron
- Soorten eiwitten
o Plantaardige eiwitten
o Dierlijke eiwitten
- Voedingsmiddelen:
o Plantaardige:
 Noten
 Bonen: sojabonen, bruine bonen,…
 Volkoren producten, volle granen
 tofu
o Dierlijke:
 Eieren
 Vlees
 Melk
 Kaas
 Vis

2.2.2 De vetten
Vetten:
- Functies:
o Verbrandingsstoffen
o Aanleveren van essentiële vetzuren
o Aanleveren van vet oplosbare vitaminen = vitamines A, D, E & K
o Vertraagd vertering
- Soorten vetten:
o Onverzadigde vetten (meestal plantaardig)
o Verzadigde vetten (meestal dierlijk)
- Belangrijk om goede vetten op te nemen, compenseren de slechte vetten.




- Voedingsmiddelen:
o Onverzadigde vetten
 Avocado
 Zalm, makreel (vele vissoorten)
 Noten
 Olie
o Verzadigde vetten
 makreel, sardine
 kokos, kokosolie
 cacao bonen, chocola
 Vlees, vooral in rood vlees