Hfdstk 4: Orthoagogisch handelen vereist een zekere mate van organisatie
4.1 Methodisch agogisch handelen
Orthopedagogiek = systematisch en bedoeld ontwikkelen en uitvoeren van interventies, gericht op
verbetering van het welzijn van individuen en groepen wiens kansen in de maatschappij verminderd
of bedreigd zijn.
Handelen = een vorm van menselijk gedrag dat weloverwogen is, gekenmerkt door een hoge mate
van bewustzijn.
Agogisch handelen is gericht op verbetering/optimalisering; het betreft dus veranderingsprocessen.
Agogisch handelen situeert zich in een begeleidingsrelatie. Relaties die dynamisch zijn.
Onderstaande vier aspecten noemen we het ‘methodisch’ karakter van agogisch handelen.
Methodisch = zorgvuldig / weloverwogen, en zorgvuldigheid heeft zowel een
technisch/nauwkeurige als een sociaal-ethische component.
Reflecteren = terugblikken op een ervaring en kijken naar de context waarin deze plaatsvond. Je
wordt je bewust van deze ervaring en geeft er betekenis aan, om van daaruit keuzes te maken voor
nieuwe perspectieven (een andere visie, een nieuwe manier van doen).
4.1.1 Voordelen van methodisch agogisch handelen
1. Je kan anticiperen
Als je een doel hebt gekozen en een plan op weg naar dat doel hebt uitgezet, dan heb je een
beeld op wat volgt. Je kan vooruitkijken en jouw handelen daarop afstemmen. Werken met
mensen heeft weliswaar nooit een volledig voorspelbare uitkomst, maar een methodische
aanpak laat je toe vooruit te kijken, vooraf in te schatten. Dat geeft jou meer controle op wat
er gebeurt, en verkleint de kans dat je fouten maakt.
2. Je kan helder communiceren (over jouw handelen)
Zowel naar cliënt als naar andere betrokkenen kan je jouw plan helder maken, zowel wat de
doelstellingen, de gekozen stappen, als het waarom van jouw keuzes betreft.
3. Je kan je handelen evalueren
Door middel van reflectie kan je onderweg nagaan of de gemaakte keuzes de juiste waren,
correct werden uitgevoerd, het gewenste resultaat hadden, haalbaar blijven, … Kortom: je
kan evalueren en op grond daarvan jouw handelen bijsturen.
1
, 4. Je kan het proces overdragen aan anderen
Als je helder kan communiceren over jouw plan, over de tussentijdse stand van zaken, over
het afgelegde proces, over hoe je dit alles evalueert en meent jouw plan te moeten bijsturen,
dan is de uitvoering van dat plan minder afhankelijk van jouw persoon. Indien nodig kan je
jouw plan, het handelen aan een collega overdragen. Dat komt de continuïteit voor de cliënt
ten goede. Continuïteit is één van de kenmerken van kwaliteitsvolle zorg.
4.1.2 Lijnen, cirkels en spiralen
1. Lineair model
Alle stappen/fasen staan achter elkaar, op één lijn. Dit model is beperkt in mogelijkheden;
niet zelden stelt men vast bij de laatste stap dat het beoogde resultaat niet werd bereikt.
2. Circulair model
De evaluatie van jouw handelen leidt tot een nieuwe uitgangspositie voor nieuwe
afwegingen en verder handelen.
3. Cyclisch model
Als je het goed doet, draai je geen rondjes, maar kom je bij elk doorlopen van de cirkel op
een ander niveau terecht.
4.1.4 De regulatieve cirkel van het methodisch agogisch handelen
Gouden regel: Streef ernaar de verschillende stappen in
de cirkel zo veel mogelijk in dialoog met de cliënt te
doorlopen (emancipatie).
Dialoog
2
4.1 Methodisch agogisch handelen
Orthopedagogiek = systematisch en bedoeld ontwikkelen en uitvoeren van interventies, gericht op
verbetering van het welzijn van individuen en groepen wiens kansen in de maatschappij verminderd
of bedreigd zijn.
Handelen = een vorm van menselijk gedrag dat weloverwogen is, gekenmerkt door een hoge mate
van bewustzijn.
Agogisch handelen is gericht op verbetering/optimalisering; het betreft dus veranderingsprocessen.
Agogisch handelen situeert zich in een begeleidingsrelatie. Relaties die dynamisch zijn.
Onderstaande vier aspecten noemen we het ‘methodisch’ karakter van agogisch handelen.
Methodisch = zorgvuldig / weloverwogen, en zorgvuldigheid heeft zowel een
technisch/nauwkeurige als een sociaal-ethische component.
Reflecteren = terugblikken op een ervaring en kijken naar de context waarin deze plaatsvond. Je
wordt je bewust van deze ervaring en geeft er betekenis aan, om van daaruit keuzes te maken voor
nieuwe perspectieven (een andere visie, een nieuwe manier van doen).
4.1.1 Voordelen van methodisch agogisch handelen
1. Je kan anticiperen
Als je een doel hebt gekozen en een plan op weg naar dat doel hebt uitgezet, dan heb je een
beeld op wat volgt. Je kan vooruitkijken en jouw handelen daarop afstemmen. Werken met
mensen heeft weliswaar nooit een volledig voorspelbare uitkomst, maar een methodische
aanpak laat je toe vooruit te kijken, vooraf in te schatten. Dat geeft jou meer controle op wat
er gebeurt, en verkleint de kans dat je fouten maakt.
2. Je kan helder communiceren (over jouw handelen)
Zowel naar cliënt als naar andere betrokkenen kan je jouw plan helder maken, zowel wat de
doelstellingen, de gekozen stappen, als het waarom van jouw keuzes betreft.
3. Je kan je handelen evalueren
Door middel van reflectie kan je onderweg nagaan of de gemaakte keuzes de juiste waren,
correct werden uitgevoerd, het gewenste resultaat hadden, haalbaar blijven, … Kortom: je
kan evalueren en op grond daarvan jouw handelen bijsturen.
1
, 4. Je kan het proces overdragen aan anderen
Als je helder kan communiceren over jouw plan, over de tussentijdse stand van zaken, over
het afgelegde proces, over hoe je dit alles evalueert en meent jouw plan te moeten bijsturen,
dan is de uitvoering van dat plan minder afhankelijk van jouw persoon. Indien nodig kan je
jouw plan, het handelen aan een collega overdragen. Dat komt de continuïteit voor de cliënt
ten goede. Continuïteit is één van de kenmerken van kwaliteitsvolle zorg.
4.1.2 Lijnen, cirkels en spiralen
1. Lineair model
Alle stappen/fasen staan achter elkaar, op één lijn. Dit model is beperkt in mogelijkheden;
niet zelden stelt men vast bij de laatste stap dat het beoogde resultaat niet werd bereikt.
2. Circulair model
De evaluatie van jouw handelen leidt tot een nieuwe uitgangspositie voor nieuwe
afwegingen en verder handelen.
3. Cyclisch model
Als je het goed doet, draai je geen rondjes, maar kom je bij elk doorlopen van de cirkel op
een ander niveau terecht.
4.1.4 De regulatieve cirkel van het methodisch agogisch handelen
Gouden regel: Streef ernaar de verschillende stappen in
de cirkel zo veel mogelijk in dialoog met de cliënt te
doorlopen (emancipatie).
Dialoog
2
