Samenvatting - Geschiedenis van het publiekrecht

Geschiedenis van het publiekrecht


H1. Het moderne staatsbegrip
Geschiedenis van het publiekrecht: wat en waarom?
Wat?
 Metajuridisch vak: poli ek, geschiedenis, alle domeinen een beetje // snijvlak academische disciplines
 Hoe het recht op een bepaalde plaats in een bepaalde jd tot stand kwam en ontwikkelt
- staatsbestel: structuur, staatsorganen, bevoegdheden, …
- grondrechtenbescherming

 vraagstukken waarbij onderzocht wordt op een bepaalde plaats in een
- bepaalde jd tot stand kwam.
- wie maakt het recht?: Koningen alle macht …
- hoe maakt men het recht?
- wanneer en waarom wordt het recht gemaakt?
- hoe en door wie wordt het recht gehandhaafd?
- voor wie wordt het recht gemaakt en hoe kunnen deze rechtssubjecten hun rechten laten gelden?

Recht func oneert niet in een vacuum
Recht is onderdeel van, en func oneert binnen, een sociaal-maatschappelijk geheel met zijn eigen vigerend
rechtssysteem
• Recht is een product van wat er in de SL gebeurt omgekeerd hee de SL invloed op het recht
• rechtssystemen zijn, net als samenlevingen en het recht zelf, con nu in ontwikkeling
• hoe ze zijn vormgegeven, en hoe zij veranderen hee weer een grote impact op de samenstelling en
ontwikkeling van het recht




Publiekrecht draait om:
 staatsorganen en -instellingen
 algemene poli eke principes en rechtsbeginselen (+ wrm ze veranderen)
 juridische begrippen, regels, procedures (poli eke structuren, bevoegdheden; bescherming grondrechten; …)

Geschiedenis vh publiekrecht Verklaring kan besloten liggen in
- begrijpen waarom die elementen - Het recht zelf
er zijn/ waren - Poli eke keuzes
- Begrijpen waarom die elementen - Economische mo even
veranderen, vervangen of - Socio-culturele elementen
afgescha worden - Religieuze opva ngen
- Toevallige gebeurtenissen




1

, Geschiedenis van het publiekrecht
Waarom?
Voorbeeld: Belgische revolu e 1830-31 = het resultaat van combina e van factoren
- cons tu onele bezwaren
o opva ngen over de rol van de regering en de vorst t.o.v. de vertegenwoordigende vergaderingen
o onderdrukking van de opposi e via inperkingen van grondrechten (godsdienstvrijheid, persvrijheid,
pe erecht, afschaffing assisenjury)

- culturele mo even
o Franse taal van poli eke elite staat haaks op het taalbeleid van Willem I
o sinds de Franse annexa e richt de bourgeoisie en de adel haar blik op Frankrijk

- poli eke klachten
o ondervertegenwoordiging van het Zuidelijk deel van het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden in de
Staten-Generaal (t.o.v. het Noordelijk deel)

- Religieuze overwegingen
o De bevolking in het Zuidelijke deel is overwegend katholiek, terwijl men in het Noordelijk deel
overwegend protestant is → Willem en zijn regering willen verhinderen dat het Zuiden sterker
vertegenwoordigd zou worden in de Staten-Generaal

- economische gronden
o in het Zuiden ontstaat het (niet helemaal terechte) idee dat Willem en zijn regering het Noorden
economisch voortrekt, terwijl het even zwaar belast wordt

Goed rechtshistorisch onderzoek de basis vormt voor een goed begrip van het hedendaagse recht: leert ons waarom
bepaalde regels nog wel en andere niet langer tot ons huidig recht behoren
-> Kennis en inzicht in de ontwikkeling en toepassing van recht en rechtsregels in hun historische context gee ons
zicht op aangeleverde rechtshistorische argumenten
- informeert ons over de pro’s en contra’s van welbepaalde vormen van aanpak
- bij het maken van een dergelijke keuze is het rechtvaardige karakter van een regel een essen ële
factor.

! inhoud van het rechtvaardigheidsbegrip = variabel van aard (met nega eve, dan wel posi eve resultaten tot gevolg

 Rechtshistorische dimensie een belangrijke component in veel, zo niet alle, contemporaine rechtsvergelijkende
onderzoeken
 Opva ng rechtvaardigheid verschilt ook, Franse revolu onairen: gelijkheid tussen burger essen eel belang
(ancien regime) alle instellingen weg te gooien (personen niet mee eens -> die ook wegruimen)
 Kiescijns was vroeger normaal, vandaag is dat ondenkbaar
 Rechtsvergelijk onderzoek om
 Aantonen dat macht en machtsconflicten aan de basis liggen van het staatsbestel
 Gestolde macht: macht in verschillende verschijningsvormen, a ankelijk van omstandigheden
- ~ aggrega etoestand van een materie




2