Bouwmaterialen 1 samenvatting

Bouwmaterialen 1
1. Inleiding
1.1 Omschrijving
- Materialenleer:
o Praktisch voor aannemer
o Welke materialen zijn er op de markt?
o Zijn er gelijkwaardige alternatieven?
o In welke vormen, afmetingen en kleuren zijn ze in de handel?
- Materiaalkunde:
o Theoretisch
o Wat is de chemische en natuurlijke samenstelling van het materiaal?
o Wat is de invloed van… op dit materiaal/sterkte van materiaal

 Zowel materialenleer als materiaalkunde belangrijk  ene kan niet zonder andere

- Bouwmateriaal  materiaal waarmee je in staat bent om huis of constructie:
o Bouwen (steen en beton)
o Afdekken (dakbedekking)
o Dichten (glas)

1.2 Materialisatie
o Keuze van materialen die afhankelijk is van:
 Esthetiek/prijs
 Technische eigenschappen
 Beschikbaarheid (tropisch hout)
 Cultuur en traditie
 Politiek (milieu/sociale overwegingen)
o Evolutie van beschikbare materialen gaat razendsnel
 Gebouw reflecteert de maatschappij van zijn tijd
 Complexere maatschappij leidt tot complexere materialen
 Betekenis wordt geuit in materialen en functie van het gebouw
o Heeft een invloed op:
 Akoestiek
 Kleur
 Geur (nieuw hout)
 Textuur (muur met harde textuur)
 Lichtweerkaatsing
 Gezondheid (kunststof is niet gezond)
 Comfort

1.3 Keuze van materialen
- Onderscheid tussen bouwmaterialen:
o Primaire bouwmaterialen:
 Kant-en-klaar in de natuur gevonden
 VB: hout, zand, leem, natuursteen
o Secundaire bouwmaterialen:


1

,  Materialen die bewerkingen moeten ondergaan alvorens gebruikt te
kunnen worden
 VB: cement, beton, glas, metaal, bitumen, keramiek

1.4 Duurzaam bouwen
- In 1987: “Our Common Future”
o Duurzame ontwikkeling: ontwikkeling die rekening houdt met:
 Het economische (profit)
 Het ecologische (planet)
 Het sociale (people)




- Voor bouwmaterialen:
o Een materiaalverbruik dat rekening houdt met de complete levenscyclus
van de betreffende elementen. Dit wordt ook LevensCyclusAnalyse (LCA)
genoemd:
 Winning grondstoffen
 Productie
 Gebruik
 Afbraak
 Verwerking afval
 Transport
o De ontwikkeling van hernieuwbare energiebronnen
o Rationeel gebruik van zowel energie als de natuurlijke hulpbronnen:
 Uitputbaarheid grondstoffen
 Water
 Energie
o Rekening houden met volgende aspecten voor duurzaam bouwen
 Gezondheid (binnenmilieu)
 Plaatsgebruik
o Aanmoediging met premies

1.5 Kwaliteitsonderzoek – certificering
1.5.1 Het Wetenschappelijk en Technisch Centrum voor het
Bouwbedrijf (WTCB)
- WTCB
o Onderzoek (bouwsystemen, technische installaties)
 Niet bouwmateriaal maar bouwmethode
o Informeren
 TV: technische voorlichtingen
 Brochures over een specifiek onderwerp, zorgt voor een
leidraad voor een goede uitvoering
 WTCB-contact
 Driemaandelijkse blad dat de nadruk legt op actualiteit en
lopende dossiers
 Infofiches
 Korte praktische publicaties over een specifiek onderwerp
 Gedetailleerde technische publicaties

2

,  Databank “bouwproducten”
 Hulpmiddel dat het WTCB ter beschikking stelt van het
publiek

1.5.2 Normen en conformiteitsmerken
- Gedocumenteerde overeenkomsten betreffende technische specificaties of andere
nauwkeurige criteria die systematisch kunnen worden gebruikt als regels en
verzekering bieden dat de materialen geschikt zijn voor het gebruik waarvoor ze
bestemd zijn
o NBN: Belgische norm
o EN: Europese norm
o ASTM: American Society for Testing Materials
o DIN: Deutsche Industrie Normen
o BS: Britisch Standard
o NF: Normes Françaises
o ISO: Internationale normen (140 landen)
- CE-label (VB: cursus p. 17,18)
o Europese Gemeenschap  nieuwe regelgeving ingevoerd
o Doel: producten uit verschillende landen met elkaar kunnen vergelijken
o Verplichte vereisten betreffende:
 Mechanische weerstand en stabiliteit
 Brandveiligheid
 Hygiëne, gezondheid en milieu
 Werkveiligheid
 Geluidsisolatie
 Energiebesparing en thermische isolatie
 Duurzaamheid
o Beschrijft de prestaties van het product  stelt geen eisen over specifieke
producteigenschappen
- BENOR-label
o Technische eisen moeten voldoen aan Belgische norm (NBN) en technische
voorschriften (PTV)  geeft zekerheid over kwaliteit en verwerking
o Gepubliceerd in staatsblad door het BIN
o Betrekking op traditionele producten en zijn algemeen van toepassing
- ATG-label
o Technische eisen zijn opgenomen in Technische Goedkeuring (ATG) 
geeft oordeel over toepassingsgeschiktheid van een product
o Opgesteld voor nieuwe en innoverende producten waarvoor geen norm of
PTV bestaat  toegekend op aanvraag van producent van een product
o Opgesteld en gepubliceerd door de “Belgische Unie voor de Technische
Goedkeuring in de bouw” (Butg)
o Officiële label van de Technische Goedkeuring
o Merkgebonden
- ISO-label
o IS0 900(0-1-2)
o Heeft niets te maken met het product maar wel met de producent
(productieproces en interne werkorganisatie)
o Doel: uitwisseling van goederen en diensten vergemakkelijken en
samenwerking verbeteren
- Komo-label
o Nederlandse overheid

3

, o Onafhankelijk getoetste kwaliteit, op basis van objectieve maatstaven
- FSC-label
o Label of keurmerk op een hout- of papierproduct dat aangeeft dat een
product afkomstig is uit een verantwoord beheerd bos

1.5.3 Eigenschappen van materialen
- Eigenschappen van materialen:
o In relatie tot levensduur
 Mechanische eigenschappen
 Sterkte (VB: druksterkte, treksterkte, buigsterkte,…)
o Weerstand tegen breuk
o Maximale sterktewaarde  waarde vlak voor breken
 Vormstabiliteit: de eigenschap om in veranderde uitwendige
omstandigheden zijn afmetingen te behouden
o Doorbuiging
 Stijfheid geeft aan of materiaal of constructie
buiging kan vertonen
o Elasticiteitsmodules (E)
 Hoe hoger de elasticiteitsmodules, des te
stijver het materiaal
 Stijf materiaal is beter bestand tegen
elastische vervorming wanneer het
mechanisch belast wordt
o Krimp
 Chemische (verhardings)krimp
 Volumevermindering waarbij het
volume van het resulterende geheel
kleiner is dan het volume van de som
van de afzonderlijke volumes
 Plastisch krimp
 Volumevermindering tijdens de
plastische fase (vnl. beton)
 Thermisch krimp
 Volumevermindering door afkoeling
 Hygrometrisch krimp
 Vormverandering door het opnemen en
afgeven van water
 Hydraulisch krimp
 Volumevermindering door vochtafgifte
aan omgeving, gevolgd door
samentrekking van de poriën
 Inwendige krimp
 Volumevermindering door inwendige
uitdroging
 Uitwendige krimp
 Volumevermindering door verdamping
 Kruip
o De nijging om te vervormen o.i.v. een blijvende
belasting
o Belasting weg  veert het beton terug  deel echter
onomkeerbaar
 Volumieke massa / soortelijke massa

4