Gedragsbiologie Semester 2
4. Speltheorie
→ de ultieme vragen van Tinbergen om sociaal gedrag te begrijpen
- functie → fitness
- fylogenie
VARIATIES IN FENOTYPE: DREIGEN & AANVALLEN
● conflict → sommige dreigen, andere vallen aan
(voorbeelden)
- Ocypus olens (stinkende kortschildkever)
→ bij verstoring: dreighouding: opengesperde kaken, tasters steken recht
naar voor & staart in schorpioen positie
→ uiteindelijk sinkende, melkwitte vloeistof afscheiden
- Olifanten: dreigen door frontaal voor hun opponent te staan, zich groot te
maken, oren te spreiden, slurf te slingeren & hun hoofd op te gooien
SPELTHEORIE
● vroeger: dreigen verklaard als vorm van groepsselectie: individu geen schade
aanbrengen om de groep niet te schaden → groepsselectie bestaat NIET!!
● John Maynard Smith: spel/game-theorie
- welke gedragsstrategie jij kiest hangt af van wat andere individuen doen
= frequentie-afhankelijke fenotypes
- evolutie van gedrag bestuderen door:
→ meten van kosten & baten v/d fitness v/d verschillende gedragsstrategieën
● Havik-duif model:
- Havik = vechter (riskeert zelf ook verwondingen)
- Duif = dreiger (gaat niet vechten)
- spelregels: fitness kosten & baten (voorbeeld: arbitrair gekozen)
- gevecht winnen = 50pt
- gevecht verliezen = 0pt
- ernstige verwondingen = -100pt
- dreigen (tijdverlies) = -10pt
, (in evolutie/ in de praktijk):
- stel populatie bestaat alleen uit dreigers (duiven)
→ alle confrontaties leveren netto winst van +15
→ zodra er een mutant (havik) ontstaat: netto winst = +50
→ positieve selectie voor deze mutant
→ gaat veel gevechten winnen → verspreid in de populatie
→ meer havikken → maar verspreiding is beperkt want…
- stel populatie bestaat alleen uit aanvallers (havikken)
→ alle confrontaties leveren netto verlies van -25
→ mutatie voor duif is beter want = 0
→ positieve selectie voor deze mutant
=> slingerbeweging/ evenwicht
- evenwicht = als de gemiddelde winst- & verliesrekening voor Havik gelijk is
aan die voor uif
(berekening evenwicht)
- populatie haviken = h
- populatie duiven = 1-h
- kosten-baten rekening voor haviken = H
- kosten-baten rekening voor duiven = D
- H = -25.h + 50.(1-h)
- D = 0.h + 15.(1-h) → zie tabel/schema
→ evenwicht: H=D => -25h+50(1-h) = 15(1-h)
⇔ -25h + 50 - 50h = 15 - 15h
⇔ -60h = -35
⇔ h = 35/60 = 7/12
=> 1-h = 12/12 - 7/12 = 5/12
, ● evenwicht = Evolutionair Stabiele Strategie (ESS)
= strategie die niet meer verdrongen kan worden door het opduiken van mutante
strategieën
(2 vormen)
- puur: elk individu volgt 1 enkele strategie
- gemengd: elk individu volgt een mengsel van strategieën
WAT NU?
● speltheorie wordt gebruikt om het voorkomen van verschillende gedragsstrategieën
te verklaren door fitness-kosten & -baten af te wegen
● voorbeelden:
- migreren of niet
→ bv: merel
- paarstrategieën: soms gaan die gepaard met verschillende morfologie
→ bv: kemphanen & kikkers
- infanticide
→ bv: leeuwen & chimpanzees
5. Sociaal gedrag
SOCIAAL GEDRAG
● sociaal gedrag = alle gedragingen die rechtstreeks in verband staan met potentiële of
actuele interacties tussen individuen van dezelfde soort
ZELFZUCHTIG & ALTRUÏSTISCH GEDRAG
● zelfzuchtig gedrag:
- eigen fitness verhogen (reproductief succes)
- bv: infanticide in harem → natuurlijke selectie: de infanticide zorgt ervoor dat
de vrouwtjes opnieuw receptief worden, zodat de nieuwe haremleider zelf
nakomelingen kan produceren
- bv: kannibalisme ander kuikens bij de zilvermeeuw
4. Speltheorie
→ de ultieme vragen van Tinbergen om sociaal gedrag te begrijpen
- functie → fitness
- fylogenie
VARIATIES IN FENOTYPE: DREIGEN & AANVALLEN
● conflict → sommige dreigen, andere vallen aan
(voorbeelden)
- Ocypus olens (stinkende kortschildkever)
→ bij verstoring: dreighouding: opengesperde kaken, tasters steken recht
naar voor & staart in schorpioen positie
→ uiteindelijk sinkende, melkwitte vloeistof afscheiden
- Olifanten: dreigen door frontaal voor hun opponent te staan, zich groot te
maken, oren te spreiden, slurf te slingeren & hun hoofd op te gooien
SPELTHEORIE
● vroeger: dreigen verklaard als vorm van groepsselectie: individu geen schade
aanbrengen om de groep niet te schaden → groepsselectie bestaat NIET!!
● John Maynard Smith: spel/game-theorie
- welke gedragsstrategie jij kiest hangt af van wat andere individuen doen
= frequentie-afhankelijke fenotypes
- evolutie van gedrag bestuderen door:
→ meten van kosten & baten v/d fitness v/d verschillende gedragsstrategieën
● Havik-duif model:
- Havik = vechter (riskeert zelf ook verwondingen)
- Duif = dreiger (gaat niet vechten)
- spelregels: fitness kosten & baten (voorbeeld: arbitrair gekozen)
- gevecht winnen = 50pt
- gevecht verliezen = 0pt
- ernstige verwondingen = -100pt
- dreigen (tijdverlies) = -10pt
, (in evolutie/ in de praktijk):
- stel populatie bestaat alleen uit dreigers (duiven)
→ alle confrontaties leveren netto winst van +15
→ zodra er een mutant (havik) ontstaat: netto winst = +50
→ positieve selectie voor deze mutant
→ gaat veel gevechten winnen → verspreid in de populatie
→ meer havikken → maar verspreiding is beperkt want…
- stel populatie bestaat alleen uit aanvallers (havikken)
→ alle confrontaties leveren netto verlies van -25
→ mutatie voor duif is beter want = 0
→ positieve selectie voor deze mutant
=> slingerbeweging/ evenwicht
- evenwicht = als de gemiddelde winst- & verliesrekening voor Havik gelijk is
aan die voor uif
(berekening evenwicht)
- populatie haviken = h
- populatie duiven = 1-h
- kosten-baten rekening voor haviken = H
- kosten-baten rekening voor duiven = D
- H = -25.h + 50.(1-h)
- D = 0.h + 15.(1-h) → zie tabel/schema
→ evenwicht: H=D => -25h+50(1-h) = 15(1-h)
⇔ -25h + 50 - 50h = 15 - 15h
⇔ -60h = -35
⇔ h = 35/60 = 7/12
=> 1-h = 12/12 - 7/12 = 5/12
, ● evenwicht = Evolutionair Stabiele Strategie (ESS)
= strategie die niet meer verdrongen kan worden door het opduiken van mutante
strategieën
(2 vormen)
- puur: elk individu volgt 1 enkele strategie
- gemengd: elk individu volgt een mengsel van strategieën
WAT NU?
● speltheorie wordt gebruikt om het voorkomen van verschillende gedragsstrategieën
te verklaren door fitness-kosten & -baten af te wegen
● voorbeelden:
- migreren of niet
→ bv: merel
- paarstrategieën: soms gaan die gepaard met verschillende morfologie
→ bv: kemphanen & kikkers
- infanticide
→ bv: leeuwen & chimpanzees
5. Sociaal gedrag
SOCIAAL GEDRAG
● sociaal gedrag = alle gedragingen die rechtstreeks in verband staan met potentiële of
actuele interacties tussen individuen van dezelfde soort
ZELFZUCHTIG & ALTRUÏSTISCH GEDRAG
● zelfzuchtig gedrag:
- eigen fitness verhogen (reproductief succes)
- bv: infanticide in harem → natuurlijke selectie: de infanticide zorgt ervoor dat
de vrouwtjes opnieuw receptief worden, zodat de nieuwe haremleider zelf
nakomelingen kan produceren
- bv: kannibalisme ander kuikens bij de zilvermeeuw
