Proefdieren: rat & muis
Oorsprong en domesticatie
Afstammelingen van Noordse rat. Niet van Noorwegen, maar van Azië. Huidige huisdieren stammen
af van proefdieren uit de 19e eeuw. Ze vallen onder de rodentia. Er zijn 1700 soorten, ze hebben een
zeer groot aanpassingsvermogen voor commensalen levenswijze en komen op elk continent voor,
behalve Antarctica.
Verschillen ratten en muizen:
Algemeen gedrag
In het wild zijn ratten en muizen schemerdieren (omgekeerd dag-nacht ritme in labo’s in de nacht
zijn de lampen aan en overdag is er rood licht) met sociale levensvormen. Er is hiërarchie in de groep
(vaak gebruikt in onderzoek). Het zijn omnivoren en opportunisten, ze passen zich makkelijk aan. Het
zijn prooidieren. De incisors (snijtanden) van de dieren groeien altijd door. Hiervoor moet je ze wel
knaagstokjes geven zodat ze af slijten. Nestbouwers. Grootte holen kan verschillen.
De hoofdzaak van de activiteit bij schemering en nacht wordt veroorzaakt door 3 activatiepieken aan
het begin, in het midden en aan het einde van een donkere fase.
De sociale organisatie wordt bepaald door densiteit. Bij lage densiteit (voedsel verspreid) is er
gewoon een sociale groep. Bij een hoge densiteit (voedsel talrijk/geconcentreerd) is er territorialiteit
en polygynie. Over het algemeen zijn ze wel territoriaal. De mannetjes dekken meerdere vrouwtjes.
Verschillende laboratten voor verschillende onderzoeken.
Sensorische systemen en basis communicatie
Zicht
Minst goed ontwikkeld (minder dan mens). Dichromaat, maar de sterkte van het licht is belangrijker.
De dieren zien enigszins van UV. Er is correctie voor gebrek aan binoculair zicht door op en neer te
bewegen met het hoofd. Ook doen ze aan eye boggling duwen ogen uit de oogkassen. Indicator
van zowel stress als aangename emotie. Vaak samen met tandenknarsen.
Ze hebben weinig kegeltjes en kunnen dus moeilijk kleuren zien. Het zicht verslechtert vermoedelijk
vanaf 2 jaar. Er zijn strain/rasverschillen (dieren met genen voor speciale eigenschappen -> per
ongeluk gezichtsvermogen verslechterd). De dieren zijn niet kleurenblind, maar het gaat wel
moeizaam. LB: origineel, RB: fisher-norway, LO: dark agouti, long-evans, wild; RO: fisher-344, sprague-dawley,
wistar (albino’s)
Oorsprong en domesticatie
Afstammelingen van Noordse rat. Niet van Noorwegen, maar van Azië. Huidige huisdieren stammen
af van proefdieren uit de 19e eeuw. Ze vallen onder de rodentia. Er zijn 1700 soorten, ze hebben een
zeer groot aanpassingsvermogen voor commensalen levenswijze en komen op elk continent voor,
behalve Antarctica.
Verschillen ratten en muizen:
Algemeen gedrag
In het wild zijn ratten en muizen schemerdieren (omgekeerd dag-nacht ritme in labo’s in de nacht
zijn de lampen aan en overdag is er rood licht) met sociale levensvormen. Er is hiërarchie in de groep
(vaak gebruikt in onderzoek). Het zijn omnivoren en opportunisten, ze passen zich makkelijk aan. Het
zijn prooidieren. De incisors (snijtanden) van de dieren groeien altijd door. Hiervoor moet je ze wel
knaagstokjes geven zodat ze af slijten. Nestbouwers. Grootte holen kan verschillen.
De hoofdzaak van de activiteit bij schemering en nacht wordt veroorzaakt door 3 activatiepieken aan
het begin, in het midden en aan het einde van een donkere fase.
De sociale organisatie wordt bepaald door densiteit. Bij lage densiteit (voedsel verspreid) is er
gewoon een sociale groep. Bij een hoge densiteit (voedsel talrijk/geconcentreerd) is er territorialiteit
en polygynie. Over het algemeen zijn ze wel territoriaal. De mannetjes dekken meerdere vrouwtjes.
Verschillende laboratten voor verschillende onderzoeken.
Sensorische systemen en basis communicatie
Zicht
Minst goed ontwikkeld (minder dan mens). Dichromaat, maar de sterkte van het licht is belangrijker.
De dieren zien enigszins van UV. Er is correctie voor gebrek aan binoculair zicht door op en neer te
bewegen met het hoofd. Ook doen ze aan eye boggling duwen ogen uit de oogkassen. Indicator
van zowel stress als aangename emotie. Vaak samen met tandenknarsen.
Ze hebben weinig kegeltjes en kunnen dus moeilijk kleuren zien. Het zicht verslechtert vermoedelijk
vanaf 2 jaar. Er zijn strain/rasverschillen (dieren met genen voor speciale eigenschappen -> per
ongeluk gezichtsvermogen verslechterd). De dieren zijn niet kleurenblind, maar het gaat wel
moeizaam. LB: origineel, RB: fisher-norway, LO: dark agouti, long-evans, wild; RO: fisher-344, sprague-dawley,
wistar (albino’s)
