H10 VOEDING EN VERTERING
10.1 JE LICHAAM EN VOEDSEL
JE EIGEN DARMBACTERIËN STIMULEREN EN WEREN
Darmflora: je 1014 darmbacteriën die nodig zijn voor vertering, ontlasting en afweer
Probiotica – bacteriën die je gezondheid bevorderen (leven van prebiotica die in veel groenten zitten)
Inname schadelijke bacteriën, voorkomen door goede hygiëne (meeste wordt gedood door maagzuur)
GROEPEN VOEDINGSSTOFFEN
Koolhydraten – brandstof die energie (ATP) levert/bouwstof voor receptoreiwitten (aardappel/granen)
Vetten – brandstof/bouwstof/reservestof/warmte-isolatie (opgeslagen in huid) (olie/noten)
Eiwitten – bouw-/brandstof, opslaan niet mogelijk (vlees/ zuivel)
Water – bouwstof/ transportmiddel(plasma)/warmtebuffer (1,5-2L per dag nodig)
Mineralen – bouwstof/ helpt bij verschillende processen (Ca2+ in melk/Na+ en K+ in tarwe)
Spoorelementen – mineralen waar je weinig van nodig hebt (zink)
Vitaminen – voorkomen gebreksziektes
GOEDE DARMWERKING
Voedingsvezels – niet verteerbare plantaardige koolhydraten > stimuleren darmperistaltiek/doorstroming
Nemen veel water op > volume darminhoud neemt toe > ontlasting krijgt structuur/blijft soepel
NIET IEDEREEN EET EVENVEEL EN JE LICHAAMSOMVANG
ADH – advies over dagelijkse consumptie (verschilt per persoon (volwassene: 10000 kJ)
Energierijke voedingsstoffen in percentages
Meer eten dan ADH + weinig bewegen > obesitas, ook beïnvloedt door DNA/allelen die honger creëren
ANDERE STOFFEN IN JE VOEDSEL
Additieven – toegevoegde stoffen om voedingsmiddel aantrekkelijker te maken (E-nummers)
Te veel kan schadelijk zijn > ADI – aanvaardbare dagelijkse inname
Voedselallergie – heftige reactie op normale voedingsstof
Eten > histamine komt vrij > slijmvliezen zetten op/ bloedvaten verwijden > benauwdheid/jeuk etc.
Voedselintolerantie – enzymen verteren voedsel niet > gisten in buik > buikpijn
10.2 VERTERINGSSTELSEL
ONTSTAAN VAN DE ONTLASTING
Vertering – afbraak van moleculen uit voedsel door enzymen
MONDHOLTE
In mond vermalen kiezen je voedsel = mechanische verkleining > speeksel uit speekselklieren(6) kunnen
voedsel beter bereiken
Amylase breekt zetmeel af, slijm > makkelijker doorslikken, eiwitten zijn bacterie/schimmeldodend
10.1 JE LICHAAM EN VOEDSEL
JE EIGEN DARMBACTERIËN STIMULEREN EN WEREN
Darmflora: je 1014 darmbacteriën die nodig zijn voor vertering, ontlasting en afweer
Probiotica – bacteriën die je gezondheid bevorderen (leven van prebiotica die in veel groenten zitten)
Inname schadelijke bacteriën, voorkomen door goede hygiëne (meeste wordt gedood door maagzuur)
GROEPEN VOEDINGSSTOFFEN
Koolhydraten – brandstof die energie (ATP) levert/bouwstof voor receptoreiwitten (aardappel/granen)
Vetten – brandstof/bouwstof/reservestof/warmte-isolatie (opgeslagen in huid) (olie/noten)
Eiwitten – bouw-/brandstof, opslaan niet mogelijk (vlees/ zuivel)
Water – bouwstof/ transportmiddel(plasma)/warmtebuffer (1,5-2L per dag nodig)
Mineralen – bouwstof/ helpt bij verschillende processen (Ca2+ in melk/Na+ en K+ in tarwe)
Spoorelementen – mineralen waar je weinig van nodig hebt (zink)
Vitaminen – voorkomen gebreksziektes
GOEDE DARMWERKING
Voedingsvezels – niet verteerbare plantaardige koolhydraten > stimuleren darmperistaltiek/doorstroming
Nemen veel water op > volume darminhoud neemt toe > ontlasting krijgt structuur/blijft soepel
NIET IEDEREEN EET EVENVEEL EN JE LICHAAMSOMVANG
ADH – advies over dagelijkse consumptie (verschilt per persoon (volwassene: 10000 kJ)
Energierijke voedingsstoffen in percentages
Meer eten dan ADH + weinig bewegen > obesitas, ook beïnvloedt door DNA/allelen die honger creëren
ANDERE STOFFEN IN JE VOEDSEL
Additieven – toegevoegde stoffen om voedingsmiddel aantrekkelijker te maken (E-nummers)
Te veel kan schadelijk zijn > ADI – aanvaardbare dagelijkse inname
Voedselallergie – heftige reactie op normale voedingsstof
Eten > histamine komt vrij > slijmvliezen zetten op/ bloedvaten verwijden > benauwdheid/jeuk etc.
Voedselintolerantie – enzymen verteren voedsel niet > gisten in buik > buikpijn
10.2 VERTERINGSSTELSEL
ONTSTAAN VAN DE ONTLASTING
Vertering – afbraak van moleculen uit voedsel door enzymen
MONDHOLTE
In mond vermalen kiezen je voedsel = mechanische verkleining > speeksel uit speekselklieren(6) kunnen
voedsel beter bereiken
Amylase breekt zetmeel af, slijm > makkelijker doorslikken, eiwitten zijn bacterie/schimmeldodend
