θωερτψυιοπασδφγηϕκλζξχϖβνµθωερτ
ψυιοπασδφγηϕκλζξχϖβνµθωερτψυιοπ
ασδφγηϕκλζξχϖβνµθωερτψυιοπασδφγη
ϕκλζξχϖβνµθωερτψυιοπασδφγηϕκλζξχ
Kennismaking met het burgerlijk procesrecht
ϖβνµθωερτψυιοπασδφγηϕκλζξχϖβνµθ
ωερτψυιοπασδφγηϕκτψυιοπασδφγηϕκλ
ζξχϖβνµθωερτψυιοπασδφγηϕκλζξχϖβ
νµθωερτψυιοπασδφγηϕκλζξχϖβνµθωε
ρτψυιοπασδφγηϕκλζξχϖβνµθωερτψυιο
πασδφγηϕκλζξχϖβνµθωερτψυιοπασδφγ
ηϕκλζξχϖβνµθωερτψυιοπασδφγηϕκλζ
ξχϖβνµθωερτψυιοπασδφγηϕκλζξχϖβν
µθωερτψυιοπασδφγηϕκλζξχϖβνµθωερτ
ψυιοπασδφγηϕκλζξχϖβνµρτψυιοπασδ
φγηϕκλζξχϖβνµθωερτψυιοπασδφγηϕκλ
ζξχϖβνµθωερτψυιοπασδφγηϕκλζξχϖβ
νµθωερτψυιοπασδφγηϕκλζξχϖβνµθωε
ρτψυιοπασδφγηϕκλζξχϖβνµθωερτψυιο
πασδφγηϕκλζξχϖβνµθωερτψυιοπασδφγ
,Inhoudsopgave
Inleiding 4
Is er vertrouwen in de rechtbank? 5
Buitengerechtelijke trajecten van geschillen oplossen 5
Rechtelijke macht 7
Procesrecht 8
Bronnen van het burgerlijk procesrecht 9
Grondwet 9
Gerechtelijk wetboek 9
Bijzondere wetgeving 10
Rechtspraak 10
Rechtsleer 11
Internationaal en supranationaal recht 11
Gebruiken 11
Algemene beginselen behoorlijke procesvoering (of rechtsbedeling) 11
Toegang tot de rechter 11
Hoor en wederhoor – Rechten van verdediging 12
Onpartijdigheid 12
Onafhankelijkheid 12
Motiveringsverplichting 12
Redelijke termijn 13
Beschikkingsbeginsel – Partijautonomie 13
Organisatie en bevoegdheid van internrechtelijke rechtscolleges 15
Een nieuw gerechtelijk landschap (1 april 2014) 15
Vredegerecht 17
Politierechtbank 18
Rechtbank van eerste aanleg 19
Arbeidsrechtbank 20
Ondernemingsrechtbank 21
Arrondissementsrechtbank 22
Voorzitter van de rechtbank 23
Hof van assisen 23
Hof van beroep 23
Arbeidshof 24
Hof van cassatie 24
Openbaar ministerie 25
Instituut voor gerechtelijke opleiding 27
Adviesraad van de magistratuur 27
Rechtspleging 27
Voorwaarden voor een rechtsvordering 28
Soorten vorderingen 30
Inleiding van de vordering 31
Inleidende zitting 32
In staat stellen van de zaak 32
Rechtsdag 34
2
, Beraad en uitspraak 34
Rechtsmiddelen 36
Verzet 36
Hoger beroep 37
Gedwongen tenuitvoerlegging 38
Inleiding 38
Verhaalsexecutie 39
3
,Inleiding
Kernvraag: Wat doe je als iemand je rechten miskent?
Actualiteit is van belang om dit vak te begrijpen
Koen Geens (minister van justitie) heeft een grote invloed gehad op de digitalisering van de
justitie (lees artikel op ufora)
De zaak van Leen Puttemans:
Feiten:
- fietsongeval van Leen Puttemans, bediende (op weg van het werk naar huis)
- verhoogd riooldeksel gevolgd door verzakking in het wegdek bracht Puttemans uit
evenwicht
- schade Leen Puttemans:
Ø beenbreuk – hospitalisatie (remgeld): € 500
Ø kledijschade: € 190
Ø herstelkost fiets: € 250
Ø morele schade: 42 dagen x € 20 = € 840
Ø totaal: € 1 780
- schade mutualiteit:
Ø medische kosten – hospitalisatie: € 930
Wat nu?
- zaak werd door het parket zonder gevolg geklasseerd (= geseponeerd)
- schadelijder Leen Puttemans wordt (niet spontaan) vergoed
- hoe kan zij de door haar geleden schade verhalen?
→ verbod van eigenrichting1
- is iemand aansprakelijk voor het ongeval (en de daaruit voortvloeiende schade) en hoe
kan die “persoon” worden gedwongen Leen Puttemans schadeloos te stellen?
→ rechtsgeschil – proces(partijen) – rechtspraak – rechtsbescherming of rechtshandhaving
(de rechter is verplicht een uitspraak te doen over het geschil)
1 Je verschaft je recht zelf
4
,Is er vertrouwen in de rechtbank?
Volgens de afbeelding hebben 6 op de 10 mensen vertrouwen in justitie
Buitengerechtelijke trajecten van geschillen oplossen
Er zijn mogelijkheden om geschillen buiten de rechtbank op te lossen, maar in realiteit komen de
meeste zaken toch nog altijd bij de overheidsrechter terecht.
Voordelen:
- beterere relatie tussen de procespartijen achteraf
- meer medebeslissingsrecht
- goedkoper voor de overheid
Duty to inform (art. 444, tweede lid; art. 519, § 4; art. 730/1 j° 731Ger.W. ): advocaten hebben de
plicht om hun cliënten te informeren over alternatieve mogelijkheden van rechtspleging
Arbitrage:
Net als het geschil voor leggen bij een rechter, maar het is een privépersoon
Twee types:
- ad hoc arbitrage: partijen zullen dan elk hun arbiter kiezen die dan in gezamenlijk
overleg een derde arbiter zullen aanduiden
- arbitrage instelling: instelling met een arbitrage regelement
Voordelen:
- sneller dan procederen t.o.v. de overheidsrechter
- je kan zelf je “rechters” kiezen (moeten geen juristen zijn)
- beter voor partijen met verschillende internationale partijen (meer vertrouwelijk en
“eerlijker” voor de beide partijen)
Vb. Disneyland Parijs: geschil tussen het bedrijf (Amerikaans) en de Franse staat
5
,Bron: deel VI Ger.W.
Bemiddeling:
De bemiddelaar helpt de partijen zelf tot een beslissing te komen
- bemiddelaar heeft niet de macht om een beslissing te maken
- bemiddelaar zorgt voor een betere communicatie
Twee soorten:
- buitengerechtelijke bemiddeling: partijen komen overeen om een geschil voor te leggen
aan een door hen gekozen bemiddelaar zonder tussenkomst van een rechter
- gerechtelijke bemiddeling: partijen worden via de overheidsrechter doorverwezen naar
een bemiddelaar (minimum toestemming van 1 partij vereist)
Vb. Zussen maken ruzie over appelsien: De bemiddelaar vraagt aan de zussen waarom ze de
appelsien willen gebruiken. De ene zus zegt dat ze de schil van de appelsien nodig heeft om een
taart te bakken. De andere zus zegt dat ze appelsiensap wil maken. Er kan dus een simpele
oplossing geboden worden als beide zussen goed communiceren.
Bron: deel VII Ger.W.
Collaboratieve onderhandelingen:
Een gestructureerde en vertrouwelijke onderhandeling die beoogt het geschil op te lossen op
een respectvolle wijze en te leiden tot bevredigende, evenwichtige en duurzame
overeenkomsten, die beantwoorden aan de noden en de belangen van elk van de partijen, en in
familiezaken, aan de belangen van hun kinderen. De overeenkomsten kunnen gedeeltelijk,
geheel, definitief of voorlopig zijn en moeten in overeenstemming zijn met de openbare orde, en
in familiezaken de belangen van de minderjarige kinderen
Bron: deel VIII Ger.W.
Minnelijke schikking:
De minnelijke schikking laat de rechtbanken onder bepaalde voorwaarden toe om de verdachte
van een misdrijf niet verder te vervolgen in ruil voor een tegenprestatie
- rechter beoogt verzoening (artikel 731 Ger.W.)
- vaak bewerk gesteld door de rechter, de magistraat doet iets wat heel erg lijkt op
bemiddeling
- partijen moeten hun handtekening zetten
- rechter beschikt niet over de macht om een oordeel te vellen
- soms is dit wettelijk verplicht
Voordelen:
- geen proceskosten
- wel begeleiding
Bron: artikel 734 BW.
6
, Kwijtschelding:
Overeenkomst tussen schuldeiser en schuldenaar, waarbij de schuldeiser van zijn
vorderingsrecht afstand doet
Dading:
Een overeenkomst tussen partijen om een rechtsgeschil te beëindigen of te voorkomen
Partijbeslissing:
Een van de partijen beslist.
Bindende derdenbeslissing:
Partijen geven aan een derden de bevoegdheid om een beslissing over hun conflict te nemen
Vb. Dispuut tussen ouders en kind over al dan niet op kot gaan: Het standpunt van de ouders was
dat het kind op kot mocht als deze in eerste zit voor alles geslaagd zou zijn. Het kind is hier niet
mee eens en zegt dat zijn ouders hem niet kunnen dwingen om opnieuw thuis te komen wonen
na al zes jaar op internaat gezeten te hebben. De ouders en het kind komen overeen om dit
geschil aan de tante voor te leggen en deze te laten beslissen. Ze geven de tante een blad papier
en beide partijen ondertekenen dit, vervolgens schrijft de tante haar beslissing neer.
Bron: artikel 1134 BW
Rechtelijke macht
Organieke betekenis: derde staatsmacht (instellingen binnen de strepen)
Functionele betekenis: de rechtsprekende macht (ook de instellingen buiten de strepen)
Grondwettelijk Hof:
7
ψυιοπασδφγηϕκλζξχϖβνµθωερτψυιοπ
ασδφγηϕκλζξχϖβνµθωερτψυιοπασδφγη
ϕκλζξχϖβνµθωερτψυιοπασδφγηϕκλζξχ
Kennismaking met het burgerlijk procesrecht
ϖβνµθωερτψυιοπασδφγηϕκλζξχϖβνµθ
ωερτψυιοπασδφγηϕκτψυιοπασδφγηϕκλ
ζξχϖβνµθωερτψυιοπασδφγηϕκλζξχϖβ
νµθωερτψυιοπασδφγηϕκλζξχϖβνµθωε
ρτψυιοπασδφγηϕκλζξχϖβνµθωερτψυιο
πασδφγηϕκλζξχϖβνµθωερτψυιοπασδφγ
ηϕκλζξχϖβνµθωερτψυιοπασδφγηϕκλζ
ξχϖβνµθωερτψυιοπασδφγηϕκλζξχϖβν
µθωερτψυιοπασδφγηϕκλζξχϖβνµθωερτ
ψυιοπασδφγηϕκλζξχϖβνµρτψυιοπασδ
φγηϕκλζξχϖβνµθωερτψυιοπασδφγηϕκλ
ζξχϖβνµθωερτψυιοπασδφγηϕκλζξχϖβ
νµθωερτψυιοπασδφγηϕκλζξχϖβνµθωε
ρτψυιοπασδφγηϕκλζξχϖβνµθωερτψυιο
πασδφγηϕκλζξχϖβνµθωερτψυιοπασδφγ
,Inhoudsopgave
Inleiding 4
Is er vertrouwen in de rechtbank? 5
Buitengerechtelijke trajecten van geschillen oplossen 5
Rechtelijke macht 7
Procesrecht 8
Bronnen van het burgerlijk procesrecht 9
Grondwet 9
Gerechtelijk wetboek 9
Bijzondere wetgeving 10
Rechtspraak 10
Rechtsleer 11
Internationaal en supranationaal recht 11
Gebruiken 11
Algemene beginselen behoorlijke procesvoering (of rechtsbedeling) 11
Toegang tot de rechter 11
Hoor en wederhoor – Rechten van verdediging 12
Onpartijdigheid 12
Onafhankelijkheid 12
Motiveringsverplichting 12
Redelijke termijn 13
Beschikkingsbeginsel – Partijautonomie 13
Organisatie en bevoegdheid van internrechtelijke rechtscolleges 15
Een nieuw gerechtelijk landschap (1 april 2014) 15
Vredegerecht 17
Politierechtbank 18
Rechtbank van eerste aanleg 19
Arbeidsrechtbank 20
Ondernemingsrechtbank 21
Arrondissementsrechtbank 22
Voorzitter van de rechtbank 23
Hof van assisen 23
Hof van beroep 23
Arbeidshof 24
Hof van cassatie 24
Openbaar ministerie 25
Instituut voor gerechtelijke opleiding 27
Adviesraad van de magistratuur 27
Rechtspleging 27
Voorwaarden voor een rechtsvordering 28
Soorten vorderingen 30
Inleiding van de vordering 31
Inleidende zitting 32
In staat stellen van de zaak 32
Rechtsdag 34
2
, Beraad en uitspraak 34
Rechtsmiddelen 36
Verzet 36
Hoger beroep 37
Gedwongen tenuitvoerlegging 38
Inleiding 38
Verhaalsexecutie 39
3
,Inleiding
Kernvraag: Wat doe je als iemand je rechten miskent?
Actualiteit is van belang om dit vak te begrijpen
Koen Geens (minister van justitie) heeft een grote invloed gehad op de digitalisering van de
justitie (lees artikel op ufora)
De zaak van Leen Puttemans:
Feiten:
- fietsongeval van Leen Puttemans, bediende (op weg van het werk naar huis)
- verhoogd riooldeksel gevolgd door verzakking in het wegdek bracht Puttemans uit
evenwicht
- schade Leen Puttemans:
Ø beenbreuk – hospitalisatie (remgeld): € 500
Ø kledijschade: € 190
Ø herstelkost fiets: € 250
Ø morele schade: 42 dagen x € 20 = € 840
Ø totaal: € 1 780
- schade mutualiteit:
Ø medische kosten – hospitalisatie: € 930
Wat nu?
- zaak werd door het parket zonder gevolg geklasseerd (= geseponeerd)
- schadelijder Leen Puttemans wordt (niet spontaan) vergoed
- hoe kan zij de door haar geleden schade verhalen?
→ verbod van eigenrichting1
- is iemand aansprakelijk voor het ongeval (en de daaruit voortvloeiende schade) en hoe
kan die “persoon” worden gedwongen Leen Puttemans schadeloos te stellen?
→ rechtsgeschil – proces(partijen) – rechtspraak – rechtsbescherming of rechtshandhaving
(de rechter is verplicht een uitspraak te doen over het geschil)
1 Je verschaft je recht zelf
4
,Is er vertrouwen in de rechtbank?
Volgens de afbeelding hebben 6 op de 10 mensen vertrouwen in justitie
Buitengerechtelijke trajecten van geschillen oplossen
Er zijn mogelijkheden om geschillen buiten de rechtbank op te lossen, maar in realiteit komen de
meeste zaken toch nog altijd bij de overheidsrechter terecht.
Voordelen:
- beterere relatie tussen de procespartijen achteraf
- meer medebeslissingsrecht
- goedkoper voor de overheid
Duty to inform (art. 444, tweede lid; art. 519, § 4; art. 730/1 j° 731Ger.W. ): advocaten hebben de
plicht om hun cliënten te informeren over alternatieve mogelijkheden van rechtspleging
Arbitrage:
Net als het geschil voor leggen bij een rechter, maar het is een privépersoon
Twee types:
- ad hoc arbitrage: partijen zullen dan elk hun arbiter kiezen die dan in gezamenlijk
overleg een derde arbiter zullen aanduiden
- arbitrage instelling: instelling met een arbitrage regelement
Voordelen:
- sneller dan procederen t.o.v. de overheidsrechter
- je kan zelf je “rechters” kiezen (moeten geen juristen zijn)
- beter voor partijen met verschillende internationale partijen (meer vertrouwelijk en
“eerlijker” voor de beide partijen)
Vb. Disneyland Parijs: geschil tussen het bedrijf (Amerikaans) en de Franse staat
5
,Bron: deel VI Ger.W.
Bemiddeling:
De bemiddelaar helpt de partijen zelf tot een beslissing te komen
- bemiddelaar heeft niet de macht om een beslissing te maken
- bemiddelaar zorgt voor een betere communicatie
Twee soorten:
- buitengerechtelijke bemiddeling: partijen komen overeen om een geschil voor te leggen
aan een door hen gekozen bemiddelaar zonder tussenkomst van een rechter
- gerechtelijke bemiddeling: partijen worden via de overheidsrechter doorverwezen naar
een bemiddelaar (minimum toestemming van 1 partij vereist)
Vb. Zussen maken ruzie over appelsien: De bemiddelaar vraagt aan de zussen waarom ze de
appelsien willen gebruiken. De ene zus zegt dat ze de schil van de appelsien nodig heeft om een
taart te bakken. De andere zus zegt dat ze appelsiensap wil maken. Er kan dus een simpele
oplossing geboden worden als beide zussen goed communiceren.
Bron: deel VII Ger.W.
Collaboratieve onderhandelingen:
Een gestructureerde en vertrouwelijke onderhandeling die beoogt het geschil op te lossen op
een respectvolle wijze en te leiden tot bevredigende, evenwichtige en duurzame
overeenkomsten, die beantwoorden aan de noden en de belangen van elk van de partijen, en in
familiezaken, aan de belangen van hun kinderen. De overeenkomsten kunnen gedeeltelijk,
geheel, definitief of voorlopig zijn en moeten in overeenstemming zijn met de openbare orde, en
in familiezaken de belangen van de minderjarige kinderen
Bron: deel VIII Ger.W.
Minnelijke schikking:
De minnelijke schikking laat de rechtbanken onder bepaalde voorwaarden toe om de verdachte
van een misdrijf niet verder te vervolgen in ruil voor een tegenprestatie
- rechter beoogt verzoening (artikel 731 Ger.W.)
- vaak bewerk gesteld door de rechter, de magistraat doet iets wat heel erg lijkt op
bemiddeling
- partijen moeten hun handtekening zetten
- rechter beschikt niet over de macht om een oordeel te vellen
- soms is dit wettelijk verplicht
Voordelen:
- geen proceskosten
- wel begeleiding
Bron: artikel 734 BW.
6
, Kwijtschelding:
Overeenkomst tussen schuldeiser en schuldenaar, waarbij de schuldeiser van zijn
vorderingsrecht afstand doet
Dading:
Een overeenkomst tussen partijen om een rechtsgeschil te beëindigen of te voorkomen
Partijbeslissing:
Een van de partijen beslist.
Bindende derdenbeslissing:
Partijen geven aan een derden de bevoegdheid om een beslissing over hun conflict te nemen
Vb. Dispuut tussen ouders en kind over al dan niet op kot gaan: Het standpunt van de ouders was
dat het kind op kot mocht als deze in eerste zit voor alles geslaagd zou zijn. Het kind is hier niet
mee eens en zegt dat zijn ouders hem niet kunnen dwingen om opnieuw thuis te komen wonen
na al zes jaar op internaat gezeten te hebben. De ouders en het kind komen overeen om dit
geschil aan de tante voor te leggen en deze te laten beslissen. Ze geven de tante een blad papier
en beide partijen ondertekenen dit, vervolgens schrijft de tante haar beslissing neer.
Bron: artikel 1134 BW
Rechtelijke macht
Organieke betekenis: derde staatsmacht (instellingen binnen de strepen)
Functionele betekenis: de rechtsprekende macht (ook de instellingen buiten de strepen)
Grondwettelijk Hof:
7
