Basisbegrippen van het recht
Lesweek 7
Deel 3: De professionele actoren in het recht
HB. P. 124 - 139
Doorheen deze inleidende cursus Basisbegrippen van recht ontmoeten we
een aantal professionele actoren die een functie vervullen bij de
toepassing en ontwikkeling van het recht. We situeren kort hun taak en
statuut en verduidelijken hoe men tot deze beroepscategorieën kan
toetreden.
Hoofdstuk 1: De magistraat
- Synoniem = rechter (= le juge)
- De rechter behoort tot de rechterlijke macht (= magistratuur).
o De rechterlijke macht is een van de drie staatsmachten die
geroepen is geschillen over burgerlijke en politieke rechten te
beslechten en straffen uit te spreken overeenkomstig de
strafwet.
- De rechter oefent de rechterlijke macht uit namens de natie en niet
namens de Koning.
o Enkel de uitvoering van rechterlijke beslissingen geschiedt
namens de Koning.
1
,Basisbegrippen van het recht
Informatie:
- Is voor het leven benoemd.
o Dit is om de zelfstandigheid en onafhankelijkheid van de
rechterlijke macht te waarborgen.
- Wedde wordt vastgelegd bij de wet, niet door de regering:
o Staat in het gerechtelijk wetboek.
o Deze bedragen worden ook geïndexeerd.
o ‘Hoe hoger het rechtscollege, hoe hoger de wedde’.
- Vrederechter zijn in de regel enkel zetelend en verdienen meer dan
een rechter bij eerste aanleg.
Taak van de magistraat:
- Beslecht geschillen over burgerlijke en politieke rechten.
o Ze doen ook soms uitspraak over het strafrecht.
o Dan spreken we over een strafrechtelijke rechter.
- Oefent de rechterlijke macht uit namens de natie.
Rechters
Men heeft twee soorten magistraten:
1. Rechters (zittend)
2. Parketmagistraten (staand)
1. Rechters (zittend)
Dit zijn de magistraten die oordelen.
2. Parketmagistraten (staand)
Deze vormen het Openbaar Ministerie.
De procureur des Konings is een voorbeeld van een parketmagistraat.
- Deze magistraat gaat voor de samenleving enkele straffen vorderen
‘namens de maatschappij’.
- Sommige mensen noemen dit ook het lollekestribunaal.
o Waarom?:
Omdat er hier niet veel juridische kennis voor nodig is.
De uitspraken zijn meestal subjectief en hebben niets
met juridische principes te maken.
Men heeft ook soms een verkeerde opvatting dat er enkel strafrecht wordt
behandeld, er is natuurlijk veel meer!
Toegang tot het beroep garandeert (maximale) kwaliteit:
- Men kan toegang verkrijgen tot dit beroep via 3 toegangswegen.
- Om toegang te verkrijgen moet men een examen afleggen bij de
Hoge Raad van de Hoge Justitie zelf.
2
,Basisbegrippen van het recht
- Daarom garandeert het beroep een maximale kwaliteit.
1. Gerechtelijke stage, na een vergelijkend examen: (= le concours
d’admission au stage judicaire)
- Dit is de snelste weg.
- 4 jaar voorafgaand het examen moet men houder zijn van een
diploma van licentiaat of master in de rechten.
- Men moet 2 jaar beroepservaring hebben.
o Dit kan via de balie, advocatuur, assistentie aan de
rechtsfaculteit etc.
o Maar men moet 2 jaar ervaring kunnen voorleggen voordat
men zich kan inschrijven voor het examen.
- Er zijn altijd veel meer kandidaten dan plaatsen.
- Enkel de top wordt hier geselecteerd.
- Er is ook nog een mondeling examen.
- Vandaag is de kwaliteit van de instroom van de magistratuur
hoog.
- Als men slaagt voor het examen, moet men een gerechtelijke stage
(= le stage judiciaire) doorlopen:
o Verschillende contacten bij de verschillende takken van het
recht (balie, notariaat, etc.)
o Deze stage bestaat uit een cyclus van cursussen
georganiseerd door het Insituut voor gerechtelijke
opleiding (= Institut de formation judiciaire).
o Ook een praktische opleiding die verloopt in verschillende
opeenvolgende stadia:
Bij een parket van de procureur des Konings en/of van
arbeidsauditeur, extern (dit is buiten de hoven en
rechtbanken (bv. Bij politiediensten,
gerechtsdeurwaarders- of notariskantoor) en bij een of
meerdere kamers van de rechtbank van eerste aanleg,
van de arbeidsrechtbank en/of de
ondernemingsrechtbank (inclusief een periode van één
maand bij één of meer griffies-.
o Na deze stageprocedure als gerechtelijk stagiair kan men in
aanmerking komen voor de benoeming van magistraat.
o Als men dan nog niet benoemd wordt, dan krijgt men een
benaming van GERECHTELIJK ATTACHÉ. (= l’attaché
judiciaire)
2. Examen beroepsbekwaamheid: (= l’examen d’apitude professionnelle)
- Dit is ook een examen voor de magistratuur.
- Hiervoor moet men 4 jaar beroepservaring kunnen voorleggen.
- Het examen wordt georganiseerd door de Hoge Raad van de Justitie.
- Het slagen voor het examen wilt enkel zeggen dat men benoembaar
is, men is dus nog niet benoemd. (dit is men voor 7 jaar)
- Slagen is ook geen garantie, men kiest enkel de beste.
3
, Basisbegrippen van het recht
3. Mondelingen evaluatie-examen: (= l’examen oral d’évaluation)
- Dit is voor mensen die al zeer land advocaat zitten.
- Men moet hiervoor 20 jaar beroepservaring hebben in de
advocatuur.
- Of 15 jaar advocaat en de andere 5 jaar een ander juridisch beroep.
- Hier is ook slagen is een toegangsticket maar geen garantie voor
benoeming.
o Dit wordt ook rigoureus toegepast (= heel strikt), zie
assistente Gerd.
Alle examens die gericht zijn op het beoordelen van de voor de
uitoefening van het ambt van magistraat noodzakelijke maturiteit
en bekwaamheid, worden georganiseerd door de Hoge Raad voor de
Justitie (= Art. 259bis -9 Ger. W.)
Ze leidden niet rechtsreeks tot een benoeming in de magistratuur,
ze leveren wel een “toegangsticket” op aan de betrokkene.
Informatie over de job zelf:
- Het is een zeer interessante job, maar zeer druk.
o Magistraten van eerste aanleg hebben zeer veel werk.
o Arbeidauditoraat zitten dan weer met hun vingers te draaien.
- De werklastmetingen zijn moeilijk in de magistratuur:
o Men is bijna verplicht om dit in kaart te brengen.
4
Lesweek 7
Deel 3: De professionele actoren in het recht
HB. P. 124 - 139
Doorheen deze inleidende cursus Basisbegrippen van recht ontmoeten we
een aantal professionele actoren die een functie vervullen bij de
toepassing en ontwikkeling van het recht. We situeren kort hun taak en
statuut en verduidelijken hoe men tot deze beroepscategorieën kan
toetreden.
Hoofdstuk 1: De magistraat
- Synoniem = rechter (= le juge)
- De rechter behoort tot de rechterlijke macht (= magistratuur).
o De rechterlijke macht is een van de drie staatsmachten die
geroepen is geschillen over burgerlijke en politieke rechten te
beslechten en straffen uit te spreken overeenkomstig de
strafwet.
- De rechter oefent de rechterlijke macht uit namens de natie en niet
namens de Koning.
o Enkel de uitvoering van rechterlijke beslissingen geschiedt
namens de Koning.
1
,Basisbegrippen van het recht
Informatie:
- Is voor het leven benoemd.
o Dit is om de zelfstandigheid en onafhankelijkheid van de
rechterlijke macht te waarborgen.
- Wedde wordt vastgelegd bij de wet, niet door de regering:
o Staat in het gerechtelijk wetboek.
o Deze bedragen worden ook geïndexeerd.
o ‘Hoe hoger het rechtscollege, hoe hoger de wedde’.
- Vrederechter zijn in de regel enkel zetelend en verdienen meer dan
een rechter bij eerste aanleg.
Taak van de magistraat:
- Beslecht geschillen over burgerlijke en politieke rechten.
o Ze doen ook soms uitspraak over het strafrecht.
o Dan spreken we over een strafrechtelijke rechter.
- Oefent de rechterlijke macht uit namens de natie.
Rechters
Men heeft twee soorten magistraten:
1. Rechters (zittend)
2. Parketmagistraten (staand)
1. Rechters (zittend)
Dit zijn de magistraten die oordelen.
2. Parketmagistraten (staand)
Deze vormen het Openbaar Ministerie.
De procureur des Konings is een voorbeeld van een parketmagistraat.
- Deze magistraat gaat voor de samenleving enkele straffen vorderen
‘namens de maatschappij’.
- Sommige mensen noemen dit ook het lollekestribunaal.
o Waarom?:
Omdat er hier niet veel juridische kennis voor nodig is.
De uitspraken zijn meestal subjectief en hebben niets
met juridische principes te maken.
Men heeft ook soms een verkeerde opvatting dat er enkel strafrecht wordt
behandeld, er is natuurlijk veel meer!
Toegang tot het beroep garandeert (maximale) kwaliteit:
- Men kan toegang verkrijgen tot dit beroep via 3 toegangswegen.
- Om toegang te verkrijgen moet men een examen afleggen bij de
Hoge Raad van de Hoge Justitie zelf.
2
,Basisbegrippen van het recht
- Daarom garandeert het beroep een maximale kwaliteit.
1. Gerechtelijke stage, na een vergelijkend examen: (= le concours
d’admission au stage judicaire)
- Dit is de snelste weg.
- 4 jaar voorafgaand het examen moet men houder zijn van een
diploma van licentiaat of master in de rechten.
- Men moet 2 jaar beroepservaring hebben.
o Dit kan via de balie, advocatuur, assistentie aan de
rechtsfaculteit etc.
o Maar men moet 2 jaar ervaring kunnen voorleggen voordat
men zich kan inschrijven voor het examen.
- Er zijn altijd veel meer kandidaten dan plaatsen.
- Enkel de top wordt hier geselecteerd.
- Er is ook nog een mondeling examen.
- Vandaag is de kwaliteit van de instroom van de magistratuur
hoog.
- Als men slaagt voor het examen, moet men een gerechtelijke stage
(= le stage judiciaire) doorlopen:
o Verschillende contacten bij de verschillende takken van het
recht (balie, notariaat, etc.)
o Deze stage bestaat uit een cyclus van cursussen
georganiseerd door het Insituut voor gerechtelijke
opleiding (= Institut de formation judiciaire).
o Ook een praktische opleiding die verloopt in verschillende
opeenvolgende stadia:
Bij een parket van de procureur des Konings en/of van
arbeidsauditeur, extern (dit is buiten de hoven en
rechtbanken (bv. Bij politiediensten,
gerechtsdeurwaarders- of notariskantoor) en bij een of
meerdere kamers van de rechtbank van eerste aanleg,
van de arbeidsrechtbank en/of de
ondernemingsrechtbank (inclusief een periode van één
maand bij één of meer griffies-.
o Na deze stageprocedure als gerechtelijk stagiair kan men in
aanmerking komen voor de benoeming van magistraat.
o Als men dan nog niet benoemd wordt, dan krijgt men een
benaming van GERECHTELIJK ATTACHÉ. (= l’attaché
judiciaire)
2. Examen beroepsbekwaamheid: (= l’examen d’apitude professionnelle)
- Dit is ook een examen voor de magistratuur.
- Hiervoor moet men 4 jaar beroepservaring kunnen voorleggen.
- Het examen wordt georganiseerd door de Hoge Raad van de Justitie.
- Het slagen voor het examen wilt enkel zeggen dat men benoembaar
is, men is dus nog niet benoemd. (dit is men voor 7 jaar)
- Slagen is ook geen garantie, men kiest enkel de beste.
3
, Basisbegrippen van het recht
3. Mondelingen evaluatie-examen: (= l’examen oral d’évaluation)
- Dit is voor mensen die al zeer land advocaat zitten.
- Men moet hiervoor 20 jaar beroepservaring hebben in de
advocatuur.
- Of 15 jaar advocaat en de andere 5 jaar een ander juridisch beroep.
- Hier is ook slagen is een toegangsticket maar geen garantie voor
benoeming.
o Dit wordt ook rigoureus toegepast (= heel strikt), zie
assistente Gerd.
Alle examens die gericht zijn op het beoordelen van de voor de
uitoefening van het ambt van magistraat noodzakelijke maturiteit
en bekwaamheid, worden georganiseerd door de Hoge Raad voor de
Justitie (= Art. 259bis -9 Ger. W.)
Ze leidden niet rechtsreeks tot een benoeming in de magistratuur,
ze leveren wel een “toegangsticket” op aan de betrokkene.
Informatie over de job zelf:
- Het is een zeer interessante job, maar zeer druk.
o Magistraten van eerste aanleg hebben zeer veel werk.
o Arbeidauditoraat zitten dan weer met hun vingers te draaien.
- De werklastmetingen zijn moeilijk in de magistratuur:
o Men is bijna verplicht om dit in kaart te brengen.
4
