Management en organisatie – jaar 1
Inleiding
Organisatie: twee personen die ervoor kiezen om samen te werken voor bereiken bepaald doel.
Organisaties zijn heel normaal in het leven, vakgebied ligt op straat.
Kenmerken: 1) het gaat om mensen die 2) samenwerken voor het bereiken van 3) een bepaald doel.
Organisatie is een bedrijf of onderneming. Bedrijf – organisatie die goederen of diensten produceert.
Onderneming – bedrijf dat als doel heeft het behalen van winst.
Organisaties (heel) – bedrijven (deel van organisaties) – ondernemingen (deel van bedrijven)
3 kernvraagstukken waar elke onderneming mee te maken heeft: Omgeving, mensen en de
structuur. Het succes van de organisatie hangt af van de manier waarop het management invulling
geeft aan deze vraagstukken.
Hoofdstuk 2 Omgevingsinvloeden
2.1 Organisatie
Organisaties zijn een onderdeel van de samenleving. De omgeving van organisatie bestaat uit
partijen zoals afnemers en leveranciers. Deze partijen oefenen invloed uit op de organisatie doordat
ze producten of diensten afnemen of leveren en eisen stellen aan deze producten of diensten.
Organisaties kunnen zelf ook invloed uitoefenen op deze partijen door middel van reclame en
voorlichting. Ook wordt de organisatie blootgesteld aan omgevingsinvloeden waarop de
onderneming weinig invloed heeft, maar die wel belangrijk zijn zoals de economische ontwikkeling.
Een organisatie moet rekening houden met de uit de omgevingsinvloeden voortvloeiende
omstandigheden.
2.2 Partijen
Partijen uit de omgeving van een bedrijf die directe invloed uitoefenen zijn:
- afnemers (oefenen vraag uit naar goederen en diensten);
- leveranciers (hierbij zijn de kwaliteit, levertijd en prijsniveau belangrijk);
- vermogensverschaffers (zorgen voor de financiële middelen);
- concurrenten (bepalen de speelruimte van bedrijven);
- media (hebben invloed op de publieke opinie);
- werknemers (succesfactor organisatie);
- overheidsinstellingen (controleren de naleving van de regels);
- belangenbehartigingsorganisaties (behartigen de belangen van bepaalde groepen, zoals de
vakbonden of milieuactivisten, houden zich bezig met MVO).
De mate waarin al deze partijen een organisatie kunnen beïnvloeden is afhankelijk van de
machtspositie van een partij. De partijen stellen randvoorwaarden op bijvoorbeeld de prijs,
milieuvriendelijkheid en levertijd. Machtspositie kan betrekking hebben op het ondersteunen van
een organisatie (vermogensverschaffers), het stopzetten van leveranties (leveranciers), een
, Management en organisatie – jaar 1
kopersstaking (klanten), een organisatie van de markt concurreren (concurrentie), organisatie in een
zeer negatief daglicht stellen (media) of een staking (werknemers).
, Management en organisatie – jaar 1
2.3 Omgevingsfactoren
Omgevingsfactoren beïnvloeden de organisatie indirect en kunnen slechts beperkt door de
organisatie worden beïnvloed.
2.3.1 Milieufactoren
Aantasting van milieu is maatschappelijk onaanvaardbaar. Het Nationaal Milieubeleidsplan 4
(NMP4) is een beleidsnota van de overheid. De hoofddoelstelling hierbij is het in stand houden van
het draagvermogen van het milieu. Een effectief milieubeleid gaat alleen werken met een
internationale aanpak. Een overeenstemming van internationale milieunormen is dan noodzakelijk.
De verantwoordelijkheid voor de instandhouding van de kwaliteit van het milieu is door de overheid
bij de organisatie neergelegd. Om deze verantwoordelijkheid te kunnen dragen moet de organisatie
zorgen voor integratie van de milieuproblemen in de bedrijfsvoering. Men spreekt hierbij ook wel
van milieuzorg.
Het milieu wordt gezien als een van de meest strategische aandachtsvelden voor de toekomst en
kent de volgende dimensies: schoonmaken huidige activiteiten, benutten van nieuwe kansen, werken
aan een duurzame toekomst.
Om deze milieu-uitdagingen te kunnen realiseren moeten de milieuproblemen in alle afdelingen een
belangrijke rol gaan spelen.
Inkoopafdelingen – zullen zoeken naar grondstoffen die minder belastend zijn voor milieu en naar
verpakkingen die gerecycled kunnen worden.
Productieafdelingen – productieprocessen ontwikkelen die minder grondstoffen vergen en
energiebesparende technologieën introduceren
Marketingafdelingen – voorkeuren van afnemers voor milieuvriendelijke producten te identificeren
en dit vertalen in nieuw productaanbod.
Distributieafdelingen – kijken naar mogelijkheden om de goederen te bezorgen bij afnemers op een
minder belastende wijze voor het milieu.
Financiële afdelingen – voordelen van omschakeling naar duurzaamheid uitzoeken.
Juridische afdelingen – moeten op de hoogte blijven dan nieuwe wetgeving en milieuvoorschriften.
2.3.2 Technologische factoren
Door technologische ontwikkelingen worden productiemethoden continu verbeterd en vinden er
steeds innovaties van producten en diensten plaats. De concurrentiestrijd vormt een belangrijke
prikkel voor technologische innovaties, er is behoefte aan nieuwe producten en diensten van hoge
kwaliteit met een lage kostprijs.
Grote technologische ontwikkelingen zullen zich de komende jaren vooral voordoen op het gebied
van de biotechnologie en de informatietechnologie en robotisering.
2.3.3 Demografische factoren
Veranderingen die optreden in de samenstelling van de bevolking noem je demografische factoren.
Demografische factoren bepalen sterk welke goederen en diensten organisaties aanbieden en op
welke markten deze organisaties zich richten.
De onder-leeftijd van senioren ligt vaak bij vijftig jaar, rond deze leeftijd gaan de kinderen immers het
huis uit, ontstaat er veel vrije tijd en neemt de kans op gezondheidsklachten toe.
Doordat de vergrijzing in Nederland zal toenemen zullen steeds meer bedrijven zich richten op
producten voor ouderen.
, Management en organisatie – jaar 1
2.3.4 Economische factoren
Economische factoren zijn bepalende factoren voor het succes van organisaties. Ontwikkelingen met
betrekking tot de groei van het nationaal inkomen zijn hierbij een belangrijke factor. Een andere
belangrijke factor is de inkomensverdeling.
Doordat Nederland grotendeels afhankelijk is van het buitenland, spelen internationale
economische ontwikkelingen een belangrijke rol. Het is daarom belangrijk dat Nederland in de
toekomst zal blijven investeren in kennis en innovatie, dit is belangrijk voor de verbetering van de
economische situatie.
Bijvoorbeeld: valutaschommelingen, ontwikkelingen rentestand, economische groei.
Globalisering speelt een belangrijke rol voor Nederland, omdat Nederland in sterke mate afhankelijk
is van internationale investeringen en handel. Doordat de globalisering steeds belangrijker werd, was
Nederland verheugd over de totstandkoming van de Wereldhandelsorganisatie (WTO).
2.3.5 Politieke factoren
Vanuit haar politieke verantwoordelijkheid probeert de overheid sturing te geven aan het
economische leven. De Europese Unie heeft als doel om een gezamenlijke interne markt op te
bouwen. Er is sprake van een Economische Unie nu de lidstaten hun politieke en economische
onafhankelijkheid aan gemeenschappelijke instellingen afstaan.
Men onderscheidt vijf vormen van economische integratie:
- vrijhandelszone (onderlinge belemmeringen worden afgeschaft);
- volledig politieke en economische unie (landen gaan geheel samen);
- douane-unie (gezamenlijke handelspolitiek);
- economische unie (harmonie op monetair en financieel gebied);
- gemeenschappelijke markt.
De gemeenschappelijke interne markt van de EU is gebaseerd op vrijheid van personenverkeer,
goederenverkeer, kapitaalverkeer en dienstenverkeer. Om open interne markt te krijgen moeten er
eerst een aantal belemmeringen worden opgeheven.
Fysieke belemmeringen. Douanecontroles en de bijbehorende papierwinkel en oponthoud
aan de grenzen.
Belemmeringen van technische aard. Verschillen in voorschriften voor productnormen, in
bepalingen va ondernemingsrecht en afscherming van de markt voor overheidsaankopen.
Fiscale belemmeringen. Verschillen in btw-tarieven en accijnzen, waardoor verrekeningen en
controles aan de grens nodig zijn.
2.3.6 Maatschappelijke factoren
In de samenleving is er grote behoefte om invloed uit te oefenen op organisaties. Bedrijven zijn
onderdeel van een maatschappij, deze valt weer binnen een leefmilieu. Bedrijven houden
tegenwoordig steeds vaker rekening met de wensen van de consument en richten zich op
maatschappelijk verantwoord ondernemen, ook wel duurzaam ondernemen genoemd.
Inleiding
Organisatie: twee personen die ervoor kiezen om samen te werken voor bereiken bepaald doel.
Organisaties zijn heel normaal in het leven, vakgebied ligt op straat.
Kenmerken: 1) het gaat om mensen die 2) samenwerken voor het bereiken van 3) een bepaald doel.
Organisatie is een bedrijf of onderneming. Bedrijf – organisatie die goederen of diensten produceert.
Onderneming – bedrijf dat als doel heeft het behalen van winst.
Organisaties (heel) – bedrijven (deel van organisaties) – ondernemingen (deel van bedrijven)
3 kernvraagstukken waar elke onderneming mee te maken heeft: Omgeving, mensen en de
structuur. Het succes van de organisatie hangt af van de manier waarop het management invulling
geeft aan deze vraagstukken.
Hoofdstuk 2 Omgevingsinvloeden
2.1 Organisatie
Organisaties zijn een onderdeel van de samenleving. De omgeving van organisatie bestaat uit
partijen zoals afnemers en leveranciers. Deze partijen oefenen invloed uit op de organisatie doordat
ze producten of diensten afnemen of leveren en eisen stellen aan deze producten of diensten.
Organisaties kunnen zelf ook invloed uitoefenen op deze partijen door middel van reclame en
voorlichting. Ook wordt de organisatie blootgesteld aan omgevingsinvloeden waarop de
onderneming weinig invloed heeft, maar die wel belangrijk zijn zoals de economische ontwikkeling.
Een organisatie moet rekening houden met de uit de omgevingsinvloeden voortvloeiende
omstandigheden.
2.2 Partijen
Partijen uit de omgeving van een bedrijf die directe invloed uitoefenen zijn:
- afnemers (oefenen vraag uit naar goederen en diensten);
- leveranciers (hierbij zijn de kwaliteit, levertijd en prijsniveau belangrijk);
- vermogensverschaffers (zorgen voor de financiële middelen);
- concurrenten (bepalen de speelruimte van bedrijven);
- media (hebben invloed op de publieke opinie);
- werknemers (succesfactor organisatie);
- overheidsinstellingen (controleren de naleving van de regels);
- belangenbehartigingsorganisaties (behartigen de belangen van bepaalde groepen, zoals de
vakbonden of milieuactivisten, houden zich bezig met MVO).
De mate waarin al deze partijen een organisatie kunnen beïnvloeden is afhankelijk van de
machtspositie van een partij. De partijen stellen randvoorwaarden op bijvoorbeeld de prijs,
milieuvriendelijkheid en levertijd. Machtspositie kan betrekking hebben op het ondersteunen van
een organisatie (vermogensverschaffers), het stopzetten van leveranties (leveranciers), een
, Management en organisatie – jaar 1
kopersstaking (klanten), een organisatie van de markt concurreren (concurrentie), organisatie in een
zeer negatief daglicht stellen (media) of een staking (werknemers).
, Management en organisatie – jaar 1
2.3 Omgevingsfactoren
Omgevingsfactoren beïnvloeden de organisatie indirect en kunnen slechts beperkt door de
organisatie worden beïnvloed.
2.3.1 Milieufactoren
Aantasting van milieu is maatschappelijk onaanvaardbaar. Het Nationaal Milieubeleidsplan 4
(NMP4) is een beleidsnota van de overheid. De hoofddoelstelling hierbij is het in stand houden van
het draagvermogen van het milieu. Een effectief milieubeleid gaat alleen werken met een
internationale aanpak. Een overeenstemming van internationale milieunormen is dan noodzakelijk.
De verantwoordelijkheid voor de instandhouding van de kwaliteit van het milieu is door de overheid
bij de organisatie neergelegd. Om deze verantwoordelijkheid te kunnen dragen moet de organisatie
zorgen voor integratie van de milieuproblemen in de bedrijfsvoering. Men spreekt hierbij ook wel
van milieuzorg.
Het milieu wordt gezien als een van de meest strategische aandachtsvelden voor de toekomst en
kent de volgende dimensies: schoonmaken huidige activiteiten, benutten van nieuwe kansen, werken
aan een duurzame toekomst.
Om deze milieu-uitdagingen te kunnen realiseren moeten de milieuproblemen in alle afdelingen een
belangrijke rol gaan spelen.
Inkoopafdelingen – zullen zoeken naar grondstoffen die minder belastend zijn voor milieu en naar
verpakkingen die gerecycled kunnen worden.
Productieafdelingen – productieprocessen ontwikkelen die minder grondstoffen vergen en
energiebesparende technologieën introduceren
Marketingafdelingen – voorkeuren van afnemers voor milieuvriendelijke producten te identificeren
en dit vertalen in nieuw productaanbod.
Distributieafdelingen – kijken naar mogelijkheden om de goederen te bezorgen bij afnemers op een
minder belastende wijze voor het milieu.
Financiële afdelingen – voordelen van omschakeling naar duurzaamheid uitzoeken.
Juridische afdelingen – moeten op de hoogte blijven dan nieuwe wetgeving en milieuvoorschriften.
2.3.2 Technologische factoren
Door technologische ontwikkelingen worden productiemethoden continu verbeterd en vinden er
steeds innovaties van producten en diensten plaats. De concurrentiestrijd vormt een belangrijke
prikkel voor technologische innovaties, er is behoefte aan nieuwe producten en diensten van hoge
kwaliteit met een lage kostprijs.
Grote technologische ontwikkelingen zullen zich de komende jaren vooral voordoen op het gebied
van de biotechnologie en de informatietechnologie en robotisering.
2.3.3 Demografische factoren
Veranderingen die optreden in de samenstelling van de bevolking noem je demografische factoren.
Demografische factoren bepalen sterk welke goederen en diensten organisaties aanbieden en op
welke markten deze organisaties zich richten.
De onder-leeftijd van senioren ligt vaak bij vijftig jaar, rond deze leeftijd gaan de kinderen immers het
huis uit, ontstaat er veel vrije tijd en neemt de kans op gezondheidsklachten toe.
Doordat de vergrijzing in Nederland zal toenemen zullen steeds meer bedrijven zich richten op
producten voor ouderen.
, Management en organisatie – jaar 1
2.3.4 Economische factoren
Economische factoren zijn bepalende factoren voor het succes van organisaties. Ontwikkelingen met
betrekking tot de groei van het nationaal inkomen zijn hierbij een belangrijke factor. Een andere
belangrijke factor is de inkomensverdeling.
Doordat Nederland grotendeels afhankelijk is van het buitenland, spelen internationale
economische ontwikkelingen een belangrijke rol. Het is daarom belangrijk dat Nederland in de
toekomst zal blijven investeren in kennis en innovatie, dit is belangrijk voor de verbetering van de
economische situatie.
Bijvoorbeeld: valutaschommelingen, ontwikkelingen rentestand, economische groei.
Globalisering speelt een belangrijke rol voor Nederland, omdat Nederland in sterke mate afhankelijk
is van internationale investeringen en handel. Doordat de globalisering steeds belangrijker werd, was
Nederland verheugd over de totstandkoming van de Wereldhandelsorganisatie (WTO).
2.3.5 Politieke factoren
Vanuit haar politieke verantwoordelijkheid probeert de overheid sturing te geven aan het
economische leven. De Europese Unie heeft als doel om een gezamenlijke interne markt op te
bouwen. Er is sprake van een Economische Unie nu de lidstaten hun politieke en economische
onafhankelijkheid aan gemeenschappelijke instellingen afstaan.
Men onderscheidt vijf vormen van economische integratie:
- vrijhandelszone (onderlinge belemmeringen worden afgeschaft);
- volledig politieke en economische unie (landen gaan geheel samen);
- douane-unie (gezamenlijke handelspolitiek);
- economische unie (harmonie op monetair en financieel gebied);
- gemeenschappelijke markt.
De gemeenschappelijke interne markt van de EU is gebaseerd op vrijheid van personenverkeer,
goederenverkeer, kapitaalverkeer en dienstenverkeer. Om open interne markt te krijgen moeten er
eerst een aantal belemmeringen worden opgeheven.
Fysieke belemmeringen. Douanecontroles en de bijbehorende papierwinkel en oponthoud
aan de grenzen.
Belemmeringen van technische aard. Verschillen in voorschriften voor productnormen, in
bepalingen va ondernemingsrecht en afscherming van de markt voor overheidsaankopen.
Fiscale belemmeringen. Verschillen in btw-tarieven en accijnzen, waardoor verrekeningen en
controles aan de grens nodig zijn.
2.3.6 Maatschappelijke factoren
In de samenleving is er grote behoefte om invloed uit te oefenen op organisaties. Bedrijven zijn
onderdeel van een maatschappij, deze valt weer binnen een leefmilieu. Bedrijven houden
tegenwoordig steeds vaker rekening met de wensen van de consument en richten zich op
maatschappelijk verantwoord ondernemen, ook wel duurzaam ondernemen genoemd.
