H13 – stemmingsstoornissen
Kenmerken stemmingsstoornis algemeen:
- Gestoorde gemoedstoestand of stemming
- Neerslachtige, gevoelloze of prikkelbare stemming
Andere kenmerkten:
- Waarneembare gedrag: geremdheid/gejaagdheid
- Lichamelijk functioneren: vermoeidheid, gewichtsverlies/toename, slaapklachten
- Cognitieve processen: interesseverlies, concentratieproblemen, doodsgedachten,
gedachtevlucht, grootheid ideeën
(depressie is niet een entiteit, dat in iemand huist)
Periode van min. 2 weken zijn 5 of meer symptomen (bijna) dagelijks aanwezig, waarbij
sprake is van ofwel verlaagde stemming, ofwel verlies van interesse of plezier.
Symptomen:
- Verlaagde stemming die het grootste gedeelte van de dag aanhoudt
- Duidelijk minder interesse of plezier in bijna alle activiteiten gedurende het grootste
deel van de dag
- Gewichtsverlies of –toename zonder dat een dieet wordt gevolgd, of een duidelijk
- verandering in eetlust
- Insomnia, of hypersomnia
- Gevoelens van rusteloosheid of geremd worden
- Vermoeidheid of minder energie
- Gevoelens van waardeloosheid of schuldgevoelens
- Verminderde concentratie of besluiteloosheid
- Terugkomende gedachten aan de dood, suïcidegedachten of een suïcidepoging of
plan
- Er is geen sprake hypomane of manische episode in de voorgeschiedenis
- Symptomen zijn niet toe te schrijven aan een somatische aandoening
Min 5 van de 9 criteria aantal variaties mogelijk: 227 variaties van een depressie
Anhedonie: Verlies van interesse en plezier kenmerk van depressie
Verschillende depressies:
- Eenmalig: depressieve stoornis, eenmalige episode
- Depressieve stoornis recidiverend: In verleden minimaal 1 eerdere episode.
Sprake van 2 afzonderlijke periodes als er tenminste 2 maanden tussen de klachten
zit.
- Persisterende depressie: Wanneer een depressie een minimale duur heeft van 2
jaar. De symptomen zijn nooit langer dan 2 maanden afwezig.
Persisterende depressieve stoornis:
Puur dysthyme stoornis – wanneer er nooit voldoende symptomen zijn
geweest om te voldoen aan de criteria van een depressieve stoornis
Persisterende depressieve stoornis met intermitterend depressieve
episode, met huidige episode – wanneer er chronische klachten zijn die
momenteel voldoen aan de criteria voor een depressieve stoornis
Persisterende depressieve stoornis met intermitterende depressieve
episode, zonder huidige episode - er zijn chronische klachten in het
verleden zijn geweest, maar niet nu.
,Premenstruele-stemmingsstoornis: Depressieve klachten de week voor de menstruatie en
ze verdwijnen na enkele dagen na het optreden van de menstruatie.
Postnatale depressie: Een depressieve episode tijdens de zwangerschap of die binnen 4
weken na de bevalling ontstaat.
Bipolaire stemmingsstoornissen: Afwisselende periodes waarin de persoon ‘overdreven’
opgewekt is of wanneer er een sombere stemming overheerst
3 soorten bipolaire stemmingsstoornissen:
- Bipolair 1
- Bipolair 2
- Cyclothyme stoornis
Bipolaire I: voldoet momenteel of in het verleden aan de criteria voor
een manische episode. Daarnaast kunnen er nog depressieve en of
hypomane episoden aanwezig zijn of nog ontstaan. Ook wanneer er
alleen manie kenmerken aanwezig zijn.
Bipolaire II: in het verleden of heden tenminste 1 depressieve en
minstens 1 hypomane episode. Alleen als iemand nooit een manische of
gemengde episode heeft meegemaakt.
- Gemengde episode – sprake van een manische of depressieve episode
waarbij er ook een aantal kenmerken van de andere stemmingspool
aanwezig zijn.
Cyclothyme stoornis: gedurende lange tijd (min 2 jaar) last van
talrijke episoden, met hypomane symptomen, afgewisseld met talrijke
episoden met depressieve kenmerken. Er wordt echter niet aan de
criteria van manie of depressie voldaan. Korte perioden van energie,
rusteloos, overenthousiast en daarna weer in de put, pessimisme.
Zij komen vaak niet bij de hulpverlening: maar wel bv veel aan het
verhuizen, wisselen van werk, problemen met relaties.
Verschil manie of hypomanie?
Manie is wat ernstiger in duur en intensiteit en hypomanie leidt niet tot
aanzienlijke beperkingen in het sociale functioneren.
- Hypomanie: overdreven uitgelaten of prikkelbare stemming, te groot
optimisme, luider en sneller praten. Tenminste 4 opeenvolgende dagen.
- Manie: de persoon zelf ervaart niet echt klachten, vaak de omgeving die
signaleert dat er iets aan de hand is, omdat de persoon veel geld uitgeeft
bv, grootheidspraat, veel zelfvertrouwen, risicovolle activiteiten
onderneemt. Tenminste 7 opeenvolgende dagen.
(valt eerder op vanaf buitenstaanders)
Depressieve periode vaak langer dan de manische of hypomane periode
Risico ontwikkelen bipolaire stoornis: Genetisch, gebruik antidepressiva
Onderzoek van Robert Whitaker: Bipolariteit was er veel minder in de periode voordat we
medicatie gebruikten voor depressies.
, Oorzaken stemmingsstoornissen:
Trauma/life events,
Medicatie, middelen, zowel intoxicatie als ontwenning, antidepressiva kunnen ook manie
veroorzaken
Lichamelijke oorzaken/ziektes (Parkinson, schildklier, tekort aan bepaalde vitaminen.
Eerste keer depressie:
- Heel veel verschillende soorten oorzaken
Afhankelijk van wat er onder zit, ga je kijken naar een passende
behandeling
- Misschien bij 1 op de 20 komt het uit het niets(?), maar heel vaak
zijn er wel oorzaken te vinden in de omgeving, opvoeding,
gebeurtenissen die hebben gespeeld of spelen.
- Stressvolle gebeurtenissen en life events kunnen bij mensen een
stemmingsstoornis uitlokken. Bij latere episodes zijn de life events
niet persé heel groot; een depressie kan blijven smeulen; kindling
Depressie en rouw:
- Rouw heeft vergelijkbare kenmerken; is een hele normale reactie op een heftige
gebeurtenis
- Persisterende rouwstoornis: rouwreactie duurt minstens 12 maanden en
veroorzaakt problemen in het dagelijks functioneren
Behandeling depressie: Het grootste deel herstelt vanzelf binnen 6 maanden.
- CGT: inzetten op te behandelen schema’s
Toelichten Beck: wat zijn schema’s. Niemand vindt mij de moeite waard
- Leefstijl aanpassing: Signaleringsplan maken
- Medicatie: Verschillende soorten. Zo kort als nodig
Alternatieve behandeling: Voor iedereen werkt iets anders.
- Lichaamsgericht werken; bv running therapie, psychomotorische therapie
- Muziek, beeldend werken
- Als er eenzaamheid onder ligt, herstel ondersteunend centrum.
- Ervaringsdeskundigen
Theoretische visies Cognitieve visie
Beck; Cognitieve theorie over depressie;
- Iemand heeft disfunctionele cognities, meestal over zichzelf, maar kan ook over de
wereld of de toekomst bepaalde negatieve cognities hebben.
- Deze kunnen om allerlei reden en zijn ontstaan, vaak door opvoeding,
gebeurtenissen in het leven, op school met vrienden, pesten bv.
- Je heb je eigen schema’s ontwikkeld op basis van je leven tot nu toe.
- Bij depressie: ik ben waardeloos, ik ben lelijk, als het erop aan komt, laten ze me in
de steek. Dit kan heel lang sluimerend aanwezig zijn en pas in bepaalde
omstandigheden naar voren komen.
Kenmerken stemmingsstoornis algemeen:
- Gestoorde gemoedstoestand of stemming
- Neerslachtige, gevoelloze of prikkelbare stemming
Andere kenmerkten:
- Waarneembare gedrag: geremdheid/gejaagdheid
- Lichamelijk functioneren: vermoeidheid, gewichtsverlies/toename, slaapklachten
- Cognitieve processen: interesseverlies, concentratieproblemen, doodsgedachten,
gedachtevlucht, grootheid ideeën
(depressie is niet een entiteit, dat in iemand huist)
Periode van min. 2 weken zijn 5 of meer symptomen (bijna) dagelijks aanwezig, waarbij
sprake is van ofwel verlaagde stemming, ofwel verlies van interesse of plezier.
Symptomen:
- Verlaagde stemming die het grootste gedeelte van de dag aanhoudt
- Duidelijk minder interesse of plezier in bijna alle activiteiten gedurende het grootste
deel van de dag
- Gewichtsverlies of –toename zonder dat een dieet wordt gevolgd, of een duidelijk
- verandering in eetlust
- Insomnia, of hypersomnia
- Gevoelens van rusteloosheid of geremd worden
- Vermoeidheid of minder energie
- Gevoelens van waardeloosheid of schuldgevoelens
- Verminderde concentratie of besluiteloosheid
- Terugkomende gedachten aan de dood, suïcidegedachten of een suïcidepoging of
plan
- Er is geen sprake hypomane of manische episode in de voorgeschiedenis
- Symptomen zijn niet toe te schrijven aan een somatische aandoening
Min 5 van de 9 criteria aantal variaties mogelijk: 227 variaties van een depressie
Anhedonie: Verlies van interesse en plezier kenmerk van depressie
Verschillende depressies:
- Eenmalig: depressieve stoornis, eenmalige episode
- Depressieve stoornis recidiverend: In verleden minimaal 1 eerdere episode.
Sprake van 2 afzonderlijke periodes als er tenminste 2 maanden tussen de klachten
zit.
- Persisterende depressie: Wanneer een depressie een minimale duur heeft van 2
jaar. De symptomen zijn nooit langer dan 2 maanden afwezig.
Persisterende depressieve stoornis:
Puur dysthyme stoornis – wanneer er nooit voldoende symptomen zijn
geweest om te voldoen aan de criteria van een depressieve stoornis
Persisterende depressieve stoornis met intermitterend depressieve
episode, met huidige episode – wanneer er chronische klachten zijn die
momenteel voldoen aan de criteria voor een depressieve stoornis
Persisterende depressieve stoornis met intermitterende depressieve
episode, zonder huidige episode - er zijn chronische klachten in het
verleden zijn geweest, maar niet nu.
,Premenstruele-stemmingsstoornis: Depressieve klachten de week voor de menstruatie en
ze verdwijnen na enkele dagen na het optreden van de menstruatie.
Postnatale depressie: Een depressieve episode tijdens de zwangerschap of die binnen 4
weken na de bevalling ontstaat.
Bipolaire stemmingsstoornissen: Afwisselende periodes waarin de persoon ‘overdreven’
opgewekt is of wanneer er een sombere stemming overheerst
3 soorten bipolaire stemmingsstoornissen:
- Bipolair 1
- Bipolair 2
- Cyclothyme stoornis
Bipolaire I: voldoet momenteel of in het verleden aan de criteria voor
een manische episode. Daarnaast kunnen er nog depressieve en of
hypomane episoden aanwezig zijn of nog ontstaan. Ook wanneer er
alleen manie kenmerken aanwezig zijn.
Bipolaire II: in het verleden of heden tenminste 1 depressieve en
minstens 1 hypomane episode. Alleen als iemand nooit een manische of
gemengde episode heeft meegemaakt.
- Gemengde episode – sprake van een manische of depressieve episode
waarbij er ook een aantal kenmerken van de andere stemmingspool
aanwezig zijn.
Cyclothyme stoornis: gedurende lange tijd (min 2 jaar) last van
talrijke episoden, met hypomane symptomen, afgewisseld met talrijke
episoden met depressieve kenmerken. Er wordt echter niet aan de
criteria van manie of depressie voldaan. Korte perioden van energie,
rusteloos, overenthousiast en daarna weer in de put, pessimisme.
Zij komen vaak niet bij de hulpverlening: maar wel bv veel aan het
verhuizen, wisselen van werk, problemen met relaties.
Verschil manie of hypomanie?
Manie is wat ernstiger in duur en intensiteit en hypomanie leidt niet tot
aanzienlijke beperkingen in het sociale functioneren.
- Hypomanie: overdreven uitgelaten of prikkelbare stemming, te groot
optimisme, luider en sneller praten. Tenminste 4 opeenvolgende dagen.
- Manie: de persoon zelf ervaart niet echt klachten, vaak de omgeving die
signaleert dat er iets aan de hand is, omdat de persoon veel geld uitgeeft
bv, grootheidspraat, veel zelfvertrouwen, risicovolle activiteiten
onderneemt. Tenminste 7 opeenvolgende dagen.
(valt eerder op vanaf buitenstaanders)
Depressieve periode vaak langer dan de manische of hypomane periode
Risico ontwikkelen bipolaire stoornis: Genetisch, gebruik antidepressiva
Onderzoek van Robert Whitaker: Bipolariteit was er veel minder in de periode voordat we
medicatie gebruikten voor depressies.
, Oorzaken stemmingsstoornissen:
Trauma/life events,
Medicatie, middelen, zowel intoxicatie als ontwenning, antidepressiva kunnen ook manie
veroorzaken
Lichamelijke oorzaken/ziektes (Parkinson, schildklier, tekort aan bepaalde vitaminen.
Eerste keer depressie:
- Heel veel verschillende soorten oorzaken
Afhankelijk van wat er onder zit, ga je kijken naar een passende
behandeling
- Misschien bij 1 op de 20 komt het uit het niets(?), maar heel vaak
zijn er wel oorzaken te vinden in de omgeving, opvoeding,
gebeurtenissen die hebben gespeeld of spelen.
- Stressvolle gebeurtenissen en life events kunnen bij mensen een
stemmingsstoornis uitlokken. Bij latere episodes zijn de life events
niet persé heel groot; een depressie kan blijven smeulen; kindling
Depressie en rouw:
- Rouw heeft vergelijkbare kenmerken; is een hele normale reactie op een heftige
gebeurtenis
- Persisterende rouwstoornis: rouwreactie duurt minstens 12 maanden en
veroorzaakt problemen in het dagelijks functioneren
Behandeling depressie: Het grootste deel herstelt vanzelf binnen 6 maanden.
- CGT: inzetten op te behandelen schema’s
Toelichten Beck: wat zijn schema’s. Niemand vindt mij de moeite waard
- Leefstijl aanpassing: Signaleringsplan maken
- Medicatie: Verschillende soorten. Zo kort als nodig
Alternatieve behandeling: Voor iedereen werkt iets anders.
- Lichaamsgericht werken; bv running therapie, psychomotorische therapie
- Muziek, beeldend werken
- Als er eenzaamheid onder ligt, herstel ondersteunend centrum.
- Ervaringsdeskundigen
Theoretische visies Cognitieve visie
Beck; Cognitieve theorie over depressie;
- Iemand heeft disfunctionele cognities, meestal over zichzelf, maar kan ook over de
wereld of de toekomst bepaalde negatieve cognities hebben.
- Deze kunnen om allerlei reden en zijn ontstaan, vaak door opvoeding,
gebeurtenissen in het leven, op school met vrienden, pesten bv.
- Je heb je eigen schema’s ontwikkeld op basis van je leven tot nu toe.
- Bij depressie: ik ben waardeloos, ik ben lelijk, als het erop aan komt, laten ze me in
de steek. Dit kan heel lang sluimerend aanwezig zijn en pas in bepaalde
omstandigheden naar voren komen.
