Taal, een zaak van alle vakken samenvatting

Taal, een zaak van alle vakken
Hst. 1 – Taal- en zaakvakonderwijs: winst boeken aan twee kanten
Taalgroeimiddelen, 3 principes:
1. Goed passend taalaanbod;
2. Ruimte geven om terug te praten;
3. Op natuurlijke wijze feedback geven.

Deze 3 punten moeten regelmatig en in elke onderwijssituatie voorkomen en het moet vooral
toegespitst worden op anderstalige of taalzwakke leerlingen.

Taalontwikkelende interactie = herhaling, bevestiging, correctie en uitbreiding door ouders. Ook de 3
taalgroeimiddelen: taalaanbod, taalruimte en feedback.

Taalaanbod  betrokkenheid
 begrijpelijkheid
 boven niveau

Taalruimte  beurtruimte
 onderwerpsruimte

Feedback  verbeteren
 helpen, verhelderen
 bevestigen

1) In alle lessen is er de gelegenheid om de taalgroei te bevorderen;
2) Bij alle lessen is het belangrijk om de lesinhoud over te kunnen dragen.

Zaakvakken leren:
1) De leerlingen leren van de taal die zo kenmerkend is voor de zaakvakken;
2) De leerlingen leren tegelijkertijd de vakinhouden.

Bij geïntegreerd taal-zaakvakonderwijs krijgen de leerlingen de kans om zelf kennis op te doen uit de
ervaringscontexten die de leerkracht creëert.

Constructivistisch leren = de leerlingen krijgen greep op de werkelijkheid.
Hierdoor krijgt geïntegreerd taal-zaakvakonderwijs uit het boek een ander functie: de te lezen
teksten uit het boek geven nu verdieping aan de onderwerpen die al eerder aan bod zijn geweest; ze
geven aanvullende informatie over dingen die leerlingen bezig houden en verdiepen de taalkennis
over dat onderwerp.

Leerkracht
Leerboek Leerlingen
Leerstof/zaakvakteksten Leerwensen/taalvaardigheidniveaus

, Leerlingen leren taal door taal te gebruiken.
|
Leerlingen gebruiken schoolse taal door taal in de zaakvakken te gebruiken.

Min-min-situatie = als de leerlingen de taal in de les niet begrijpen, leren ze onvoldoende van de les
en pikken ze geen nieuwe taal op.
Win-win-situatie = de taalontwikkeling wordt gestimuleerd, doordat leerlingen moeilijke schooltaal
leren hanteren en zich de lesstof eigen maken.

Min-min-situatie
Leerlingen begrijpen de taal in de zaakvakken niet voldoende.
|
De lessen gaan over de hoofden van de leerlingen heen en er vindt geen interactie plaats.
|
Leerlingen leren geen zaakvakinhouden (-)
En de leren geen schooltaal gebruiken (-).

Win-win-situatie
Leerlingen zorgen ervoor dat leerlingen de (moeilijke) taal in de zaakvakken begrijpen.
|
Leerlingen kunnen de les volgen, ze gebruiken schooltaak en krijgen daar feedback op.
|
leerlingen leren zaakvakinhouden (+)
En ze ontwikkelen schoolse taalvaardigheid (+).


Hst. 2 – Schoolboeken: van struikelblok naar startblok
In de ene taalsituatie kunnen leerlingen uitstekend functioneren, in de andere schieten ze talig
tekort. Taalgebruik alledag  schooltaal.
Schooltaal/ Schools-formeel taalgebruik = lange zinnen, moeilijke woorden en een ingewikkelde
tekstopbouw, een ingewikkelde uitleg van een moeilijk verschijnsel (geen afbeelding/contextuele
ondersteuning).

Moeilijkheid: cognitieve belasting en contextuele inbedding.
Het lezen van een moeilijke tekst zal meer cognitieve inspanning vereisen dan het lezen van een
makkelijke tekst. Het is een actief proces.
Cognitieve belasting is een relatief begrip  een tekst is niet voor alle lezers even moeilijk.

Cognitieve belasting:
- Moeilijke/onbekende woorden;
- Moeilijke beschrijving/uitleg van onderwerpen (weinig voorkennis);
- Informatiedichtheid: er wordt veel informatie gegeven in een klein stukje tekst;
- Implicaties: het aantal niet-geëxpliciteerde gedachtesprongen die de lezer moet maken (zelf
zelf veel ontbrekende informatie invullen);
- Onbekende ideeënwereld (lezer beschikt over weinig schema’s om de informatie uit de tekst
ergens te kunnen plaatsen).