INLEIDING EN KADERING
1 Jeugdhulp
1.1 Visie jeugdhulp
Doelstellingen decreet 2014
- Vermaatschappelijking van de jeugdhulp
- Tijdige toegang tot jeugdhulp organiseren
- Flexibiliteit en continuïteit van de jeugdhulpverlening waarborgen
- Gepast omgaan met verontrustende situaties
- Een subsidiair aanbod van crisisjeugdhulpverveling voorzien
- Minderjarigen en hun context maximaal in de jeugdhulp laten participeren
- Een integrale aanpak realiseren bij het organiseren en aanbieden van de jeugdhulp
1.2 Aanpak jeugdhulp
2.0 aanpak: verfijning van de 2014 doelstellingen
- Aandacht voor preventie en vroegdetectie versterken
• Alert zijn voor psychische problemen bij kinderen en jongeren
• Kinderen en jongeren helpen door problemen bij ouders aan te pakken
- Inzetten op vermaatschappelijking van de jeugdhulp
• Meer krachtgericht werken als basishouding in de jeugdhulp
• De mogelijkheden van de vertrouwenspersoon en het belang van deskundige
- Een duidelijke toegang tot jeugdhulp
• Nieuwe maatschappelijke noden, nieuwe antwoorden
• Radicaliseren als bijzondere uitdaging
• Actieplan online hulpverlening
- Flexibiliteit en continuïteit van de jeugdhulp waarborgen
• Kinderen, jongeren en gezinnen verdienen continuïteit in de jeugdhulp
• De bestaande mogelijkheden versterkt inzetten of bijsturen
• Een netwerkaanpak met duidelijke verantwoordelijkheden
- Gevat optreden in verontrustende situaties in de jeugdhulp
• 1712: het nummer voor elke burger, ook kinderen en jongeren
• Alert zijn en optreden in verontrusting, een duidelijke opdracht in de jeugdhulp
• Toegankelijke ondersteuning door de gemandateerde voorzieningen
2 Rechtsreek toegankelijke jeugdhulp RTJ
1
,3 Niet rechtsreeks toegankelijke jeugdhulp NRTJ
3.1 Aanmelding
Wanneer ga je iemand aanmelden bij NRTJ
- Als er nood is aan intensievere en meer gespecialiseerde hulp
- Als de geboden (nrt) jeugdhulp niet geschikt blijkt
- Als er binnen (nrt) jeugdhulp bijkomende problemen opduiken
bv: mama valt ineens weg = nood aan pleegzorg
Wie kan er aanmelden bij NRTJ
- Erkende multidisciplinaire teams (MDT’s)
o Is vaak een deel van een grotere organisatie zoals: COS, CGG, OOOC, revalidatiecentra
- Jeugdhulpaanbieders uit de Rechtstreeks Toegankelijke Jeugdhulp (RTJ)
o JAC, CLB, CAW
- Jeugdhulpaanbieders uit de Niet-rechtstreeks Toegankelijke Jeugdhulp (NRTJ)
o Dagbegeleiding, contextbegeleiding, pleegzorg
- Jeugdhulpaanbieders buiten het domein van integrale jeugdhulp
o Kinderpsychiatrie, drughulpverlening, privaat paramedisch team
Hoe kunnen zijn aanmelden bij NRTJ
- Via een Aanmeldingsdocument = A-doc
o Uitgebreide beschrijving van de huidige situatie, reeds geboden hulpverlening,
krachten, moeilijkheden
o Visie van cliënt en hulpverlener
o Enkel mogelijk mét akkoord van ouders en jongere (vanaf 12j)
2
,VERONTRUSTING
1 Verontrustende situatie
Een situatie die
- De ontwikkeling van minderjarige bedreigt
- Doordat zijn psychische, fysieke of seksuele integriteit of van één of meer leden van zijn gezin
wordt aangetast of
- Doordat zijn affectieve, morele, intellectuele of sociale ontplooiingskansen in het gedrang
komen
- Waardoor het aanbieden van jeugdhulpverlening maatschappelijk noodzakelijk kan zijn
o Verwaarlozing
o (dreiging) tot zelfdoding
o Druggebruik
o Prostitutie
o Grensoverschrijdend gedrag tussen jongeren
o Geweld
o Jongeren in extreme armoede
o Hoogconflictscheiding
Gedeelde verantwoordelijkheid op drie niveaus
- Hulpverleners: elke HV die met kinderen werkt moet hierop letten
- Organisaties/voorzieningen: de HV hierin ondersteunen, bvb in team overleggen
- Gemandateerde voorzieningen (OCJ en VK): omgaan met die meldingen
Continuüm
- Vrijwillig <-> aanklampend <-> gedwongen
- Je biedt vrijwillige hulp aan + maar kan overgaan naar wat aanklampender te werken tot zelfs
gedwongen hulp als er echt geen bereidheid maar pure noodzaak
Signalen zien en ermee aan de slag gaan
- Situatie inschatten
o Signalen inventariseren
o Objectiveren – objectiveringsinstrumenten – teambespreking
o Aandacht voor risicofactoren en protectieve factoren
- Verontrusting bespreken
o Met cliënt
o Met team
o Met andere hulpverleners
1.1 Signaallijst
Signaallijst verontrustende opvoedingssituatie
- Van elke jeugdhulpaanbieder wordt verwacht te kunnen omgaan met verontrusting
- Signaallijst helpt om inschatting te maken
- Kennis, ervaring en buikgevoel
3
, 1) INTERACTIE TUSSEN HULPVERLENER EN OUDER
- De hulpverlener ervaart een wantrouwende, defensieve houding of schijnopenheid vanwege
de ouder tijdens de contacten met de hulpverlener
- De ouder komt de gemaakte afspraken niet na
2) INDIVIDUELE OUDERKENMERKEN
- De ouder is op jonge leeftijd ouder geworden
- De ouder vertoont kenmerken van depressie
- De ouder heeft andere psychische/psychiatrische kenmerken
- De ouder gebruikt middelen
- De ouder heeft in zijn/haar volwassen leven meerder crisissen meegemaakt
- De ouder is opgegroeid in een problematische opvoedingssituatie die onverwerkt is
3) GEZINGSKENMERKEN
- Het gezin heeft een lage socio-economische status
- De ouder is alleenstaand of heeft onstabiele relaties
- Er zijn spanningen in de partnerrelatie, al dan niet met psychisch of fysiek geweld
- Het gezin is sociaal geïsoleerd of voelt zich niet gesteund door partner en/of omgeving
4) KINDKENMERKEN
Er zijn lichamelijke kenmerken, emotionele problemen, gedragsproblemen of ontwikkelings-
problemen bij het kind
5) KENMERKEN VAN DE PEDAGOGISCHE INTERACTIE
- De ouder heeft onjuiste of onrealistische verwachtingen die niet passen bij de
(ontwikkelings)leeftijd van het kind
- De ouder verwacht te veel terug van het kind
- De zorg voor het kind wordt ervaren als een last
- Aandachtsvragen/gevoelens van het kind worden niet opgemerkt, genegeerd of bestraft
- De ouder interpreteert het gedrag van het kind snel/meestal als negatief
- De ouder gaat niet na wat het effect is van zijn/haar gedrag op het kind en toont weinig
flexibiliteit in zijn/haar handelen
- In opvoedingssituaties die de ouder als stressvol beleeft, komt hij/zij moeizaam tot
probleemoplossend handelen
- De ouder verliest snel het geduld in de omgang met het kind
- De ouder reageert erg onvoorspelbaar op het gedrag van het kind
- Er is weinig structuur en er zijn weinig grenzen in het dagelijks samenleven met het kind
- De ouder volgt belangrijke adviezen met het kind niet op
- De ouder staat positief tov het gebruik van fysieke en psychologische disciplinering
2 Aanmelden ITP
1) WANNEER AANMELDEN
- Voor alle kinderen en jongeren al dan niet met een (vermoeden van) handicap en met
problemen of ondersteuningsnoden die een meer intensieve hulp vragen (NRT)
4
1 Jeugdhulp
1.1 Visie jeugdhulp
Doelstellingen decreet 2014
- Vermaatschappelijking van de jeugdhulp
- Tijdige toegang tot jeugdhulp organiseren
- Flexibiliteit en continuïteit van de jeugdhulpverlening waarborgen
- Gepast omgaan met verontrustende situaties
- Een subsidiair aanbod van crisisjeugdhulpverveling voorzien
- Minderjarigen en hun context maximaal in de jeugdhulp laten participeren
- Een integrale aanpak realiseren bij het organiseren en aanbieden van de jeugdhulp
1.2 Aanpak jeugdhulp
2.0 aanpak: verfijning van de 2014 doelstellingen
- Aandacht voor preventie en vroegdetectie versterken
• Alert zijn voor psychische problemen bij kinderen en jongeren
• Kinderen en jongeren helpen door problemen bij ouders aan te pakken
- Inzetten op vermaatschappelijking van de jeugdhulp
• Meer krachtgericht werken als basishouding in de jeugdhulp
• De mogelijkheden van de vertrouwenspersoon en het belang van deskundige
- Een duidelijke toegang tot jeugdhulp
• Nieuwe maatschappelijke noden, nieuwe antwoorden
• Radicaliseren als bijzondere uitdaging
• Actieplan online hulpverlening
- Flexibiliteit en continuïteit van de jeugdhulp waarborgen
• Kinderen, jongeren en gezinnen verdienen continuïteit in de jeugdhulp
• De bestaande mogelijkheden versterkt inzetten of bijsturen
• Een netwerkaanpak met duidelijke verantwoordelijkheden
- Gevat optreden in verontrustende situaties in de jeugdhulp
• 1712: het nummer voor elke burger, ook kinderen en jongeren
• Alert zijn en optreden in verontrusting, een duidelijke opdracht in de jeugdhulp
• Toegankelijke ondersteuning door de gemandateerde voorzieningen
2 Rechtsreek toegankelijke jeugdhulp RTJ
1
,3 Niet rechtsreeks toegankelijke jeugdhulp NRTJ
3.1 Aanmelding
Wanneer ga je iemand aanmelden bij NRTJ
- Als er nood is aan intensievere en meer gespecialiseerde hulp
- Als de geboden (nrt) jeugdhulp niet geschikt blijkt
- Als er binnen (nrt) jeugdhulp bijkomende problemen opduiken
bv: mama valt ineens weg = nood aan pleegzorg
Wie kan er aanmelden bij NRTJ
- Erkende multidisciplinaire teams (MDT’s)
o Is vaak een deel van een grotere organisatie zoals: COS, CGG, OOOC, revalidatiecentra
- Jeugdhulpaanbieders uit de Rechtstreeks Toegankelijke Jeugdhulp (RTJ)
o JAC, CLB, CAW
- Jeugdhulpaanbieders uit de Niet-rechtstreeks Toegankelijke Jeugdhulp (NRTJ)
o Dagbegeleiding, contextbegeleiding, pleegzorg
- Jeugdhulpaanbieders buiten het domein van integrale jeugdhulp
o Kinderpsychiatrie, drughulpverlening, privaat paramedisch team
Hoe kunnen zijn aanmelden bij NRTJ
- Via een Aanmeldingsdocument = A-doc
o Uitgebreide beschrijving van de huidige situatie, reeds geboden hulpverlening,
krachten, moeilijkheden
o Visie van cliënt en hulpverlener
o Enkel mogelijk mét akkoord van ouders en jongere (vanaf 12j)
2
,VERONTRUSTING
1 Verontrustende situatie
Een situatie die
- De ontwikkeling van minderjarige bedreigt
- Doordat zijn psychische, fysieke of seksuele integriteit of van één of meer leden van zijn gezin
wordt aangetast of
- Doordat zijn affectieve, morele, intellectuele of sociale ontplooiingskansen in het gedrang
komen
- Waardoor het aanbieden van jeugdhulpverlening maatschappelijk noodzakelijk kan zijn
o Verwaarlozing
o (dreiging) tot zelfdoding
o Druggebruik
o Prostitutie
o Grensoverschrijdend gedrag tussen jongeren
o Geweld
o Jongeren in extreme armoede
o Hoogconflictscheiding
Gedeelde verantwoordelijkheid op drie niveaus
- Hulpverleners: elke HV die met kinderen werkt moet hierop letten
- Organisaties/voorzieningen: de HV hierin ondersteunen, bvb in team overleggen
- Gemandateerde voorzieningen (OCJ en VK): omgaan met die meldingen
Continuüm
- Vrijwillig <-> aanklampend <-> gedwongen
- Je biedt vrijwillige hulp aan + maar kan overgaan naar wat aanklampender te werken tot zelfs
gedwongen hulp als er echt geen bereidheid maar pure noodzaak
Signalen zien en ermee aan de slag gaan
- Situatie inschatten
o Signalen inventariseren
o Objectiveren – objectiveringsinstrumenten – teambespreking
o Aandacht voor risicofactoren en protectieve factoren
- Verontrusting bespreken
o Met cliënt
o Met team
o Met andere hulpverleners
1.1 Signaallijst
Signaallijst verontrustende opvoedingssituatie
- Van elke jeugdhulpaanbieder wordt verwacht te kunnen omgaan met verontrusting
- Signaallijst helpt om inschatting te maken
- Kennis, ervaring en buikgevoel
3
, 1) INTERACTIE TUSSEN HULPVERLENER EN OUDER
- De hulpverlener ervaart een wantrouwende, defensieve houding of schijnopenheid vanwege
de ouder tijdens de contacten met de hulpverlener
- De ouder komt de gemaakte afspraken niet na
2) INDIVIDUELE OUDERKENMERKEN
- De ouder is op jonge leeftijd ouder geworden
- De ouder vertoont kenmerken van depressie
- De ouder heeft andere psychische/psychiatrische kenmerken
- De ouder gebruikt middelen
- De ouder heeft in zijn/haar volwassen leven meerder crisissen meegemaakt
- De ouder is opgegroeid in een problematische opvoedingssituatie die onverwerkt is
3) GEZINGSKENMERKEN
- Het gezin heeft een lage socio-economische status
- De ouder is alleenstaand of heeft onstabiele relaties
- Er zijn spanningen in de partnerrelatie, al dan niet met psychisch of fysiek geweld
- Het gezin is sociaal geïsoleerd of voelt zich niet gesteund door partner en/of omgeving
4) KINDKENMERKEN
Er zijn lichamelijke kenmerken, emotionele problemen, gedragsproblemen of ontwikkelings-
problemen bij het kind
5) KENMERKEN VAN DE PEDAGOGISCHE INTERACTIE
- De ouder heeft onjuiste of onrealistische verwachtingen die niet passen bij de
(ontwikkelings)leeftijd van het kind
- De ouder verwacht te veel terug van het kind
- De zorg voor het kind wordt ervaren als een last
- Aandachtsvragen/gevoelens van het kind worden niet opgemerkt, genegeerd of bestraft
- De ouder interpreteert het gedrag van het kind snel/meestal als negatief
- De ouder gaat niet na wat het effect is van zijn/haar gedrag op het kind en toont weinig
flexibiliteit in zijn/haar handelen
- In opvoedingssituaties die de ouder als stressvol beleeft, komt hij/zij moeizaam tot
probleemoplossend handelen
- De ouder verliest snel het geduld in de omgang met het kind
- De ouder reageert erg onvoorspelbaar op het gedrag van het kind
- Er is weinig structuur en er zijn weinig grenzen in het dagelijks samenleven met het kind
- De ouder volgt belangrijke adviezen met het kind niet op
- De ouder staat positief tov het gebruik van fysieke en psychologische disciplinering
2 Aanmelden ITP
1) WANNEER AANMELDEN
- Voor alle kinderen en jongeren al dan niet met een (vermoeden van) handicap en met
problemen of ondersteuningsnoden die een meer intensieve hulp vragen (NRT)
4
