Samenvatting boek Bestuursrecht & Verheugt | week 4 blok 4

Samenvatting week 4 blok 4
BOEK BESTUURSRECHT
HOOFDSTUK 10
HANDHAVING
Inleiding
Dit hoofdstuk gaat over de mogelijkheden die een bestuursorgaan heeft
om ervoor te zorgen dat regels worden nageleefd.
De wettelijke regels hierover staan in hoofdstuk 5 van de Awb (Algemene
wet bestuursrecht).

Handhaving kan op twee manieren:
1. Straf (boete): de overheid legt een boete op als iemand een regel
overtreedt. Dit is bedoeld om te straffen.
2. Herstelmaatregel: de overheid dwingt iemand om alsnog de regels
na te leven. Dit is geen straf, maar bedoeld om de situatie te
corrigeren.

In de Awb ligt de nadruk vooral op het corrigeren (herstellen), niet op
straffen. Maar boetes spelen ook een (kleine) rol.

Toezicht op naleving
Wat is toezicht?
Toezicht betekent dat bevoegde personen (toezichthouders) controleren of
de regels worden nageleefd, zoals of een vergunninghouder zich aan de
regels houdt.

Belangrijk: Zonder overtreding  geen sanctie mogelijk.

Bevoegdheden toezichthouders (art. 5:15 t/m 5:19 Awb):
 Plekken betreden
 Informatie opvragen
 Identiteitsbewijs vragen
 Gegevens/documenten bekijken
 Zaken onderzoeken

Medewerking verplicht (art. 5:20 lid 1 Awb):
Iedereen moet meewerken als een toezichthouder iets vraagt wat bij zijn
taak hoort.

Voorbeelden:
 Krantenartikel (Arnhem):
Bij controles zijn o.a. sterke dranken in beslag genomen in
supermarkten en horecazaken.
 Evenredigheidsbeginsel (art. 5:13 Awb):
Een toezichthouder mag alleen dingen doen die redelijk zijn voor zijn
taak.
Voorbeeld: iemand ’s nachts wakker maken voor een monster
nemen is niet redelijk als dat ook overdag kan  dus
disproportioneel.

,Toezichthouder vs. Opsporingsambtenaar:
 Toezichthouder: controleert of bestuursrechtelijke regels worden
gevolgd.
 Opsporingsambtenaar: spoort strafbare feiten op.
Als regels niet worden nageleefd:
 Dan kan het bestuursorgaan een bestuurlijke sanctie opleggen.
Bij strafbare feiten:
 Gaat het OM of rechter over tot een strafrechtelijke sanctie.

Soorten sancties
1. Bestuurlijke sancties
2. Strafrechtelijke sancties

De bestuurlijke sancties
Er zijn 2 soorten bestuurlijke sancties:
1. Herstelsancties
Gericht op herstel van een overtreding.
Voorbeelden:
- Last onder bestuursdwang (art. 5:21 Awb).
- Last onder dwangsom (art. 5:32 Awb).
- Intrekking of wijziging van een vergunning.
2. Bestraffende sancties
Gericht op straffen (vergelijkbaar met een boete).
Voorbeeld:
- Bestuurlijke boete (art. 5:40 Awb).

Wetsartikelen op een rij:
 Art. 5:2 lid 1 Awb: Begripsbepalingen bestuursrechtelijke sancties.
 Art. 5:21 Awb: Last onder bestuursdwang.
 Art. 5:32 Awb: Last onder dwangsom.
 Art. 5:40 Awb: Bestuurlijke boete.

Last onder bestuursdwang
Wat is een last onder bestuursdwang?
 Definitie: Een bestuursrechtelijke herstelmaatregel om een
overtreding ongedaan te maken.
 Doel: Herstel van de rechtmatige situatie.
 Wie?: Het bestuursorgaan geeft een last aan de overtreder met de
opdracht tot herstel.
 Niet uitgevoerd?: Dan mag het bestuursorgaan het herstel zelf
uitvoeren op kosten van de overtreder.
 Wettelijke artikel: art. 5:21 Awb.

Wettelijke basis:
Art. 5:21 Awb: Geeft bevoegdheid tot bestuursdwang bij overtredingen.
Art. 5:4 Awb: Het legaliteitsbeginsel – bestuursdwang mag alleen worden
opgelegd als dit in de wet is toegestaan.
Art. 125 Gemeentewet: Gemeentebestuur mag een las onder
bestuursdwang opleggen.

,
, Voorwaarden & beginselen
Legaliteitsbeginsel
 Alleen toegestaan als een wettelijke bepaling het bestuursorgaan
hiertoe machtigt.

Evenredigheidsbeginsel (art. 3:4 lid 2 Awb)
 De maatregel mag niet onevenredig zwaar zijn in verhouding tot het
doel.
 Er moet gekeken worden naar de minst bezwarende manier om het
doel te bereiken.
 Ook wel genoemd: het beginsel van de minste pijn.

Voorbeelden:
Drugswoning in Zeewolde
Burgemeester sluit een pand na vondst van cocaïne  last onder
bestuursdwang: sluiting van het pand voor 6 maanden.

Illegale tuinkas
Een tuinkas wordt illegaal gebouwd  het bestuursorgaan wil deze met
explosieven vernietigen  de eigenaar lijdt dan veel schade  het
bestuursorgaan moet kiezen voor een minder schadelijke manier (bijv.
demonteren)  doel: de tuinkas moet verdwijnen, maar zo min mogelijk
schade.

Rechtsbescherming
 Tegen een last onder bestuursdwang kan bezwaar en beroep worden
ingesteld.
 Wetsartikel: art. 8:1 Awb.

Last onder dwangsom
Wat is een last onder dwangsom?
 Herstelsanctie: Gericht op het beëindigen van een overtreding
zonder dat de overheid zelf ingrijpt.
 De overtreder krijgt een termijn om de overtreding zelf te herstellen.
 Niet hersteld? Dan moet hij een geldbedrag (dwangsom) betalen.
 Wettelijke basis: art. 5:32 t/m 5:33b Awb.

Kernpunten uit de wet
Art. 5:32 Awb: Bestuursorgaan kan een last onder dwangsom opleggen
bij overtreding.
Art. 5:33 Awb: Dwangsom wordt pas verschuldigd als de last niet wordt
uitgevoerd.
Art. 5:6 Awb: Geen combinatie toegestaan met last onder
bestuursdwang.
Art. 5:32b Awb: 3 vormen van oplegging van een dwangsom.
Art. 8:1 Awb: Tegen een last onder dwangsom is beroep mogelijk.

Vormen van dwangsom (art. 5:32b Awb)
a. Per overtreding: Elke keer dat een overtreding plaatsvindt.