Samenvatting De Evolutie van het Nederlands

De geschiedenis van het nederlands
deel 1: taalverwantschap
1)​ inleiding
bijbel < de toren van babel

taalfamilies:
-​ Romaanse talen = Latijns, Frans, Italiaans, Spaans, Roemeens
-​ Germaanse talen = Nederlands, Deens, Fries
-​ Slavische talen = Russisch, Pools
-​ Keltische talen = Iers, Gaelic
-​ Indo-iraanse talen = Hindi
⇒ behoren samen tot 1 grote (europese) taalfamilie = Indo-Europees (grootste taalfamilie ter wereld)

vergelijkend onderzoek naar taalverwantschap uitvoeren
welke woorden gebruiken?
→ basale woorden (algemene / basiswoorden)
→ familiale banden (mama, papa), natuurelementen (zon), lichaamsdelen (arm)
​ = tijdloze woorden (bestonden miljoenen jaren geleden ook al)
welke woorden niet gebruiken?
→ lidwoorden, voorzetsels
⇒ voor taalverwantschap: terug nr Proto-Indo-Europees = stam, oertaal (vd boom)

2)​ kleine families, grote invloed
Nederlands > Germaanse talen (Duits, Engels, Fries, Zweeds, Noors, Deens, Ijsland en Gotisch)
gelijkenissen op gebied van
-​ woordenschat
-​ woordvorming (bv. vriendschap/friendship/
​ ​ ​ freundschaft)
-​ verbuiging
-​ Germaanse talen: initiaal accent
⇔ Romaanse talen: accent midden / achteraan

West-Germaans: nooit opgeschreven, moet gereconstrueerd worden (via bv taalvergelijking)
⇔ Romaanse talen: dochters van het Latijn: veel opgeschreven teksten
taalfamilies > Proto-Indo-Europees = oertaal
⇒ kleine taalfamilies delen gemeensch kenmerken maar hebben een evolutie doorgemaakt
(toontaal = 1 woord kan meerdere betekenissen hebben afh van de manier waarop je het uitspreekt)

Indo-Europese taalfamilies
-​ Keltisch
-​ Romaans
-​ Slavisch
-​ Baltisch: Letland en Litouwen *
-​ Helleens
-​ Indisch (Sanskriet)

andere taalfamilies
-​ Fins-Oegrisch: * Estland en Finland (behoren niet tot PIE taal)
-​ Baskisch (in het Baskenland (Fr + Sp) ⇒ stam niet gevonden, eiland op zichzelf)


1

, -​ Semitisch: Arabisch
-​ Altaïsch: Turkije
-​ Sino-Tibetaans: Chinees (toontalen)
-​ Koreaans en Japans

aantonen van taalverwantschap
-​ geschiedenis
taalverwantschap voor het eerst ontdekt in 1786 door Sir William Jones
！Jacob Grimm (wet van Grimm)
-​ methode
onderzoek v regelmatige klankcorrespondenties bij woorden uit de centrale
woordenschat > klankwetten
ook: bestuderen morfologie, syntaxis, grammatica

diaspora = verspreiding vd volkeren op een groot gebied en de taalverandering

3)​ Indo-Europese talen en afstammingstheorieën
reconstructie van prototaal:
-​ via taalverwantschap (taalvergelijking)
-​ gemeenschappelijke, gereconstrueerde voorouder
⇒ puur hypothetisch (met *)
-​ verste voorouder: Proto-Indo-Europees (PIE)
Proto-Indo-Europees: vroeger Indogermaans
waarom?
de germanisten onderzochten eerst de germaanse talen en later
ontdekten ze pas de andere talen
⇒ volgens hen stamden al die talen zogezegd af van het germaans
(politiek)

Latijn: alles zeer goed bewaard, grote bijdrage geleverd aan taalontwikkeling
Proto-Romaans: werd gesproken maar niet opgeschreven ⇒ Latijn
bv. moeder (zie ppt: kaart)
⇒ naar rechts: syllaben verdwijnen, deletie
⇒ naar links: stemhebbende klanken verzwakken, worden stemloos
​ → d: stembanden trillen ⇔ t,f: stembanden trillen niet: waarom die verandering? luiheid
zie tekst p3 bundel:
waar werd het PIE eerst gesproken?
1)​ ten noorden vd Zwarte Zee
2)​ Anatolië (Turkije)
-​ cognaten = verschillende woorden met een gemeenschappelijke herkomst en
daardoor qua vorm min of meer op elkaar lijken: ontstaan & verdwijnen >
herleiden nr oertaal
→ door te zoeken nr gelijkenissen in woorden: taalverwantschap onderzoeken
& afleiden
→ zo oertaal reconstrueren & onderzoeken (want geen geschriften)
-​ verspreiding vd Indo-Europese taalfamilie: gelijktijdig met verspreiding vd
landbouw uit Turkije (resultaten vd wetenschappers ≈ archeologische vondsten vd verspreiding vd
landbouw)
-​ verspreiding vd landbouw: niet de enige manier waarop het IE zich over Europa heeft verspreid



2