Inhoud
Werkwoordspelling................................................................................................................................3
Hoe vind je de persoonsvorm?...........................................................................................................3
Twee of meer persoonsvormen..........................................................................................................3
Ik-vorm...............................................................................................................................................3
‘Je’ achter de persoonsvorm..............................................................................................................3
Gebiedende wijs.................................................................................................................................4
Tegenwoordige tijd regelmatige werkwoorden..................................................................................4
Tegenwoordige tijd onregelmatige werkwoorden.............................................................................4
Verleden tijd zwakke werkwoorden...................................................................................................5
Verleden tijd sterke werkwoorden.....................................................................................................5
’t Ex-kofschip......................................................................................................................................6
Voltooid deelwoord als bijvoeglijk naamwoord.................................................................................6
Onvoltooid deelwoord........................................................................................................................6
Engelse leenwerkwoorden.................................................................................................................7
Infinitief of hele werkwoord...............................................................................................................7
Spelling algemeen..................................................................................................................................7
Samenstelling met tussenletter -n-.....................................................................................................7
Afleiding met tussenletter -n-.............................................................................................................8
Samenstelling en afleiding met -s-......................................................................................................9
Samenstelling.....................................................................................................................................9
Samenstelling met verwisselbare elementen...................................................................................10
Samenstelling met bijzondere voor- of nabepaling..........................................................................10
Samenstellingen met een bijzondere vorm......................................................................................11
Samenstelling met een of meer Engelse woorden...........................................................................12
telwoorden en breuken....................................................................................................................13
Hoofdletter begin van de zin............................................................................................................13
Persoonsnamen................................................................................................................................13
Aardrijkskundige namen...................................................................................................................15
Tijdsindeling......................................................................................................................................15
Titels van teksten..............................................................................................................................16
Volkeren, etnische en religieuze groepen.........................................................................................16
Organisaties en merken....................................................................................................................17
Algemene regels klinkerbotsing........................................................................................................17
Regels voor afkortingen....................................................................................................................18
, Meervoud.........................................................................................................................................19
Bezitsvorm........................................................................................................................................20
Verkleinwoorden..............................................................................................................................21
Trema...............................................................................................................................................22
Accenttekens....................................................................................................................................22
Apostrof............................................................................................................................................23
Zinsstructuur........................................................................................................................................24
Punt..................................................................................................................................................24
Komma.............................................................................................................................................24
Dubbele punt....................................................................................................................................25
Aanhalingstekens..............................................................................................................................25
Hoofd- en bijzinnen..........................................................................................................................25
Enkelvoudige en samengestelde zinnen...........................................................................................26
Eenzinsdeelproef en vervangingsproef.............................................................................................26
Persoonsvorm...................................................................................................................................26
Onderwerp.......................................................................................................................................26
Werkwoordelijk gezegde..................................................................................................................26
Meewerkend voorwerp....................................................................................................................27
Voorzetsels.......................................................................................................................................27
Werkwoord.......................................................................................................................................27
Zelfstandig naamwoord....................................................................................................................28
Bijvoeglijk naamwoord.....................................................................................................................28
Voegwoord.......................................................................................................................................28
Persoonlijk voornaamwoord............................................................................................................28
Wederkerend voornaamwoord........................................................................................................28
Bezittelijk voornaamwoord...............................................................................................................29
Aanwijzend voornaamwoord............................................................................................................29
Betrekkelijk voornaamwoord...........................................................................................................29
Foutieve verwijzing...........................................................................................................................29
Directe en indirecte rede..................................................................................................................29
Enkelvoud of meervoud....................................................................................................................29
Samentrekking..................................................................................................................................30
Woordvolgorde................................................................................................................................30
Algemeen taalgebruik...........................................................................................................................30
Dan ik of dan mij...............................................................................................................................30
Hun of zij...........................................................................................................................................31
, Dat, wat of die..................................................................................................................................31
Jou of jouw.......................................................................................................................................31
Als of dan..........................................................................................................................................31
Grootte of grote................................................................................................................................32
Beide of beiden.................................................................................................................................32
Te danken aan of te wijten aan........................................................................................................32
Zowel…als… komt of komen.............................................................................................................33
Van wie of waarvan..........................................................................................................................33
Contaminatie....................................................................................................................................33
Dubbele ontkenning.........................................................................................................................33
Overbodige herhaling.......................................................................................................................33
Voorzetseluitdrukking......................................................................................................................34
Spreekwoorden................................................................................................................................34
Werkwoordspelling
Hoe vind je de persoonsvorm?
De persoonsvorm geeft aan in welke tijd de zin staat en welk getal (enkelvoud of meervoud) het
onderwerp heeft. Verander je de tijd van de zin of het getal van het onderwerp, dan verandert alleen
de persoonsvorm mee, de andere werkwoorden blijven hetzelfde.
De persoonsvorm vind je op volgende manieren:
- Verander de tijd van de zin (van verleden tijd naar tegenwoordige tijd of andersom) en ga na
welk werkwoord er mee verandert.
- Verander het onderwerp van de zin in het meervoud of enkelvoud en ga na welk werkwoord
er mee verandert.
- Maak de zin vragend en ga na welk werkwoord vooraan komt te staan.
Twee of meer persoonsvormen
1. Een zin met één persoonsvorm is een enkelvoudige zin.
2. Een zin met twee of meer persoonsvormen is een samengestelde zin.
Een samengestelde zin kan bestaan uit:
- Hoofdzinnen
- (een) hoofdzin(nen) en (een) bijzin(nen)
Ik-vorm
Voor de juiste spelling van de werkwoorden zoek je de ik-vorm van het werkwoord. De ik-vorm van
werkwoorden hebben we nodig voor het vervoegen daarvan.
‘Je’ achter de persoonsvorm
Als je onderwerp is en achter de persoonsvorm staat, dan komt er bij de persoonsvorm geen -t
achter de ik-vorm. Je moet in dat geval ook vervangen kunnen worden door jij.
, Als je geen onderwerp is, maar een meewerkend voorwerp, lijdend voorwerp, of wederkerend
voornaamwoord of bezittelijk voornaamwoord, dan kan je achter de persoonsvorm alleen vervangen
worden door jou, jouw of jezelf. Er komt bij de persoonsvorm dan een -t achter de ik-vorm (als de
tweede of derde persoon enkelvoud het onderwerp is).
Gebiedende wijs
De gebiedende wijs wordt gevormd door de ik-vorm van het werkwoord.
Vroeger werd er wel onderscheid gemaakt tussen enkelvoud zonder -t en meervoud met -t. Alleen in
de volgende gevallen is de -t achter de ik-vorm in het meervoud blijven staan:
- bij formele en oudere vormen van het Nederlands.
- Bij enkele vaste verbindingen
Als de gebiedende wijs voorkomt met u als onderwerp, krijgt die wel een -t achter de ik-vorm.
Tegenwoordige tijd regelmatige werkwoorden
Bij de vervoeging van een regelmatig werkwoord ga je uit van de ik-vorm.
Enkelvoud wonen denken raden
1e persoon ik ik-vorm woon denk raad
2e persoon je, jij, u ik-vorm + -t woont denkt raadt
3e persoon hij, zij, het ik-vorm + -t woont denkt raadt
Meervoud wonen denken raden
1e persoon wij infinitief wonen denken raden
2e persoon jullie infinitief wonen denken raden
3e persoon zij, ze infinitief wonen denken raden
Twijfel je of de ik-vorm met een -d of -t geschreven wordt, maak er dan het hele werkwoord van: wat
je hoort, schrijf je ook.
Ik star… (-t of -d) morgen met het project - starten
Ik vergoe… (-t of -d) alle kosten – vergoeden
Tegenwoordige tijd onregelmatige werkwoorden
De onderstaande werkwoorden wijk in de tegenwoordige tijd enkelvouw af van de hoofdregel.
Hebben kunnen mogen zullen zijn willen
ik heb ik kan ik mag ik zal ik ben ik wil
je hebt, je kunt, je mag, je zult, je bent, je wilt,
u hebt, u kunt, u mag, u zult, u bent, u wilt,
hebt u kunt u mag u zult u bent u wilt u
heb je kun je mag je zul je ben je wil je
hij, zij, hij, zij, hij, zij, hij, zij, hij, zij, hij, zij,
het heeft het kan het mag het zal het is het wil
wij, jullie, wij, jullie, wij, jullie, wij, jullie, wij, jullie, wij, jullie,
zij hebben zij kunnen zij mogen zij zullen zij zijn zij willen
Werkwoordspelling................................................................................................................................3
Hoe vind je de persoonsvorm?...........................................................................................................3
Twee of meer persoonsvormen..........................................................................................................3
Ik-vorm...............................................................................................................................................3
‘Je’ achter de persoonsvorm..............................................................................................................3
Gebiedende wijs.................................................................................................................................4
Tegenwoordige tijd regelmatige werkwoorden..................................................................................4
Tegenwoordige tijd onregelmatige werkwoorden.............................................................................4
Verleden tijd zwakke werkwoorden...................................................................................................5
Verleden tijd sterke werkwoorden.....................................................................................................5
’t Ex-kofschip......................................................................................................................................6
Voltooid deelwoord als bijvoeglijk naamwoord.................................................................................6
Onvoltooid deelwoord........................................................................................................................6
Engelse leenwerkwoorden.................................................................................................................7
Infinitief of hele werkwoord...............................................................................................................7
Spelling algemeen..................................................................................................................................7
Samenstelling met tussenletter -n-.....................................................................................................7
Afleiding met tussenletter -n-.............................................................................................................8
Samenstelling en afleiding met -s-......................................................................................................9
Samenstelling.....................................................................................................................................9
Samenstelling met verwisselbare elementen...................................................................................10
Samenstelling met bijzondere voor- of nabepaling..........................................................................10
Samenstellingen met een bijzondere vorm......................................................................................11
Samenstelling met een of meer Engelse woorden...........................................................................12
telwoorden en breuken....................................................................................................................13
Hoofdletter begin van de zin............................................................................................................13
Persoonsnamen................................................................................................................................13
Aardrijkskundige namen...................................................................................................................15
Tijdsindeling......................................................................................................................................15
Titels van teksten..............................................................................................................................16
Volkeren, etnische en religieuze groepen.........................................................................................16
Organisaties en merken....................................................................................................................17
Algemene regels klinkerbotsing........................................................................................................17
Regels voor afkortingen....................................................................................................................18
, Meervoud.........................................................................................................................................19
Bezitsvorm........................................................................................................................................20
Verkleinwoorden..............................................................................................................................21
Trema...............................................................................................................................................22
Accenttekens....................................................................................................................................22
Apostrof............................................................................................................................................23
Zinsstructuur........................................................................................................................................24
Punt..................................................................................................................................................24
Komma.............................................................................................................................................24
Dubbele punt....................................................................................................................................25
Aanhalingstekens..............................................................................................................................25
Hoofd- en bijzinnen..........................................................................................................................25
Enkelvoudige en samengestelde zinnen...........................................................................................26
Eenzinsdeelproef en vervangingsproef.............................................................................................26
Persoonsvorm...................................................................................................................................26
Onderwerp.......................................................................................................................................26
Werkwoordelijk gezegde..................................................................................................................26
Meewerkend voorwerp....................................................................................................................27
Voorzetsels.......................................................................................................................................27
Werkwoord.......................................................................................................................................27
Zelfstandig naamwoord....................................................................................................................28
Bijvoeglijk naamwoord.....................................................................................................................28
Voegwoord.......................................................................................................................................28
Persoonlijk voornaamwoord............................................................................................................28
Wederkerend voornaamwoord........................................................................................................28
Bezittelijk voornaamwoord...............................................................................................................29
Aanwijzend voornaamwoord............................................................................................................29
Betrekkelijk voornaamwoord...........................................................................................................29
Foutieve verwijzing...........................................................................................................................29
Directe en indirecte rede..................................................................................................................29
Enkelvoud of meervoud....................................................................................................................29
Samentrekking..................................................................................................................................30
Woordvolgorde................................................................................................................................30
Algemeen taalgebruik...........................................................................................................................30
Dan ik of dan mij...............................................................................................................................30
Hun of zij...........................................................................................................................................31
, Dat, wat of die..................................................................................................................................31
Jou of jouw.......................................................................................................................................31
Als of dan..........................................................................................................................................31
Grootte of grote................................................................................................................................32
Beide of beiden.................................................................................................................................32
Te danken aan of te wijten aan........................................................................................................32
Zowel…als… komt of komen.............................................................................................................33
Van wie of waarvan..........................................................................................................................33
Contaminatie....................................................................................................................................33
Dubbele ontkenning.........................................................................................................................33
Overbodige herhaling.......................................................................................................................33
Voorzetseluitdrukking......................................................................................................................34
Spreekwoorden................................................................................................................................34
Werkwoordspelling
Hoe vind je de persoonsvorm?
De persoonsvorm geeft aan in welke tijd de zin staat en welk getal (enkelvoud of meervoud) het
onderwerp heeft. Verander je de tijd van de zin of het getal van het onderwerp, dan verandert alleen
de persoonsvorm mee, de andere werkwoorden blijven hetzelfde.
De persoonsvorm vind je op volgende manieren:
- Verander de tijd van de zin (van verleden tijd naar tegenwoordige tijd of andersom) en ga na
welk werkwoord er mee verandert.
- Verander het onderwerp van de zin in het meervoud of enkelvoud en ga na welk werkwoord
er mee verandert.
- Maak de zin vragend en ga na welk werkwoord vooraan komt te staan.
Twee of meer persoonsvormen
1. Een zin met één persoonsvorm is een enkelvoudige zin.
2. Een zin met twee of meer persoonsvormen is een samengestelde zin.
Een samengestelde zin kan bestaan uit:
- Hoofdzinnen
- (een) hoofdzin(nen) en (een) bijzin(nen)
Ik-vorm
Voor de juiste spelling van de werkwoorden zoek je de ik-vorm van het werkwoord. De ik-vorm van
werkwoorden hebben we nodig voor het vervoegen daarvan.
‘Je’ achter de persoonsvorm
Als je onderwerp is en achter de persoonsvorm staat, dan komt er bij de persoonsvorm geen -t
achter de ik-vorm. Je moet in dat geval ook vervangen kunnen worden door jij.
, Als je geen onderwerp is, maar een meewerkend voorwerp, lijdend voorwerp, of wederkerend
voornaamwoord of bezittelijk voornaamwoord, dan kan je achter de persoonsvorm alleen vervangen
worden door jou, jouw of jezelf. Er komt bij de persoonsvorm dan een -t achter de ik-vorm (als de
tweede of derde persoon enkelvoud het onderwerp is).
Gebiedende wijs
De gebiedende wijs wordt gevormd door de ik-vorm van het werkwoord.
Vroeger werd er wel onderscheid gemaakt tussen enkelvoud zonder -t en meervoud met -t. Alleen in
de volgende gevallen is de -t achter de ik-vorm in het meervoud blijven staan:
- bij formele en oudere vormen van het Nederlands.
- Bij enkele vaste verbindingen
Als de gebiedende wijs voorkomt met u als onderwerp, krijgt die wel een -t achter de ik-vorm.
Tegenwoordige tijd regelmatige werkwoorden
Bij de vervoeging van een regelmatig werkwoord ga je uit van de ik-vorm.
Enkelvoud wonen denken raden
1e persoon ik ik-vorm woon denk raad
2e persoon je, jij, u ik-vorm + -t woont denkt raadt
3e persoon hij, zij, het ik-vorm + -t woont denkt raadt
Meervoud wonen denken raden
1e persoon wij infinitief wonen denken raden
2e persoon jullie infinitief wonen denken raden
3e persoon zij, ze infinitief wonen denken raden
Twijfel je of de ik-vorm met een -d of -t geschreven wordt, maak er dan het hele werkwoord van: wat
je hoort, schrijf je ook.
Ik star… (-t of -d) morgen met het project - starten
Ik vergoe… (-t of -d) alle kosten – vergoeden
Tegenwoordige tijd onregelmatige werkwoorden
De onderstaande werkwoorden wijk in de tegenwoordige tijd enkelvouw af van de hoofdregel.
Hebben kunnen mogen zullen zijn willen
ik heb ik kan ik mag ik zal ik ben ik wil
je hebt, je kunt, je mag, je zult, je bent, je wilt,
u hebt, u kunt, u mag, u zult, u bent, u wilt,
hebt u kunt u mag u zult u bent u wilt u
heb je kun je mag je zul je ben je wil je
hij, zij, hij, zij, hij, zij, hij, zij, hij, zij, hij, zij,
het heeft het kan het mag het zal het is het wil
wij, jullie, wij, jullie, wij, jullie, wij, jullie, wij, jullie, wij, jullie,
zij hebben zij kunnen zij mogen zij zullen zij zijn zij willen
