INLEIDING SOCIAAL WERK
DEEL 1: GEMEENSCHAPPELIJKE STAM
professionele triple mandaat van de sociaal werker:
sociaal werker heeft als professionele beroepskracht eigenlijk een triple mandaat.
in eerste instantie heeft sociaal werk het dubbel mandaat: hulp en controle.
hulp: mandaat dat je krijgt van je cliënt om hem te helpen
controle: als mandaat vanuit maatschappij, vertegenwoordigd door de organisatie waarin de
sociaal werker is te werk gesteld.
derde mandaat: beroepsgroep
een betrouwbare kennisbasis voor sociaal werk die richting geeft aan beleid,
interventies en methoden, in functie van het oplossen of voorkomen van problemen
ethische basis: specifiek georiënteerd op mensenrechten en sociale rechtvaardigheid
schema:
=> beide elementen van dit mandaat zorgen er eigenlijk voor dat je vanuit je beroep een
relatieve autonomie hebt, indien nodig de legitimiteit om mandaten vanuit de cliënt of de
maatschappij gedeeltelijk of geheel te wijzigen of zelfs te weigeren.
begrippen
Maatschappelijk assistent Na een geslaagde opleiding BACHLOR
sociaal werk, dit is een beschermende titel
Sociaal werker/ welzijnswerker De term voor de beroepsbeoefenaar die op
een professionele wijze het persoonlijk,
interpersoonlijk en maatschappelijk
functioneren van mensen bevordert en
eventueel belemmeringen hierbij
, wegwerkt.
Master sociaal werk Voor diegene die een master opleiding
hebben gevolgd aan universiteit
Graduaat maatschappelijk werk, graduaat Ze zijn ook sociaal werkers! maar geen
sociaal cultureel werk, graduaat HR-support maatschappelijk assistenten want ze
en graduaat syndicaal werk hebben geen bachlor gedaan
Sociaal werk vs maatschapplijk assistent Je kan sociaal werker zijn zonder diploma
maar je kan nooit de titel hebben van een
maatschappelijk assistent
Sociale dienst Hetzelfde als sociale assistent maar dit
woord wordt vaker gebruikt
Maatschappelijk werker Enkel voor de mensen die specifiek de
afstudeerrichting maatschappelijk werk
hebben gekozen
binnen de richting sociaal werk heb je 6 afstudeerrichtingen
1. personeelswerk en de personeelswerker
2. sociaal cultureel werk en de sociaal cultureel werker
3. maatschapplijk werk en de maatschappelijk werker
4. sociaal juridische dienstverlening en de sociaal juridisch consulent
5. kunt en cultuurbemiddeling en kunst en cultuurbemiddelaar
ook benamingen per afstudeerrichting, worden de beoefenaars van bepaalde methodieken
met eigen term aangeduid als aparte beroepsgroepen:
groepswerker = groepswerker
opbouwwerker = opbouwwerker
gezinstherapie en gezinstherapeut
trajectbegeleiding = trajectbegeleider
preventie en preventiewerker
EERSTE KENNISMAKING SOCIAAL WERK
globale definitie: sociaal werk is een praktijk gebaseerd beroep en een academische
discipline die sociale verandering en ontwikkeling, sociale cohesie, empowerment en
bevrijding van mensen bevordert. Principes van sociaal rechtvaardigheid, mensenrechten,
collectieve verantwoordelijkheid en respect voor diversiteit staan centraal in het sociaal
werk. Onderbouwd door sociaalwerktheoriëen, sociale wetenschappen,
menswetenschappen en inheemse en lokale vormen van kennis, engageert sociaal werk
mensen en structuren om levensuitdagingen en problemen aan te pakken en welzijn te
bevorderen.
NIET VANBUITEN KENNNEN!
twee kantelingen tegenover
1. een definitie komt altijd tot stand in een specifieke contect en probeert deze verschillende
opvattingen die er bestaan te vatten
,1957: focus op helpen van individuen en groepen om hen beter aan te passen aan de
samenleving
1982: focus naar sociale verandering
2000: mensenrechten en sociale rechtvaardigheid
2014: collectieve verantwoordelijkheid en het respect voor diversiteit aan toegevoegd
=> geeft een perspectief te zien dat nog sterker de nadruk legt op een structurele eerder dan
op een individuele benadering
2. globale definitie niet over internationale
= laatste verwijst te veel naar natiestaten en global slaat op volkeren in de wereld als op
globaal in de betekenis van overkoepelend.
grondbeginselen
nieuwe definitie = missie omdat er een uitdrukkelijke normatieve positiebepaling is.
normatieve positiebepaling: bedoelen we waarden aan de grondslag liggen van onze job als
sociaal werker en dat deze waarden bepalend zijn voor de manier waarop wij deze job
moeten invulling geven.
waarden en fundamentele uitgangspunten worden in nieuwe def na voren geschoven
mensenrechten
sociale vaardigheid
collectieve verantwoordelijkheid
respect voor diversiteit
wat staat centraal voor sociaal werker
- verdedigen van mensenrechten en sociale vaardigheden als motivatie en rechtvaardigheid
voor sociaal werk
- collectieve verantwoordelijkheid: benadrukt belang van feit dat burgers en OH
verantwoordelijkheid nemen voor elkaar en voor het milieu om die rechten te repsecteren
en realiseren
- sociaal rechtvaardigheidsberoep
=> niet iedereen kan zich zomaar sociaal werker noemen en er wordt geïnvesteerd in
specifieke opleidingen en in academische onderbouw die net moet toelaten om sociaal
werkers op te leiden die zich baseren op deze opdracht!
, doelen van sociaal werker
sociale verandering : marginalisering, sociale uitsluitingen en onderdurkking aan te
vechten en veranderen
mensenrechten
werken aan sociale verandering + sociale cohesie =samenleving en empowerment en
bevrijding van mensen
deze doelstellingen moeten met participatieve methodologie worden bereikt.
deze pleit: in sociaal werk is terug vinden in ‘houdt zich bezig mensen en structureren om
het leven uitdagingen aan te pakken en welzijn te verbeteren’
participatief werken: werken met en niet voor mensen
Praktijk-gebaseerd beroep én een academische discipline
sociaal werk heeft een dubbele omschrijving: ze is een praktijk-gebaseerd beroep én een
academische discipline
praktijk: zeer divers en zeer uiteenlopend
individuele hulpverlening
groepswerk
jeugdwerk
personeelswerk
sociaal-cultureel werk
maatschappelijke dienstverlening
samenlevingsopbouw
centraal: de verhouding individu-samenleving wat wordt binnen een bepaalde context
gedefineerd als sociaal probleem en hoe verhouden zich individuele ontplooiing en
maatschappelijke verwachtingen
Sociaal werk is geen exclusieve zaak van deskundigen.
een diversiteit van professionals kan betrokken worden : jeugdwerkers, hulpverleners,
straathoekwerkers,…
sociaal werk geen technische toolbox:
Sociaal werk is echter specifiek in die zin dat kennis en deskundigheid nooit volledig kunnen
zijn! problemen worden steeds opnieuw gedefineerd in relatie tot de context en in dialoog
met verschillende actoren.
=> SW is dus een open en onvoorspelbaar gegeven.
DEEL 1: GEMEENSCHAPPELIJKE STAM
professionele triple mandaat van de sociaal werker:
sociaal werker heeft als professionele beroepskracht eigenlijk een triple mandaat.
in eerste instantie heeft sociaal werk het dubbel mandaat: hulp en controle.
hulp: mandaat dat je krijgt van je cliënt om hem te helpen
controle: als mandaat vanuit maatschappij, vertegenwoordigd door de organisatie waarin de
sociaal werker is te werk gesteld.
derde mandaat: beroepsgroep
een betrouwbare kennisbasis voor sociaal werk die richting geeft aan beleid,
interventies en methoden, in functie van het oplossen of voorkomen van problemen
ethische basis: specifiek georiënteerd op mensenrechten en sociale rechtvaardigheid
schema:
=> beide elementen van dit mandaat zorgen er eigenlijk voor dat je vanuit je beroep een
relatieve autonomie hebt, indien nodig de legitimiteit om mandaten vanuit de cliënt of de
maatschappij gedeeltelijk of geheel te wijzigen of zelfs te weigeren.
begrippen
Maatschappelijk assistent Na een geslaagde opleiding BACHLOR
sociaal werk, dit is een beschermende titel
Sociaal werker/ welzijnswerker De term voor de beroepsbeoefenaar die op
een professionele wijze het persoonlijk,
interpersoonlijk en maatschappelijk
functioneren van mensen bevordert en
eventueel belemmeringen hierbij
, wegwerkt.
Master sociaal werk Voor diegene die een master opleiding
hebben gevolgd aan universiteit
Graduaat maatschappelijk werk, graduaat Ze zijn ook sociaal werkers! maar geen
sociaal cultureel werk, graduaat HR-support maatschappelijk assistenten want ze
en graduaat syndicaal werk hebben geen bachlor gedaan
Sociaal werk vs maatschapplijk assistent Je kan sociaal werker zijn zonder diploma
maar je kan nooit de titel hebben van een
maatschappelijk assistent
Sociale dienst Hetzelfde als sociale assistent maar dit
woord wordt vaker gebruikt
Maatschappelijk werker Enkel voor de mensen die specifiek de
afstudeerrichting maatschappelijk werk
hebben gekozen
binnen de richting sociaal werk heb je 6 afstudeerrichtingen
1. personeelswerk en de personeelswerker
2. sociaal cultureel werk en de sociaal cultureel werker
3. maatschapplijk werk en de maatschappelijk werker
4. sociaal juridische dienstverlening en de sociaal juridisch consulent
5. kunt en cultuurbemiddeling en kunst en cultuurbemiddelaar
ook benamingen per afstudeerrichting, worden de beoefenaars van bepaalde methodieken
met eigen term aangeduid als aparte beroepsgroepen:
groepswerker = groepswerker
opbouwwerker = opbouwwerker
gezinstherapie en gezinstherapeut
trajectbegeleiding = trajectbegeleider
preventie en preventiewerker
EERSTE KENNISMAKING SOCIAAL WERK
globale definitie: sociaal werk is een praktijk gebaseerd beroep en een academische
discipline die sociale verandering en ontwikkeling, sociale cohesie, empowerment en
bevrijding van mensen bevordert. Principes van sociaal rechtvaardigheid, mensenrechten,
collectieve verantwoordelijkheid en respect voor diversiteit staan centraal in het sociaal
werk. Onderbouwd door sociaalwerktheoriëen, sociale wetenschappen,
menswetenschappen en inheemse en lokale vormen van kennis, engageert sociaal werk
mensen en structuren om levensuitdagingen en problemen aan te pakken en welzijn te
bevorderen.
NIET VANBUITEN KENNNEN!
twee kantelingen tegenover
1. een definitie komt altijd tot stand in een specifieke contect en probeert deze verschillende
opvattingen die er bestaan te vatten
,1957: focus op helpen van individuen en groepen om hen beter aan te passen aan de
samenleving
1982: focus naar sociale verandering
2000: mensenrechten en sociale rechtvaardigheid
2014: collectieve verantwoordelijkheid en het respect voor diversiteit aan toegevoegd
=> geeft een perspectief te zien dat nog sterker de nadruk legt op een structurele eerder dan
op een individuele benadering
2. globale definitie niet over internationale
= laatste verwijst te veel naar natiestaten en global slaat op volkeren in de wereld als op
globaal in de betekenis van overkoepelend.
grondbeginselen
nieuwe definitie = missie omdat er een uitdrukkelijke normatieve positiebepaling is.
normatieve positiebepaling: bedoelen we waarden aan de grondslag liggen van onze job als
sociaal werker en dat deze waarden bepalend zijn voor de manier waarop wij deze job
moeten invulling geven.
waarden en fundamentele uitgangspunten worden in nieuwe def na voren geschoven
mensenrechten
sociale vaardigheid
collectieve verantwoordelijkheid
respect voor diversiteit
wat staat centraal voor sociaal werker
- verdedigen van mensenrechten en sociale vaardigheden als motivatie en rechtvaardigheid
voor sociaal werk
- collectieve verantwoordelijkheid: benadrukt belang van feit dat burgers en OH
verantwoordelijkheid nemen voor elkaar en voor het milieu om die rechten te repsecteren
en realiseren
- sociaal rechtvaardigheidsberoep
=> niet iedereen kan zich zomaar sociaal werker noemen en er wordt geïnvesteerd in
specifieke opleidingen en in academische onderbouw die net moet toelaten om sociaal
werkers op te leiden die zich baseren op deze opdracht!
, doelen van sociaal werker
sociale verandering : marginalisering, sociale uitsluitingen en onderdurkking aan te
vechten en veranderen
mensenrechten
werken aan sociale verandering + sociale cohesie =samenleving en empowerment en
bevrijding van mensen
deze doelstellingen moeten met participatieve methodologie worden bereikt.
deze pleit: in sociaal werk is terug vinden in ‘houdt zich bezig mensen en structureren om
het leven uitdagingen aan te pakken en welzijn te verbeteren’
participatief werken: werken met en niet voor mensen
Praktijk-gebaseerd beroep én een academische discipline
sociaal werk heeft een dubbele omschrijving: ze is een praktijk-gebaseerd beroep én een
academische discipline
praktijk: zeer divers en zeer uiteenlopend
individuele hulpverlening
groepswerk
jeugdwerk
personeelswerk
sociaal-cultureel werk
maatschappelijke dienstverlening
samenlevingsopbouw
centraal: de verhouding individu-samenleving wat wordt binnen een bepaalde context
gedefineerd als sociaal probleem en hoe verhouden zich individuele ontplooiing en
maatschappelijke verwachtingen
Sociaal werk is geen exclusieve zaak van deskundigen.
een diversiteit van professionals kan betrokken worden : jeugdwerkers, hulpverleners,
straathoekwerkers,…
sociaal werk geen technische toolbox:
Sociaal werk is echter specifiek in die zin dat kennis en deskundigheid nooit volledig kunnen
zijn! problemen worden steeds opnieuw gedefineerd in relatie tot de context en in dialoog
met verschillende actoren.
=> SW is dus een open en onvoorspelbaar gegeven.
