Tijd voor Geschiedenis Leerjaar 2 HAVO/VWO
Uitleg leerdoelen ‘Tijd voor Geschiedenis’ van hoofdstuk 6
Paragraaf 1: Actuele Oriëntatie
1. Je kunt voorbeelden geven van democratische revoluties in de 20e eeuw.
In de 20e eeuw waren er verschillende belangrijke democratische revoluties die tot grote
veranderingen in landen leidden. Twee belangrijke voorbeelden zijn:
• De Russische Revolutie (1917): De Bolsjewieken onder leiding van Lenin overthronen
de tsaar en vestigen een communistisch regime. Dit resulteerde in het vertrek van de
autocratische tsarenfamilie en de oprichting van de Sovjetunie, die het grootste deel van
de 20e eeuw als een communistisch totalitair regime regeerde.
• De Arabische Lente (2010): In verschillende Arabische landen, zoals Egypte,
ontstonden massale protesten tegen autocratische regimes. In Egypte leidde de
revolutie tot de afzetting van president Hosni Mubarak. Deze revoluties werden deels
aangewakkerd door de sociale media en de wens naar meer democratie, hoewel de
uitkomst in veel gevallen niet blijvende democratie bracht, zoals in Egypte, waar later
militaire machthebbers de controle overnamen.
2. Je kunt continuïteit en verandering onderscheiden.
Continuïteit en verandering zijn belangrijke concepten in de geschiedenis. Continuïteit
verwijst naar wat gelijk blijft door de tijd heen, terwijl verandering de zaken beschrijft die in de
loop van de tijd anders worden. In de context van de democratische revoluties kan het
volgende worden onderscheiden:
• Continuïteit: Ondanks de revoluties blijven veel landen onder invloed van sterke
machthebbers (bijvoorbeeld militaire leiders na de revoluties). In Egypte leidde de
Arabische Lente bijvoorbeeld niet tot een blijvende democratie, maar tot het bewind van
Abdel Fattah al-Sisi, die veel van de autoritaire kenmerken van het Mubarak-regime
voortzette.
• Verandering: De maatschappelijke veranderingen in de loop van de revoluties zijn
evident: de afzetting van heersers en de wens van burgers om meer democratische
rechten en vrijheden te verkrijgen. In de Franse Revolutie bijvoorbeeld werden
koninklijke macht en feodale systemen omvergeworpen in de zoektocht naar gelijkheid
en burgerrechten.
3. Je kunt verschillende gebeurtenissen koppelen aan de kenmerkende aspecten van een
hoofdstuk.
De democratische revoluties en de ontwikkeling van wetenschap en kritiek op de
samenleving kunnen worden gekoppeld aan de kenmerkende aspecten van het hoofdstuk,
zoals:
Hoofdstuk 6: Nieuwe Ideeën, Nieuwe Tijden
, Tijd voor Geschiedenis Leerjaar 2 HAVO/VWO
• Wetenschappelijke revolutie en kritiek op de samenleving: De kritiek van
wetenschappers en burgers op de samenleving (onderwijs, economie, recht en verdeling
van macht) is een belangrijke ontwikkeling die in de 18e eeuw begon en leidde tot de
verlichting. Deze ideeën beïnvloedden revoluties zoals de Franse Revolutie, waarin
burgers streefden naar meer inspraak en gelijkheid. In de 20e eeuw, tijdens de
Arabische Lente, kwamen dergelijke ideeën opnieuw naar voren, hoewel de revoluties
daar niet altijd tot blijvende democratieën leidden.
• Revoluties en machtsverhoudingen: De revoluties in Frankrijk, de Verenigde Staten
en de Republiek in de 18e eeuw waren reacties op de machtsverhoudingen van hun tijd.
Ze gingen gepaard met een verlangen naar meer democratie en rechten voor burgers,
wat samenhangt met de veranderingen die tijdens deze revoluties werden doorgevoerd,
zoals de afzetting van koningen en de vestiging van nieuwe vormen van regeren. Dit
aspect van verandering is ook terug te vinden in de Arabische Lente, waar mensen
opkwamen voor meer politieke vrijheden en een democratische staat.
In alle gevallen kunnen we zien hoe het verlangen naar meer participatie en invloed van de
burger in de politiek een constante factor is in de geschiedenis, die zich uit in verschillende
vormen van revolutie en politieke strijd.
Hoofdstuk 6: Nieuwe Ideeën, Nieuwe Tijden
Uitleg leerdoelen ‘Tijd voor Geschiedenis’ van hoofdstuk 6
Paragraaf 1: Actuele Oriëntatie
1. Je kunt voorbeelden geven van democratische revoluties in de 20e eeuw.
In de 20e eeuw waren er verschillende belangrijke democratische revoluties die tot grote
veranderingen in landen leidden. Twee belangrijke voorbeelden zijn:
• De Russische Revolutie (1917): De Bolsjewieken onder leiding van Lenin overthronen
de tsaar en vestigen een communistisch regime. Dit resulteerde in het vertrek van de
autocratische tsarenfamilie en de oprichting van de Sovjetunie, die het grootste deel van
de 20e eeuw als een communistisch totalitair regime regeerde.
• De Arabische Lente (2010): In verschillende Arabische landen, zoals Egypte,
ontstonden massale protesten tegen autocratische regimes. In Egypte leidde de
revolutie tot de afzetting van president Hosni Mubarak. Deze revoluties werden deels
aangewakkerd door de sociale media en de wens naar meer democratie, hoewel de
uitkomst in veel gevallen niet blijvende democratie bracht, zoals in Egypte, waar later
militaire machthebbers de controle overnamen.
2. Je kunt continuïteit en verandering onderscheiden.
Continuïteit en verandering zijn belangrijke concepten in de geschiedenis. Continuïteit
verwijst naar wat gelijk blijft door de tijd heen, terwijl verandering de zaken beschrijft die in de
loop van de tijd anders worden. In de context van de democratische revoluties kan het
volgende worden onderscheiden:
• Continuïteit: Ondanks de revoluties blijven veel landen onder invloed van sterke
machthebbers (bijvoorbeeld militaire leiders na de revoluties). In Egypte leidde de
Arabische Lente bijvoorbeeld niet tot een blijvende democratie, maar tot het bewind van
Abdel Fattah al-Sisi, die veel van de autoritaire kenmerken van het Mubarak-regime
voortzette.
• Verandering: De maatschappelijke veranderingen in de loop van de revoluties zijn
evident: de afzetting van heersers en de wens van burgers om meer democratische
rechten en vrijheden te verkrijgen. In de Franse Revolutie bijvoorbeeld werden
koninklijke macht en feodale systemen omvergeworpen in de zoektocht naar gelijkheid
en burgerrechten.
3. Je kunt verschillende gebeurtenissen koppelen aan de kenmerkende aspecten van een
hoofdstuk.
De democratische revoluties en de ontwikkeling van wetenschap en kritiek op de
samenleving kunnen worden gekoppeld aan de kenmerkende aspecten van het hoofdstuk,
zoals:
Hoofdstuk 6: Nieuwe Ideeën, Nieuwe Tijden
, Tijd voor Geschiedenis Leerjaar 2 HAVO/VWO
• Wetenschappelijke revolutie en kritiek op de samenleving: De kritiek van
wetenschappers en burgers op de samenleving (onderwijs, economie, recht en verdeling
van macht) is een belangrijke ontwikkeling die in de 18e eeuw begon en leidde tot de
verlichting. Deze ideeën beïnvloedden revoluties zoals de Franse Revolutie, waarin
burgers streefden naar meer inspraak en gelijkheid. In de 20e eeuw, tijdens de
Arabische Lente, kwamen dergelijke ideeën opnieuw naar voren, hoewel de revoluties
daar niet altijd tot blijvende democratieën leidden.
• Revoluties en machtsverhoudingen: De revoluties in Frankrijk, de Verenigde Staten
en de Republiek in de 18e eeuw waren reacties op de machtsverhoudingen van hun tijd.
Ze gingen gepaard met een verlangen naar meer democratie en rechten voor burgers,
wat samenhangt met de veranderingen die tijdens deze revoluties werden doorgevoerd,
zoals de afzetting van koningen en de vestiging van nieuwe vormen van regeren. Dit
aspect van verandering is ook terug te vinden in de Arabische Lente, waar mensen
opkwamen voor meer politieke vrijheden en een democratische staat.
In alle gevallen kunnen we zien hoe het verlangen naar meer participatie en invloed van de
burger in de politiek een constante factor is in de geschiedenis, die zich uit in verschillende
vormen van revolutie en politieke strijd.
Hoofdstuk 6: Nieuwe Ideeën, Nieuwe Tijden
