Hoofdstuk 1: getalbegrip en rekenvoorwaarden
Taal is ook belangrijk bij rekenen
Rekenproblemen -> logopedie
Rekentaalbegrippen: meest, minst, vermeerderen, verminderen, bv vijf voor half zeven, twee plaats voor 14 komt 12…
Getallenkennis problemen komen vaak voort uit taalproblemen
Hoofdrekenen: taalse boodschap
(3 + . = 5 -> puntsom -> taal)
➢ Rekenen versus tellen (niet hetzelfde, 2 verschillende zaken)
Bv 4 blokjes op een rij en kind moet zeggen hoeveel het er zijn -> kind zal tellen
Je legt er 2 bij (eerste leerjaarkind) Hoeveel liggen er nu?
Kind zegt meteen 6 of 4 2 6: kind rekent
Kind die opnieuw begint te tellen, zit nog in de telfase
Merk op: rekenen is meer dan kunnen tellen. Maar tellen is als rekenvoorwaarde zeer belangrijk om tot
rekenen te kunnen komen, want zonder beheersing van dat tellen zal een kind niet tot rekenen kunnen
komen. De overgang van kunnen tellen naar kunnen rekenen gebeurt doordat kinderen plots over getalbegrip
(plots!) beschikken.
➢ Getalbegrip
Als je geen getalbegrip hebt wordt het moeilijk
Je hebt getalbegrip als je inzicht hebt in de getallenrij. (123456789…)
Bv je begrijpt dat 13 voor 14 komt in de getallenrij
Getalbegrip is dus inzicht hebben in de relatie(s) van een bepaald getal t.o.v. de andere getallen.
Rekenvoorwaarden: voorwaarden die moeten vervuld zijn om op een vlotte manier tot rekenen te kunnen komen
(Ook bij lezen en spelling bestaan zo’n voorwaarden: auditieve analyse en synthese)
1.1. Algemene rekenvoorwarden
➢ Goede taalontwikkeling is een belangrijke voorwaarde om vlot tot rekenen te kunnen komen
(Taalontwikkeling zowel actief: taalproductie als passief: taalbegrip (receptief: taalbegrip, passief en expressief:
actief))
➢ Werkgeheugen = auditief korte termijn geheugen, aandacht, concentratie, werkhouding: executieve functies
Bv 18 + 15 = . Tweede leerjaar, werkgeheugen wordt enorm belast
18 + 10 + 5 (tweede getal opsplitsen)
Didactisch hulpmiddeltje moet zo weinig mogelijk belastend zijn voor het geheugen
➢ Lateralisation (psycho motorisch begrip): handvoorkeur hebben
Omgekeerde 3 en gewone 3 is niet hetzelfde
➢ Symbool bewustzijn en intelligentie
Weten dat een symbool staat voor een concreetheid (omgkeerde 3 is een concreetheid, boom is een symbool
en staat voor een realistische boom)
Hoe zwakker begaafd/intelligent je bent, hoe zwakker begrip voor symbool
➢ ..
1.2. Specifieke rekenvoorwaarden
Om te kunnen komen tot getalbegrip dienen er een aantal specifieke rekenvoorwaarden vervuld te zijn
- 5 piagetiaanse of 5 specifieke rekenvoorwaarden van Piaget
(Piaget: ontwikkelingspsycholoog)
➢ Classificatie
Wat? Kunnen aanleggen van verzamelingen volgens 1 of meerdere eigenschappen
Als kleuter moet je dit kunnen om tot rekenen te komen
Je kan dit oefenen/ stimuleren
Bv mama tijdens afwas: mandje met bestek geven aan kleuter
Kind moet classificeren/sorteren
Voorbeeld van classificatie oefening bij kleuter thuis
➢ Seriatie
Wat? Rangschikken volgens één eigenschap waarin soortgelijke dingen verschillen
Bv 3 appels rangschikken volgens grootte: van groot naar klein
Rechtstreekse voorbereiding van ontwikkeling van het tellen, van getallenrij
(sinds 2023 worden deze niet meer als doorslaggevende specifieke rekenvoorwaarden gezien)
Proces en didactiek van rekenen - 1-
Taal is ook belangrijk bij rekenen
Rekenproblemen -> logopedie
Rekentaalbegrippen: meest, minst, vermeerderen, verminderen, bv vijf voor half zeven, twee plaats voor 14 komt 12…
Getallenkennis problemen komen vaak voort uit taalproblemen
Hoofdrekenen: taalse boodschap
(3 + . = 5 -> puntsom -> taal)
➢ Rekenen versus tellen (niet hetzelfde, 2 verschillende zaken)
Bv 4 blokjes op een rij en kind moet zeggen hoeveel het er zijn -> kind zal tellen
Je legt er 2 bij (eerste leerjaarkind) Hoeveel liggen er nu?
Kind zegt meteen 6 of 4 2 6: kind rekent
Kind die opnieuw begint te tellen, zit nog in de telfase
Merk op: rekenen is meer dan kunnen tellen. Maar tellen is als rekenvoorwaarde zeer belangrijk om tot
rekenen te kunnen komen, want zonder beheersing van dat tellen zal een kind niet tot rekenen kunnen
komen. De overgang van kunnen tellen naar kunnen rekenen gebeurt doordat kinderen plots over getalbegrip
(plots!) beschikken.
➢ Getalbegrip
Als je geen getalbegrip hebt wordt het moeilijk
Je hebt getalbegrip als je inzicht hebt in de getallenrij. (123456789…)
Bv je begrijpt dat 13 voor 14 komt in de getallenrij
Getalbegrip is dus inzicht hebben in de relatie(s) van een bepaald getal t.o.v. de andere getallen.
Rekenvoorwaarden: voorwaarden die moeten vervuld zijn om op een vlotte manier tot rekenen te kunnen komen
(Ook bij lezen en spelling bestaan zo’n voorwaarden: auditieve analyse en synthese)
1.1. Algemene rekenvoorwarden
➢ Goede taalontwikkeling is een belangrijke voorwaarde om vlot tot rekenen te kunnen komen
(Taalontwikkeling zowel actief: taalproductie als passief: taalbegrip (receptief: taalbegrip, passief en expressief:
actief))
➢ Werkgeheugen = auditief korte termijn geheugen, aandacht, concentratie, werkhouding: executieve functies
Bv 18 + 15 = . Tweede leerjaar, werkgeheugen wordt enorm belast
18 + 10 + 5 (tweede getal opsplitsen)
Didactisch hulpmiddeltje moet zo weinig mogelijk belastend zijn voor het geheugen
➢ Lateralisation (psycho motorisch begrip): handvoorkeur hebben
Omgekeerde 3 en gewone 3 is niet hetzelfde
➢ Symbool bewustzijn en intelligentie
Weten dat een symbool staat voor een concreetheid (omgkeerde 3 is een concreetheid, boom is een symbool
en staat voor een realistische boom)
Hoe zwakker begaafd/intelligent je bent, hoe zwakker begrip voor symbool
➢ ..
1.2. Specifieke rekenvoorwaarden
Om te kunnen komen tot getalbegrip dienen er een aantal specifieke rekenvoorwaarden vervuld te zijn
- 5 piagetiaanse of 5 specifieke rekenvoorwaarden van Piaget
(Piaget: ontwikkelingspsycholoog)
➢ Classificatie
Wat? Kunnen aanleggen van verzamelingen volgens 1 of meerdere eigenschappen
Als kleuter moet je dit kunnen om tot rekenen te komen
Je kan dit oefenen/ stimuleren
Bv mama tijdens afwas: mandje met bestek geven aan kleuter
Kind moet classificeren/sorteren
Voorbeeld van classificatie oefening bij kleuter thuis
➢ Seriatie
Wat? Rangschikken volgens één eigenschap waarin soortgelijke dingen verschillen
Bv 3 appels rangschikken volgens grootte: van groot naar klein
Rechtstreekse voorbereiding van ontwikkeling van het tellen, van getallenrij
(sinds 2023 worden deze niet meer als doorslaggevende specifieke rekenvoorwaarden gezien)
Proces en didactiek van rekenen - 1-
