1. Anatomie van de schedelbeenderen
Cranium = schedel = zeer complexe structuur
Neurocranium
Viscerocranium
2 delen:
• Neurocranium of hersenschedel: grote en kleine hersenen
Fct: bescherming hersenen en zintuigen
• Viscerocranium of gelaatsschedel
Fct: fundament voor gelaat; begin van ademhalings- en spijsverteringsstelsel; berscherming zintuigen
1.1. Neurocranium of hersenschedel
➢ Bevat:
• Cerebrum = grote hersenen
• Cerebellum = kleine hersenen
• Truncus cerebri = hersenstam
• 12 cranial zenuwen = hersenzenuwen
➔ Via verlengde merg (medulla oblongata) in verbinding met ruggenmerg
Medulla oblongata in verbinding met ruggenmerg
Geen pijnvezels in de hersenen zelf, je voelt geen pijn als iemand “port” in je hersenen
Craniale zenuwen:
I n. olfactorius Reuk
II n. opticus Zicht
III n. oculomotorius Oogbewegingen
IV n. trochlearis Oogbewegingen
V n. trigeminus Gevoel van het gelaat en tong,
beweging kauwspieren
VI n. abducens Oogbewegingen
VII n. facialis Beweging gelaatsspieren, smaak,
tong
VIII n. vestibulocochlearis Gehoor en evenwicht
IX n. glossopharyngeus Beweging en gevoel keel
X n. vagus Parasympathische innervatie
XI n. accessorius Beweging nekspieren
XII n. hypoglossus Beweging tong
Anatomie en fysiologie (D. Coppens) -1-
,➢ Neurocranium of hersenschade bestaat uit
• Pare beenderen:
o Os parietale = wandelen
o Os temporale = slaapbeen
• Onpare beenderen = op middellijn:
o Os occipitale = achterhoofdsbeen
o Os sphenoidale = wiggebeen
o Os ethmoidale = zeefbeen
o Os frontale = voorhoofdsbeen
Ertussen: suturae = schedelnaden
8 botstructuren, waarvan 2 pare beenderen en 4 onpare. Deze verschillende beenderen worden met elkaar
verbonden d.m.v. schedelnaden of suturae.
Schedelnaden nog duidelijk niet gesloten
Heel wat schedelnaden sluiten rond leeftijd van 1 jaar, echter pas voltooid op
8-jarige leeftijd
Voorste en achterste fontanel
De enige botstructuur van de hersenschedel die je op het vooraanzicht niet kunt zien is het os occipitale. In het
zijaanzicht kun je dan weer wel alle botstructuren onderscheiden.
Geheugensteuntjes:
- Os frontale: frontale botsing
- Of temporale: waar het oor ligt
- La paroi (muur in het Frans): os parietale zien als zijmuren van hoofd
- Os occipitale: als je hard op uw achterhoofd valt dan kom je in het hospital terrecht
- E komt voor de s dus ethmoidale voor os sfenoïdale
Schedelnaden:
- Coronale sutuur: tussen of frontale en os parietale
- Sagittale sutuur: tussen os parietale rechts en os parietale links
- Sutura lamboidea: tussen os occipitale en os parietale
Anatomie en fysiologie (D. Coppens) -2-
, Gaatjes in bot: * zeefbeen
Os frontale
Os frontale is een onpaar bot, d.w.z. dat het maar één keer in de hersenschedel voorkomt.
Het bevindt zich vooraan of frontaal en bevat de frontale sinus.
Een holte gevuld met lucht: sinus
(Mogelijke examenvraag: os frontale ligt … van ost temporale)
Os occipitale
Het os occipitale wordt gekenmerkt door het min of meer ruitvormige foramen magnum, waar het verlengde merg
overgaat in het ruggenmerg. Aan de onderzijde vormt dit bot een gewricht met de eerste halswervel. Aldus vormt het
foramen magnum de verbinding met het wervelkanaal.
Os sphenoïdale
Het os sphenoïdale is een ongepaard been de het neuro- met het viscerocranium verbindt. We rekenen het nog tot
het neurocranium.
Zijaanzicht
Anatomie en fysiologie (D. Coppens) -3-
Cranium = schedel = zeer complexe structuur
Neurocranium
Viscerocranium
2 delen:
• Neurocranium of hersenschedel: grote en kleine hersenen
Fct: bescherming hersenen en zintuigen
• Viscerocranium of gelaatsschedel
Fct: fundament voor gelaat; begin van ademhalings- en spijsverteringsstelsel; berscherming zintuigen
1.1. Neurocranium of hersenschedel
➢ Bevat:
• Cerebrum = grote hersenen
• Cerebellum = kleine hersenen
• Truncus cerebri = hersenstam
• 12 cranial zenuwen = hersenzenuwen
➔ Via verlengde merg (medulla oblongata) in verbinding met ruggenmerg
Medulla oblongata in verbinding met ruggenmerg
Geen pijnvezels in de hersenen zelf, je voelt geen pijn als iemand “port” in je hersenen
Craniale zenuwen:
I n. olfactorius Reuk
II n. opticus Zicht
III n. oculomotorius Oogbewegingen
IV n. trochlearis Oogbewegingen
V n. trigeminus Gevoel van het gelaat en tong,
beweging kauwspieren
VI n. abducens Oogbewegingen
VII n. facialis Beweging gelaatsspieren, smaak,
tong
VIII n. vestibulocochlearis Gehoor en evenwicht
IX n. glossopharyngeus Beweging en gevoel keel
X n. vagus Parasympathische innervatie
XI n. accessorius Beweging nekspieren
XII n. hypoglossus Beweging tong
Anatomie en fysiologie (D. Coppens) -1-
,➢ Neurocranium of hersenschade bestaat uit
• Pare beenderen:
o Os parietale = wandelen
o Os temporale = slaapbeen
• Onpare beenderen = op middellijn:
o Os occipitale = achterhoofdsbeen
o Os sphenoidale = wiggebeen
o Os ethmoidale = zeefbeen
o Os frontale = voorhoofdsbeen
Ertussen: suturae = schedelnaden
8 botstructuren, waarvan 2 pare beenderen en 4 onpare. Deze verschillende beenderen worden met elkaar
verbonden d.m.v. schedelnaden of suturae.
Schedelnaden nog duidelijk niet gesloten
Heel wat schedelnaden sluiten rond leeftijd van 1 jaar, echter pas voltooid op
8-jarige leeftijd
Voorste en achterste fontanel
De enige botstructuur van de hersenschedel die je op het vooraanzicht niet kunt zien is het os occipitale. In het
zijaanzicht kun je dan weer wel alle botstructuren onderscheiden.
Geheugensteuntjes:
- Os frontale: frontale botsing
- Of temporale: waar het oor ligt
- La paroi (muur in het Frans): os parietale zien als zijmuren van hoofd
- Os occipitale: als je hard op uw achterhoofd valt dan kom je in het hospital terrecht
- E komt voor de s dus ethmoidale voor os sfenoïdale
Schedelnaden:
- Coronale sutuur: tussen of frontale en os parietale
- Sagittale sutuur: tussen os parietale rechts en os parietale links
- Sutura lamboidea: tussen os occipitale en os parietale
Anatomie en fysiologie (D. Coppens) -2-
, Gaatjes in bot: * zeefbeen
Os frontale
Os frontale is een onpaar bot, d.w.z. dat het maar één keer in de hersenschedel voorkomt.
Het bevindt zich vooraan of frontaal en bevat de frontale sinus.
Een holte gevuld met lucht: sinus
(Mogelijke examenvraag: os frontale ligt … van ost temporale)
Os occipitale
Het os occipitale wordt gekenmerkt door het min of meer ruitvormige foramen magnum, waar het verlengde merg
overgaat in het ruggenmerg. Aan de onderzijde vormt dit bot een gewricht met de eerste halswervel. Aldus vormt het
foramen magnum de verbinding met het wervelkanaal.
Os sphenoïdale
Het os sphenoïdale is een ongepaard been de het neuro- met het viscerocranium verbindt. We rekenen het nog tot
het neurocranium.
Zijaanzicht
Anatomie en fysiologie (D. Coppens) -3-
