Hersenen en gedrag
Tilburg University
Bcs psychologie - 2025
1
,Inhoud
Leerschema:.............................................................................................3
Hoofdstuk 1...............................................................................................4
Hoofdstuk 2...............................................................................................5
Hoofdstuk 3.............................................................................................18
Hoofdstuk 4.............................................................................................25
Hoofdstuk 5.............................................................................................33
Hoofdstuk 6.............................................................................................41
Hoofdstuk 7.............................................................................................51
Hoofdstuk 8.............................................................................................63
Hoofdstuk 9.............................................................................................71
Hoofdstuk 10...........................................................................................83
Hoofdstuk 11...........................................................................................91
Hoofdstuk 12.........................................................................................103
Hoofdstuk 13.........................................................................................112
Hoofdstuk 14.........................................................................................120
2
,Leerschema:
Datum Leerstof Datum Leerstof
Maandag (10 maart) Hoofdstuk 1 + Zondag (16 Hoofdstuk
Hoofdstuk 2 maart) 8
Dinsdag (11 maart) Hoofdstuk 3 Maandag (17 Hoofdstuk
maart) 9
Woensdag (12 Hoofdstuk 4 Dinsdag (18 Hoofdstuk
maart) maart) 10
Donderdag (13 Hoofdstuk 5 Woensdag (19 Hoofdstuk
maart) maart) 11
Vrijdag (14 maart) Hoofdstuk 6 Donderdag (20 Hoofdstuk
maart) 12
Zaterdag (15 maart) Hoofdstuk 7 Vrijdag (21 maart) Hoofdstuk
13
Zaterdag (22 Hoofdstuk
maart) 14
Tentamen op 27 maart: als je dit schema aan houdt, heb je tijd voor
herhaling en oefening! Dan haal je gegarandeerd een goed cijfer
3
, Hoofdstuk 1
Het brein is een orgaan dat bestaat uit een zenuwstelsel, die bestaat uit
zenuwcellen (neuronen en gliacellen). Het brein is een orgaan, een
fysiek object, levend weefsel
Gedrag bestaat uit patronen in de tijd
Gedrag is elke vorm van observeerbare actie of reactie van een
mens of
dier in reactie op externe of interne prikkels (stimuli)
Gedrag is een combinatie van aangeboren en aangeleerde reacties.
De verhouding tussen deze twee verschilt sterk tussen diersoorten:
Diersoorten met een kleiner, eenvoudiger zenuwstelsel
vertonen een beperkter gedragsrepertoire, met vaak meer
aangeboren, eenvoudige gedragingen.
Diersoorten met een groter, complexer zenuwstelsel hebben
een uitgebreider gedragsrepertoire, met meer complexe
gedragingen die beïnvloed worden door leerprocessen.
Gedrag is gekoppeld aan acties. Het is niet fysiek, maar wel
observeerbaar en meetbaar.
Mensen (Homo sapiens) zijn niet afstammelingen van chimpansees! We
delen echter wel een gezamenlijke voorouder. Ongeveer 5 miljoen jaar
geleden vond er een evolutionaire scheiding plaats, waarbij de voorouder
van de mens en de voorouder van de chimpansees zich in verschillende
richtingen gingen ontwikkelen.
Ons hersenvolume is significant groter dan die van onze voorouders
(Australopithecus “zuidelijke aap”)
Encefalisatiequotiënt (EQ) = feitelijk hersengewicht/ verwacht
hersengewicht op basis van lichaamsgewicht
In ongeveer 4 miljoen jaar tijd is het relatieve hersengewicht van de
mens ~ verdrievoudigd!
De moderne mens heeft het grootste brein in verhouding tot
lichaamsgewicht (t.o.v. dieren ect.)
Hoe is ons brein zo gegroeid?
Leefwijze: Het eten van fruit is complexer dan het eten van gras.
Dit heeft bijgedragen aan de ontwikkeling van een groter brein.
Daarnaast zorgt het gebruik van vuur om voedsel te koken voor een
grotere energiewinst en meer tijd voor sociale interactie, wat de
cognitieve ontwikkeling verder stimuleerde.
Efficiënte koeling: De bloedcirculatie in het brein fungeert als een
radiator, wat helpt bij de koeling van het brein. Dit maakt een hoog
4
Tilburg University
Bcs psychologie - 2025
1
,Inhoud
Leerschema:.............................................................................................3
Hoofdstuk 1...............................................................................................4
Hoofdstuk 2...............................................................................................5
Hoofdstuk 3.............................................................................................18
Hoofdstuk 4.............................................................................................25
Hoofdstuk 5.............................................................................................33
Hoofdstuk 6.............................................................................................41
Hoofdstuk 7.............................................................................................51
Hoofdstuk 8.............................................................................................63
Hoofdstuk 9.............................................................................................71
Hoofdstuk 10...........................................................................................83
Hoofdstuk 11...........................................................................................91
Hoofdstuk 12.........................................................................................103
Hoofdstuk 13.........................................................................................112
Hoofdstuk 14.........................................................................................120
2
,Leerschema:
Datum Leerstof Datum Leerstof
Maandag (10 maart) Hoofdstuk 1 + Zondag (16 Hoofdstuk
Hoofdstuk 2 maart) 8
Dinsdag (11 maart) Hoofdstuk 3 Maandag (17 Hoofdstuk
maart) 9
Woensdag (12 Hoofdstuk 4 Dinsdag (18 Hoofdstuk
maart) maart) 10
Donderdag (13 Hoofdstuk 5 Woensdag (19 Hoofdstuk
maart) maart) 11
Vrijdag (14 maart) Hoofdstuk 6 Donderdag (20 Hoofdstuk
maart) 12
Zaterdag (15 maart) Hoofdstuk 7 Vrijdag (21 maart) Hoofdstuk
13
Zaterdag (22 Hoofdstuk
maart) 14
Tentamen op 27 maart: als je dit schema aan houdt, heb je tijd voor
herhaling en oefening! Dan haal je gegarandeerd een goed cijfer
3
, Hoofdstuk 1
Het brein is een orgaan dat bestaat uit een zenuwstelsel, die bestaat uit
zenuwcellen (neuronen en gliacellen). Het brein is een orgaan, een
fysiek object, levend weefsel
Gedrag bestaat uit patronen in de tijd
Gedrag is elke vorm van observeerbare actie of reactie van een
mens of
dier in reactie op externe of interne prikkels (stimuli)
Gedrag is een combinatie van aangeboren en aangeleerde reacties.
De verhouding tussen deze twee verschilt sterk tussen diersoorten:
Diersoorten met een kleiner, eenvoudiger zenuwstelsel
vertonen een beperkter gedragsrepertoire, met vaak meer
aangeboren, eenvoudige gedragingen.
Diersoorten met een groter, complexer zenuwstelsel hebben
een uitgebreider gedragsrepertoire, met meer complexe
gedragingen die beïnvloed worden door leerprocessen.
Gedrag is gekoppeld aan acties. Het is niet fysiek, maar wel
observeerbaar en meetbaar.
Mensen (Homo sapiens) zijn niet afstammelingen van chimpansees! We
delen echter wel een gezamenlijke voorouder. Ongeveer 5 miljoen jaar
geleden vond er een evolutionaire scheiding plaats, waarbij de voorouder
van de mens en de voorouder van de chimpansees zich in verschillende
richtingen gingen ontwikkelen.
Ons hersenvolume is significant groter dan die van onze voorouders
(Australopithecus “zuidelijke aap”)
Encefalisatiequotiënt (EQ) = feitelijk hersengewicht/ verwacht
hersengewicht op basis van lichaamsgewicht
In ongeveer 4 miljoen jaar tijd is het relatieve hersengewicht van de
mens ~ verdrievoudigd!
De moderne mens heeft het grootste brein in verhouding tot
lichaamsgewicht (t.o.v. dieren ect.)
Hoe is ons brein zo gegroeid?
Leefwijze: Het eten van fruit is complexer dan het eten van gras.
Dit heeft bijgedragen aan de ontwikkeling van een groter brein.
Daarnaast zorgt het gebruik van vuur om voedsel te koken voor een
grotere energiewinst en meer tijd voor sociale interactie, wat de
cognitieve ontwikkeling verder stimuleerde.
Efficiënte koeling: De bloedcirculatie in het brein fungeert als een
radiator, wat helpt bij de koeling van het brein. Dit maakt een hoog
4
