Gezondheidsopvoeding 1: basiskaders
Hoofdstuk 1: gezondheid (p8-14)
Definitie gezondheid volgens WGO (world health organisation)(1948): gezondheid is een
toestand van volledig fysiek, geestelijk en sociaal welbevinden en niet louter het
ontbreken van ziekten of gebreken.
Welbevinden is de subjectieve beleving van gezondheid
Het bio- psychosociaal model van gezondheid:
Er zijn 3 dimensies: een fysieke, mentale en sociale factor die
voortdurend onze gezondheid beïnvloeden.
→holistisch begrip: enerzijds de mens in zijn geheel,
anderzijds de invloed dat het heeft op alle aspecten van het
dagelijks leven.
Gezondheid als objectieve toestand: meetbare factoren (bv.
Koorts, zwarte longen, …)
Gezondheid als subjectieve toestand: belevingsfactoren (welbevinden) (bv. Iemand in
een rolstoel kan zich perfect gezond voelen)
➔ Belangrijk om in gezondheidszorg naar beide toestanden te kijken, preventieve
gezondheidszorg houdt rekening met beide
➔ de kijk op gezondheid beïnvloedt de leefstijlkeuze en die beïnvloedt dan de
objectieve gezondheidstoestand
gezondheid als positief begrip:
De klassieke geneeskunde vertrekt van pathogene aspecten, of hoe ziekten ontstaan en
ontwikkelen.
Maar gezondheid is meer dan het ontbreken van ziekte.
Dus: gezondheidsbevordering: vertrekt vanuit een positieve invulling van gezondheid.
→focussen op gezondheidsdeterminanten ipv elimineren van ziekterisico’s
→op die manier is gezondheid niet de afwezigheid van ziekte maar de aanwezigheid van
beschermende factoren.
→deze opvatting: er wordt ingezet op het maken van gezonde leefstijlkeuzes, richt zich
ook op breder publiek, niet enkel mensen met ziekterisico’s
1
,Gezondheid als middel tot zelfrealisatie:
Goede gezondheid geeft je mogelijkheid om kwaliteitsvol te leven en belangrijke
levensdoelen te realiseren bv. Job, reizen, hobby’s, kinderen, …
Maar gezond zijn of gezondheid ervaren kan ook zijn hoe je binnen jouw beperkingen
vormgeeft aan je leven en je je levensdoelen daarop afstemt.
Bv. Je bent doof en kan geen TV kijken of vrienden horen, en leert vrienden kennen die
ook doventaal kunnen.
Positieve gezondheid als nieuwe visie:
Machteld Huber (Nederlandse onderzoeker), zij vindt de WHO definitie verouderd.
→introduceerde het concept positieve gezondheid, niet meer de aan of afwezigheid van
ziekte maar het vermogen van mensen om met fysieke, emotionele en sociale
levensuitdagingen om te gaan.
Gezondheid is een toestand van volledig lichamelijk, geestelijk en maatschappelijk
welzijn en niet slechts de afwezigheid van ziekte of andere lichamelijk gebreken.’
WHO (1948)
Definitie volgens Huber (2012): Het vermogen zich aan te passen en een eigen regie te
voeren, in het licht van de fysieke, emotionele en sociale uitdagingen in het leven.
Deze definitie gaat niet uit van ziekte, maar van functioneren, kwaliteit van leven en een
holistisch mensbeeld. Fysieke, mentale en sociale staat vormen hierin één geheel.
Huber vat gezondheid samen met 6 pijlers:
• lichaamsfuncties (ik voel mij gezond en fit)
• mentaal welbevinden (ik voel mij vrolijk)
• zingeving (ik heb vertrouwen in mijn
toekomst)
• kwaliteit van leven (ik geniet van het leven)
• meedoen (ik heb goed contact met andere
mensen)
• dagelijks functioneren (ik kan goed voor
mezelf zorgen)
→model van positieve gezondheid
2
,Gezondheid als onderdeel van de duurzame ontwikkelingsdoelstellingen:
Duurzame ontwikkelingsdoelstellingen: opgesteld in 2015 door verenigde naties (VN)
Hiermee wordt gestreefd naar een betere meer duurzame toekomst voor iedereen.
→goede gezondheid voor iedereen is geformuleerd als één van de 17 kerndoelstellingen
tegen 2030. (nummer 3)
→gezondheid is ook verbonden aan andere ontwikkelingsdoelstellingen. Bv. Onderwijs
en armoede liggen aan de basis van gezondheid. Maar omgekeerd draagt gezondheid
ook bij aan succes van onderwijs en vermijden van armoede.
Gezondheidsopvoeding zet in op gezondheidsbevordering:
We staan stil bij aspecten om de totale gezondheid in stand te houden of te bevorderen.
We proberen kwalen of ziektes te voorkomen.
Maar vanaf dat er sprake is van een ziektebeeld is er specifieke gezondheidszorg nodig.
Bv. We kunnen stilstaan bij voeding en obesitas te proberen voorkomen, wanneer
iemand obesitas heeft kunnen we niet meer helpen.
3
, Gezondheid is een opdracht voor iedereen: (p12-17 handboek)
o de overheid: via onderwijs, informatie en beleidskeuzes bv.
Coronavaccin, eindtermen onderwijs, …
o het individu: biologische factoren, kennis,
levensstijl/gedrag
o de samenleving: solidariteit tussen hogen en lage sociaal-
economische status, investeren in basisbehoeften
o gezondheidssector: onderzoek, kennis delen, innovatie,
doelgericht inzetten van financiële middelen.
bevoegde ministers:
Federaal: Frank Vandenbroucke (minister van sociale zaken en volksgezondheid)
Vlaams: Zuhal Demir
➔ waarschijnlijk al andere ministers
4
Hoofdstuk 1: gezondheid (p8-14)
Definitie gezondheid volgens WGO (world health organisation)(1948): gezondheid is een
toestand van volledig fysiek, geestelijk en sociaal welbevinden en niet louter het
ontbreken van ziekten of gebreken.
Welbevinden is de subjectieve beleving van gezondheid
Het bio- psychosociaal model van gezondheid:
Er zijn 3 dimensies: een fysieke, mentale en sociale factor die
voortdurend onze gezondheid beïnvloeden.
→holistisch begrip: enerzijds de mens in zijn geheel,
anderzijds de invloed dat het heeft op alle aspecten van het
dagelijks leven.
Gezondheid als objectieve toestand: meetbare factoren (bv.
Koorts, zwarte longen, …)
Gezondheid als subjectieve toestand: belevingsfactoren (welbevinden) (bv. Iemand in
een rolstoel kan zich perfect gezond voelen)
➔ Belangrijk om in gezondheidszorg naar beide toestanden te kijken, preventieve
gezondheidszorg houdt rekening met beide
➔ de kijk op gezondheid beïnvloedt de leefstijlkeuze en die beïnvloedt dan de
objectieve gezondheidstoestand
gezondheid als positief begrip:
De klassieke geneeskunde vertrekt van pathogene aspecten, of hoe ziekten ontstaan en
ontwikkelen.
Maar gezondheid is meer dan het ontbreken van ziekte.
Dus: gezondheidsbevordering: vertrekt vanuit een positieve invulling van gezondheid.
→focussen op gezondheidsdeterminanten ipv elimineren van ziekterisico’s
→op die manier is gezondheid niet de afwezigheid van ziekte maar de aanwezigheid van
beschermende factoren.
→deze opvatting: er wordt ingezet op het maken van gezonde leefstijlkeuzes, richt zich
ook op breder publiek, niet enkel mensen met ziekterisico’s
1
,Gezondheid als middel tot zelfrealisatie:
Goede gezondheid geeft je mogelijkheid om kwaliteitsvol te leven en belangrijke
levensdoelen te realiseren bv. Job, reizen, hobby’s, kinderen, …
Maar gezond zijn of gezondheid ervaren kan ook zijn hoe je binnen jouw beperkingen
vormgeeft aan je leven en je je levensdoelen daarop afstemt.
Bv. Je bent doof en kan geen TV kijken of vrienden horen, en leert vrienden kennen die
ook doventaal kunnen.
Positieve gezondheid als nieuwe visie:
Machteld Huber (Nederlandse onderzoeker), zij vindt de WHO definitie verouderd.
→introduceerde het concept positieve gezondheid, niet meer de aan of afwezigheid van
ziekte maar het vermogen van mensen om met fysieke, emotionele en sociale
levensuitdagingen om te gaan.
Gezondheid is een toestand van volledig lichamelijk, geestelijk en maatschappelijk
welzijn en niet slechts de afwezigheid van ziekte of andere lichamelijk gebreken.’
WHO (1948)
Definitie volgens Huber (2012): Het vermogen zich aan te passen en een eigen regie te
voeren, in het licht van de fysieke, emotionele en sociale uitdagingen in het leven.
Deze definitie gaat niet uit van ziekte, maar van functioneren, kwaliteit van leven en een
holistisch mensbeeld. Fysieke, mentale en sociale staat vormen hierin één geheel.
Huber vat gezondheid samen met 6 pijlers:
• lichaamsfuncties (ik voel mij gezond en fit)
• mentaal welbevinden (ik voel mij vrolijk)
• zingeving (ik heb vertrouwen in mijn
toekomst)
• kwaliteit van leven (ik geniet van het leven)
• meedoen (ik heb goed contact met andere
mensen)
• dagelijks functioneren (ik kan goed voor
mezelf zorgen)
→model van positieve gezondheid
2
,Gezondheid als onderdeel van de duurzame ontwikkelingsdoelstellingen:
Duurzame ontwikkelingsdoelstellingen: opgesteld in 2015 door verenigde naties (VN)
Hiermee wordt gestreefd naar een betere meer duurzame toekomst voor iedereen.
→goede gezondheid voor iedereen is geformuleerd als één van de 17 kerndoelstellingen
tegen 2030. (nummer 3)
→gezondheid is ook verbonden aan andere ontwikkelingsdoelstellingen. Bv. Onderwijs
en armoede liggen aan de basis van gezondheid. Maar omgekeerd draagt gezondheid
ook bij aan succes van onderwijs en vermijden van armoede.
Gezondheidsopvoeding zet in op gezondheidsbevordering:
We staan stil bij aspecten om de totale gezondheid in stand te houden of te bevorderen.
We proberen kwalen of ziektes te voorkomen.
Maar vanaf dat er sprake is van een ziektebeeld is er specifieke gezondheidszorg nodig.
Bv. We kunnen stilstaan bij voeding en obesitas te proberen voorkomen, wanneer
iemand obesitas heeft kunnen we niet meer helpen.
3
, Gezondheid is een opdracht voor iedereen: (p12-17 handboek)
o de overheid: via onderwijs, informatie en beleidskeuzes bv.
Coronavaccin, eindtermen onderwijs, …
o het individu: biologische factoren, kennis,
levensstijl/gedrag
o de samenleving: solidariteit tussen hogen en lage sociaal-
economische status, investeren in basisbehoeften
o gezondheidssector: onderzoek, kennis delen, innovatie,
doelgericht inzetten van financiële middelen.
bevoegde ministers:
Federaal: Frank Vandenbroucke (minister van sociale zaken en volksgezondheid)
Vlaams: Zuhal Demir
➔ waarschijnlijk al andere ministers
4
