Boek samenvatting Psychopathologie

Boek samenvatting Psychopathologie
Hoofdstuk 1: 1.1 t/m pagina 29; 1.5 vanaf pagina 30 t/m 1.7

1.1 De rol van psychodiagnostiek:
 Psychodiagnostiek: gaat verder dan alleen het beschijven van lachten en het stellen van een
classificerende diagnose, omdat bij een psychodiagnostisch proces het opstellen en toetsen
van een verklarende hypothese centraal staan
o Een psych diagnosticus: zal vooral willen begrijpen welke interne psychische
processen en omgevingsinvloeden ten grondslag liggen aan de klachten en
problemen van een cliënt
 Verschillende rollen:
 Intaker: wil bij eerste contact met cliënt uitzoeken wat er aan de
hand is
 Diagnosticus: wil de klachten of problemen kaderen
 Psychodiagnosticus: wil diepgaand begrijpen wat er aan de hand is
 Zodra er een relatie met de cliënt is opgebouwd: is het raadzaam om
psychodiagnostische vragen door een collega-psycholoog te laten afnemen
 Voorkomen van: de cliënt en de behandelaar te maken krijgen met
een rolverwarring
o Stappenplan:
 Duidelijkheid welke factoren een rol spelen in de problematiek
 Weloverwogen indicatiestelling
 Waarbij de interventie wordt gekozen die past bij de (hypothetische)
oorzakelijke factoren
 Interventie
 Steppend-care-model: afhankelijk van de ernst en de hardnekkigheid van de klachten kan
worden gekozen voor een meer uitgebreid psychodiagnostisch onderzoek
 Uitgebreid psychodiagnostisch onderzoek kan zinvol zijn in de volgende situaties:
o Wanneer tijdens de intake de indruk ontstaat dat de klachten op problemen van de
cliënt grotendeels toe te schrijven zijn aan intelligentie, ontwikkelingsproblematiek,
[persoonlijkheidskenmerken of cognitief (dis)functioneren
o Wanneer een cliënt al meerdere (psychologische) behandelingen heeft gevolgd
zonder het gewenste resultaat
 Het is dan zinvol on te onderzoeken of er factoren zijn in de intelligentie, het
cognitief functioneren of de persoonlijkheid, die de eerdere behandelingen
hebben ondermijnd. Een laag intelligentieniveau kan er bijvoorbeeld voor
zorgen dat een cliënt eerdere interventies onvoldoende heeft kunne
begrijpen en toepassen
o Wanneer een cliënt gebaat lijkt bij een langer durende en/of intensievere
behandeling vanwege persoonlijkheidsproblematiek die in het contact tijdens de
behandeling zichtbaar is geworden
 Onderzoek kan dan bijdragen aan de onderbouwing van deze keuze en
tevens adviezen genereren voor de verdere invulling van de behandeling
 Empirische cyclus: vermoedens van hoe het probleem verklaard kan worden  hypothesen
 toetsen van hypothesen  kennis opbouwen door hypothesen te aan te nemen of te
verwerpen

1.2|1.3|1.4|1.5|1.6 de diagnostische cyclus:
 Diagnostische cyclus: bestaat uit 4 (echte) stappen
o Aanmelding

,o Klachtanalyse: wat is de vraag?
 Hulpvragen van cliënt
 Waarom zoekt de cliënt juist nu hulp voor zijn klachten?
 Wat wil de cliënt weten?
 Uithoren van klachten
 Achtergrond van de aanvraag
 Wat is de aanleiding?
o Probleemanalyse: wat is het probleem? Welke symptomen zijn er zichtbaar en hoe
ernstig zijn deze?
 Kennis over psychische problemen toepassen op de hulpvragen
 Koppelen van breder beschikbare kennis uit de psychologie met de al
bekende gegevens
 Onderzoek naar symptomen
 Heteroanamnese uitvoeren: vrienden en familie van cliënt worden gevraagd
om (aanvullende) informatie over het functioneren van de cliënt te geven
 Gestandaardiseerde klachteninventarisatie: gegevens uit vragenlijst
onderzoek (screenen vaak ene breed)
 Wordt vaak bij de aanmelding afgenomen
 Speciële anamnese: tijdens het intakegesprek met de cliënt zal de intaker
tijdens het speciële anamnese de specifieke kalachten van de cliënt in beeld
brengen, waarbij het accent ligt op de huidige problemen
 Psychiatrische anamnese: richt zich op het systematisch samenvatten van de
psychiatrische symptomen van de cliënt, waarbij zowel objectieve als
subjectieve waargenomen symptomen in acht worden genomen. De intaker
bestudeerd onderstaande aspecten van de cliënt:
 Verschijning en psychomotriek: wat valt op aan het gedrag
 Oriëntatie: hoe goed is de cliënt georiënteerd in tijd, plaats en
persoon?
 Aadnacht en geheugen: hoe functioneren aandacht en geheugen
 Waarneming: hoe verwerkt de cliënt zintuigelijke informatie?
 Spraak en denken: zijn er afwijkingen in de spraak die kunnen
samenhangen met stoornissen in het denken?
 Stemming en affect: hoe is de stemming van de cliënt, gebaseerd op
de ervaren emotie of combinatie van emoties over langere tijd?
 Persoonlijkheid: hoe is de persoonlijkheid van de cliënt, geeft op de
unieke en stabiele gedrags- en reactiepatronen die de cliënt in
verschillende situaties vertoont?
 Observaties tijdens de onderzoeks-gesprekken: er dient ook een indruk te
worden gevormd van minder tastbare aspecten, zoals hoe stevig of
kwetsbaar de cliënt overkomt en hoe deze omgaat met gevoelens
 Biografische anamnese en heteroanamnese: hier vraagt de intaker naar
factoren uit de levensgeschiedenis van de cliënt die de cliënt beschermen of
juist ontvankelijk maken voor het ontwikkelen van psychopathologie
 Biografische anamnese: zelf bij de cliënt uitvragen
 Heteroanamnese: uitvragen bij ouder of verzorger
 Huidig functioneren: belangrijkste vraag om mee af te sluiten. Hoe geeft de
cliënt bijvoorbeeld vorm aan sociale relaties en zijn vrije tijd?
 Beschrijvende diagnostiek: de intake kan worden afgesloten met
beschrijvende diagnostiek, waarbij wordt aangegeven wat de belangrijkste
klachten zijn, hoe ernstig deze zijn, wat de aanleiding is van die klachten en

, hoe deze klachten begrepen kunnen worden op basis ban de huidige
wetenschappelijke kennis
o Verklaringsanalyse: waar komen de klachten vandaan?
 Welke hypothesen kunnen we worden opgesteld?
 Welke methoden zijn geschikt voor toetsing?
 Hiertoe worden verschillende instrumenten ingezet: vragenlijsten,
interviews en testen
 Onderzoekvraagstellingen en hypothesen: hoe kan men nu de problemen
van de cliënt verklaren door zijn persoonlijkheid of door zijn gedag? Net als
bij wetenschappelijk onderzoek is een hypothese een veronderstelling die
empirisch getoetst kan worden en dus falsifieerbaar is
 Keuze van instrumenten en methode: nadat de hypothesen zijn opgesteld,
worden de geoperationaliseerd en worden passende methoden en
meetinstrumenten gekozen om de hypothesen te kunnen toetsen
 (Semi) gestructureerde interview
 Capaciteitentest
 Vragenlijsten
 Indirecte methoden
 Structurele persoonlijkheidsinterview
 Uitvoering van het onderzoek: bij de uitvoering van het psychodiagnostisch
onderzoek is het belangrijk om ervoor te zorgen dat de onderzoeksmiddelen
goed worden toegepast
 Interpretatie resultaten: de antwoorden op vragenlijstenen prestaties op
taken worden verwerkt volgens de handleiding van het instrument, waarbij
in de meeste gevallen een normering wordt toegepast waardoor de
individuele uitkomsten vergeleken kunnen worden met een grotere groep
vergelijkbare mensen (de normgroep)
 Integratie van de onderzoeksresultaten: nu de hypothesen afzonderlijk zijn
getoetst op grond van de resultaten, worden in de verslaglegging de
resultaten geïntegreerd en de onderzoeksvragen beantwoord
 Terugkoppelingsgesprel: conclusies van het psychodiagnostisch onderzoek
worden in een terugkoppelingsgesprek aan de cliënt gerapporteerd, waarin
deze nog eens opnieuw getoetst kunnen worden op basis van de ervaringen
van de cliënt
o Indicatie analyse: wat is de beste aanpak
 Behandelingskeuze
 Predictie: in sommige gevallen zal de psychodiagnostisch onderzoeker een
uitspraak moeten of willen doen over de veranderbaarheid van de klachten
en het probleemgedrag in de toekomst; in dat geval kan men spreken van
predictie
 Indicatie: formuleert de onderzoeker aan de hand van de resultaten van het
diagnostisch proces, alsmede de wensen en de mogelijkheden van de cliënt,
een voorstel voor behandeling
 Gebruik van het psychodiagnostisch onderzoek in de behandeling: in de
psychodiagnostische cyclus worden vragen gesteld en voor een deel
beantwoord door het toetsen van de hypothese
 Falsificatie: theorie ontkrachten
 Verificatie: theorie bevestigen

Hoofdstuk 9: 9.1 t/m 9.7