A History of Western Society Since 1300
11 De late Middeleeuwen (1300-1450)
1300-1450: Introductie
Het klimaat werd natter en kouder, wat zorgde voor slechte oogsten en honger. Mensen werden nu
vatbaarder voor ziektes. Ook heerste er veel oorlog rondom het platteland.
Voorbode van een Ramp
Klimaatverandering en hongersnood
De periode van 1000 tot ongeveer 1300 had een warmer klimaat dan gewoonlijk. Vanaf 1300 werd
het daarentegen veel kouder en natter dan normaal. Wetenschappers noemen dit ook wel een ‘kleine
ijstijd’. Veel van de oogsten mislukten hierdoor. Dit leidde tot de Grote Hongersnood in de jaren 1315-
1322. Ook in jaren zonder veel hongersnood waren de prijzen van producten zodanig hoog.
Sociale consequenties
Veel boeren moesten hun bedrijven verkopen, om toch nog geld te hebben om producten te kopen.
De bevolking kromp door verhongering en dood door ziektes. Ook had dit consequenties voor andere
landen: producten van en naar andere landen werden ook duurder.
De Zwarte Dood
Pathologie
Normaal verspreid de pest zich via ratten. Parasieten drinken het bloed van de ene rat en geven zo de
ziekte door aan de andere rat. In de 14e eeuw gebeurde dit ook bij mensen.
Verspreiding van de Ziekte
De ratten die de pest verspreiden werden mee vervoerd op schepen richting andere delen van de
wereld. De symptomen werden het eerst waargenomen in 1331 in zuidwest China. In 1347 werd de
pest verspreid rondom Italië. Zo verspreidde het zich door heel Europa. De Middeleeuwse condities
waren perfect voor het verspreiden van de pest. De smalle steegjes lagen onder menselijke
uitwerpselen, dode dieren en vuil. Daarnaast waren mensen al verzwakt door verhongering.
Verzorging van de Zieken
Artsen hebben meerdere methoden uitgeprobeerd om de pest te verzorgen. Medicijnen werden van
planten gemaakt. Om besmetting te voorkomen vluchtten veel rijkere mensen vaak vanuit de stad
naar het platteland. Andere steden sloten hun poorten om ervoor te zorgen dat er nog meer
geïnfecteerde mensen binnen konden.
Economische, Religieuze en Culturele Effecten
Economisch De Zwarte Dood bracht een generale Europese inflatie. De prijzen van gewone
landbouwproducten verhoogde enorm.
Religieus Meer dan de Zwarte Dood zien als iets natuurlijks interpreteerden velen het als een straf
van God. Dus de beste remedie was meer geloven in de religie: vergiffenis vragen, bidden, in God
vertrouwen.
Cultureel In de jaren na de Zwarte Dood werden veel universiteiten opgericht.
De Honderdjarige Oorlog
De Oorzaken
De Honderdjarige Oorlog had verschillende oorzaken. Er was onenigheid over de rechten van land,
wie er tot de Franse troon behoorde en economische conflicten. De directe politieke oorzaak van de
oorlog was het meningsverschil wei de Franse troon zou erven na Charles IV van Frankrijk (kind loos).
, Een van de redenen dat door oorlog zo lang door bleef gaan was dat het een Franse burgeroorlog
begon te worden. De overheden van zowel Engeland als Frankrijk manipuleerde de publieke opinie.
Engelse overwinning
De oorlog begon met een aantal zeeslagen op Engels kuststeden in 1337, maar de Franse vloot was
vrijwel meteen verwoest. Tijdens de eerste fase van de oorlog was Engeland erg succesvol. De echte
oorlog begon toen Henry V van Engeland Frankrijk binnenviel.
Joan d’Arc en de Franse overwinning
Een tienermeisje Joan d’Arc inspireerde de Fransen en leidde hen tot aanvallen. Gevolg hiervan was
dat de Engelsen zich terugtrokken uit Orléans. Uiteindelijk namen de Bourgondiërs Joan gevangen.
Desondanks vochten de Fransen door en haalden overwinningen.
Aftermath
In Frankijk waren duizenden soldaten en burgers vermoord en honderdduizenden akkers waren
geruïneerd. De oorlog had wel veel technologische experimenten met zich meegebracht rondom
artillerie.
De oorlog had ook veel invloed op de politieke en culturele levens van beiden landen.
Uitdagingen voor de Kerk
De Babylonische Gevangenschap en het Grote Schisma
De pauzen woonden in Avignon van 1309 tot 1376, een periode die in de kerk geschiedenis benoemd
wordt als de Babylonische Gevangenschap. Urbanus VI had intenties voor de reformatie van de kerk.
Door een conflict waren er opeens twee pauzen in 1378 – Urban in Rome en Clement VII in Avignon.
Zo begon het Grote Schisma.
Kritiek, verdelingen en raden
Kerkelijk leiderschap moet in de handen liggen van een generale raad bestaande uit leken en
priesters superieurder dan de paus. John Wyclif ging nog verder tegen de Middeleeuwse
kerkstructuur in. Hij stelde dat een hogere macht niets betekende in de kerk. Jan Hus bouwde hierop
voort: de paus’ autoriteit moet niet geaccepteerd worden.
Lekenvroomheid en Mystiek
Het vallen van de pauselijkheid van Avignon gevolgd door het Grote Schisma verzwakte de mystiek in
de gedachten van de gewone mens.
Sociale Onrust in een Veranderende Maatschappij
Boerenopstanden
Edelen en geestelijken leefden van het voedsel wat geproduceerd werd door boerenarbeid.
Daarnaast vroegen zij hier bovenop ook nog eens belasting. Vanaf de jaren 1330 braken veel
opstanden uit. Boeren beschuldigden de adel voor de hoge belastingen, verliezen aan het slagveld en
voor de generale ellende.
Stedelijke conflicten
De stedelijke conflicten hadden hun wortels liggen in de veranderende werkcondities. Er ontstond
een nieuw systeem dat producten in grotere schaal produceerde. Dit zorgde voor een grotere
scheiding tussen de gilden.
Sex in the City
Boeren- en stedelijke opstanden hadden duidelijke economische basissen. Voorheen werd gedacht
dat koppels economisch stabiel moesten zijn voordat zij konden trouwen. Hierdoor trouwden
vrouwen in de Late Middeleeuwen relatief laat. In de steden ontstond een ander fenomeen:
11 De late Middeleeuwen (1300-1450)
1300-1450: Introductie
Het klimaat werd natter en kouder, wat zorgde voor slechte oogsten en honger. Mensen werden nu
vatbaarder voor ziektes. Ook heerste er veel oorlog rondom het platteland.
Voorbode van een Ramp
Klimaatverandering en hongersnood
De periode van 1000 tot ongeveer 1300 had een warmer klimaat dan gewoonlijk. Vanaf 1300 werd
het daarentegen veel kouder en natter dan normaal. Wetenschappers noemen dit ook wel een ‘kleine
ijstijd’. Veel van de oogsten mislukten hierdoor. Dit leidde tot de Grote Hongersnood in de jaren 1315-
1322. Ook in jaren zonder veel hongersnood waren de prijzen van producten zodanig hoog.
Sociale consequenties
Veel boeren moesten hun bedrijven verkopen, om toch nog geld te hebben om producten te kopen.
De bevolking kromp door verhongering en dood door ziektes. Ook had dit consequenties voor andere
landen: producten van en naar andere landen werden ook duurder.
De Zwarte Dood
Pathologie
Normaal verspreid de pest zich via ratten. Parasieten drinken het bloed van de ene rat en geven zo de
ziekte door aan de andere rat. In de 14e eeuw gebeurde dit ook bij mensen.
Verspreiding van de Ziekte
De ratten die de pest verspreiden werden mee vervoerd op schepen richting andere delen van de
wereld. De symptomen werden het eerst waargenomen in 1331 in zuidwest China. In 1347 werd de
pest verspreid rondom Italië. Zo verspreidde het zich door heel Europa. De Middeleeuwse condities
waren perfect voor het verspreiden van de pest. De smalle steegjes lagen onder menselijke
uitwerpselen, dode dieren en vuil. Daarnaast waren mensen al verzwakt door verhongering.
Verzorging van de Zieken
Artsen hebben meerdere methoden uitgeprobeerd om de pest te verzorgen. Medicijnen werden van
planten gemaakt. Om besmetting te voorkomen vluchtten veel rijkere mensen vaak vanuit de stad
naar het platteland. Andere steden sloten hun poorten om ervoor te zorgen dat er nog meer
geïnfecteerde mensen binnen konden.
Economische, Religieuze en Culturele Effecten
Economisch De Zwarte Dood bracht een generale Europese inflatie. De prijzen van gewone
landbouwproducten verhoogde enorm.
Religieus Meer dan de Zwarte Dood zien als iets natuurlijks interpreteerden velen het als een straf
van God. Dus de beste remedie was meer geloven in de religie: vergiffenis vragen, bidden, in God
vertrouwen.
Cultureel In de jaren na de Zwarte Dood werden veel universiteiten opgericht.
De Honderdjarige Oorlog
De Oorzaken
De Honderdjarige Oorlog had verschillende oorzaken. Er was onenigheid over de rechten van land,
wie er tot de Franse troon behoorde en economische conflicten. De directe politieke oorzaak van de
oorlog was het meningsverschil wei de Franse troon zou erven na Charles IV van Frankrijk (kind loos).
, Een van de redenen dat door oorlog zo lang door bleef gaan was dat het een Franse burgeroorlog
begon te worden. De overheden van zowel Engeland als Frankrijk manipuleerde de publieke opinie.
Engelse overwinning
De oorlog begon met een aantal zeeslagen op Engels kuststeden in 1337, maar de Franse vloot was
vrijwel meteen verwoest. Tijdens de eerste fase van de oorlog was Engeland erg succesvol. De echte
oorlog begon toen Henry V van Engeland Frankrijk binnenviel.
Joan d’Arc en de Franse overwinning
Een tienermeisje Joan d’Arc inspireerde de Fransen en leidde hen tot aanvallen. Gevolg hiervan was
dat de Engelsen zich terugtrokken uit Orléans. Uiteindelijk namen de Bourgondiërs Joan gevangen.
Desondanks vochten de Fransen door en haalden overwinningen.
Aftermath
In Frankijk waren duizenden soldaten en burgers vermoord en honderdduizenden akkers waren
geruïneerd. De oorlog had wel veel technologische experimenten met zich meegebracht rondom
artillerie.
De oorlog had ook veel invloed op de politieke en culturele levens van beiden landen.
Uitdagingen voor de Kerk
De Babylonische Gevangenschap en het Grote Schisma
De pauzen woonden in Avignon van 1309 tot 1376, een periode die in de kerk geschiedenis benoemd
wordt als de Babylonische Gevangenschap. Urbanus VI had intenties voor de reformatie van de kerk.
Door een conflict waren er opeens twee pauzen in 1378 – Urban in Rome en Clement VII in Avignon.
Zo begon het Grote Schisma.
Kritiek, verdelingen en raden
Kerkelijk leiderschap moet in de handen liggen van een generale raad bestaande uit leken en
priesters superieurder dan de paus. John Wyclif ging nog verder tegen de Middeleeuwse
kerkstructuur in. Hij stelde dat een hogere macht niets betekende in de kerk. Jan Hus bouwde hierop
voort: de paus’ autoriteit moet niet geaccepteerd worden.
Lekenvroomheid en Mystiek
Het vallen van de pauselijkheid van Avignon gevolgd door het Grote Schisma verzwakte de mystiek in
de gedachten van de gewone mens.
Sociale Onrust in een Veranderende Maatschappij
Boerenopstanden
Edelen en geestelijken leefden van het voedsel wat geproduceerd werd door boerenarbeid.
Daarnaast vroegen zij hier bovenop ook nog eens belasting. Vanaf de jaren 1330 braken veel
opstanden uit. Boeren beschuldigden de adel voor de hoge belastingen, verliezen aan het slagveld en
voor de generale ellende.
Stedelijke conflicten
De stedelijke conflicten hadden hun wortels liggen in de veranderende werkcondities. Er ontstond
een nieuw systeem dat producten in grotere schaal produceerde. Dit zorgde voor een grotere
scheiding tussen de gilden.
Sex in the City
Boeren- en stedelijke opstanden hadden duidelijke economische basissen. Voorheen werd gedacht
dat koppels economisch stabiel moesten zijn voordat zij konden trouwen. Hierdoor trouwden
vrouwen in de Late Middeleeuwen relatief laat. In de steden ontstond een ander fenomeen:
