Ethiek 2
Duurzaamheid & duurzame ontwikkeling
DUURZAME ONTWIKKELING
Inleiding
● eerste definitie “duurzame ontwikkeling”: 1987 (“Our common future” Report of World
Commission on Environment and Development)
“Sustainable development is development that meets the needs of the present
without compromising the ability of future generations to meet their own
needs”
● probleem: stijging bevolking, welvaart & behoeften (denk aan 6 F’en landbouw: food,
feed, fiber, fuel, fun & flower) in begrensde/beperkte wereld (beperkte grondstoffen)
=> business-as-usual (BAU) = geen optie meer!
● Brundtland-commissie (vrouwelijke premier van Noorwegen)
- gewenste ontwikkelingstoestand = het Westen
- link ontwikkeling & ecologie
- antropocentrisme
=> oplossing = meer ontwikkeling (5-10x toename industriële wereld activiteit)
● duurzame ontwikkeling =
(3 klassieke pijlers)
- economische ontwikkeling
- sociale ontwikkeling
- ecologische ontwikkeling
→ via technologische ontwikkeling (productiviteit, efficiëntie, minder vervuiling,...) &
reorganiseren sociale systemen
,Bedenkingen
● Brundtland-commissie → veel kritiek
- >< ‘steady state economy’ (= relatief stabiele economie die onder de
ecologische draagkracht blijft)
- vaagheid ‘duurzame ontwikkeling’
- afwegingen ecologische problemen (efficiënt op één vlak kan op ander vlak
niet efficiënt zijn)
=> 'Kan duurzame ontwikkeling wel duurzaam zijn?’
● realiteit drie pijlers → economische pijler is dominanter
● economisch standpunt: duurzame ontwikkeling = antropocentrische benadering
(voedselvoorziening = kern)
● ecologisch standpunt: duurzame ontwikkeling = bio- of ecocentrische benadering
(duurzaamheid/natuur = kern)
● sociaal standpunt: duurzame ontwikkeling = kloof arm-rijk verkleinen (ontwikkeling =
kern)
MAATSCHAPPELIJK VERANTWOORD ONDERNEMEN
● maatschappelijk verantwoord ondernemen (MVO) = concrete manier waarop
bedrijven invulling proberen te geven aan duurzame ontwikkeling
Inleiding
● sociale verantwoordelijkheden binnen bedrijven:
- deugdelijk & transparant bestuur (corporate governance)
- productie van veilige & gezonde producten
- mensenrechten & kinderarbeid
- samenwerking met niet-gouvernementele organisaties (NGO’s)
- eerlijke handel (fair trade)
- duurzaam investeren
- sociale dialoog
- veilige & gezonde werkomstandigheden
- diversiteit op de werkvloer
- etc.
● evolutie (sinds jaren 70): “shareholder-” naar “stakeholder-” model
- shareholder-value: aandeelhouders zijn enige groep waar bedrijf rekening
mee houdt (enkel wet respecteren & geen verdere morele verplichtingen)
- stakeholders-value: bedrijven hebben tegenover de hele samenleving een
bredere verantwoordelijkheid dan alleen winstmaximalisatie
→ stakeholder = ieder individu of iedere groep die op de een of andere
manier een belang heeft in de bedrijfsactiviteit omdat zij er de invloed van
ondergaan en/of omdat zij zelf deze activiteit direct of indirect beïnvloeden
, ● 3 groepen definities MVO:
1. De nadruk ligt op de morele verantwoordelijkheid van bedrijven tegenover alle
stakeholders en de samenleving in het algemeen
2. De nadruk ligt op dat bedrijven meer moeten dan wat de wet voorschrijft
3. Triple bottom line-concept OF 3 P’ (profit, people, planet) (3 M’: markt,
mens & milieu)
→ eenzelfde gewicht wordt toegekend aan de economische, sociale en
ecologische dimensie
● toenemend belang MVO (3 oorsprongen):
1. protestbewegingen jaren ‘60 en ‘70 uitgegroeid tot omvangrijke,
professionele belangenverenigingen
2. maatschappij tolereert steeds minder dat bedrijven onvoldoende rekening
houden met sociale & ecologische overwegingen
3. bedrijfswereld heeft zelf steeds meer belang aan MVO
● eigenbelang aan MVO (3 motieven):
- morele motief: engageren voor MVO omdat het zo hoort en vindt dat het zo
moet (morele altruïstische motivatie)
- economisch motief: aan MVO doen loont economisch
→ directe & indirecte kostenvoordelen
(meer energieuinige productie, subsidies voor tewerkstellingen van
allochtonen of lager absenteïsme door voorzien van kinderopvang)
→ relatie tussen MVO en financiële bedrijfsresultaten
- sociaal motief: opbouwen & onderhouden van betere relatie met
stakeholders v/h bedrijf → nieuwe markten detecteren (MVO = motor voor
innovatie)
Bedenkingen
● motivatie voor MVO (imago, verantwoordelijkheidsgevoel, economische motieven?)
- 32% denkt bedrijfsimago te verbeteren
- 17% sectorimago
- 32% hoopt om beter te kunnen inspelen op bepaalde marktvraag
- 6% verwacht betere productprijs te krijgen
Duurzaamheid & duurzame ontwikkeling
DUURZAME ONTWIKKELING
Inleiding
● eerste definitie “duurzame ontwikkeling”: 1987 (“Our common future” Report of World
Commission on Environment and Development)
“Sustainable development is development that meets the needs of the present
without compromising the ability of future generations to meet their own
needs”
● probleem: stijging bevolking, welvaart & behoeften (denk aan 6 F’en landbouw: food,
feed, fiber, fuel, fun & flower) in begrensde/beperkte wereld (beperkte grondstoffen)
=> business-as-usual (BAU) = geen optie meer!
● Brundtland-commissie (vrouwelijke premier van Noorwegen)
- gewenste ontwikkelingstoestand = het Westen
- link ontwikkeling & ecologie
- antropocentrisme
=> oplossing = meer ontwikkeling (5-10x toename industriële wereld activiteit)
● duurzame ontwikkeling =
(3 klassieke pijlers)
- economische ontwikkeling
- sociale ontwikkeling
- ecologische ontwikkeling
→ via technologische ontwikkeling (productiviteit, efficiëntie, minder vervuiling,...) &
reorganiseren sociale systemen
,Bedenkingen
● Brundtland-commissie → veel kritiek
- >< ‘steady state economy’ (= relatief stabiele economie die onder de
ecologische draagkracht blijft)
- vaagheid ‘duurzame ontwikkeling’
- afwegingen ecologische problemen (efficiënt op één vlak kan op ander vlak
niet efficiënt zijn)
=> 'Kan duurzame ontwikkeling wel duurzaam zijn?’
● realiteit drie pijlers → economische pijler is dominanter
● economisch standpunt: duurzame ontwikkeling = antropocentrische benadering
(voedselvoorziening = kern)
● ecologisch standpunt: duurzame ontwikkeling = bio- of ecocentrische benadering
(duurzaamheid/natuur = kern)
● sociaal standpunt: duurzame ontwikkeling = kloof arm-rijk verkleinen (ontwikkeling =
kern)
MAATSCHAPPELIJK VERANTWOORD ONDERNEMEN
● maatschappelijk verantwoord ondernemen (MVO) = concrete manier waarop
bedrijven invulling proberen te geven aan duurzame ontwikkeling
Inleiding
● sociale verantwoordelijkheden binnen bedrijven:
- deugdelijk & transparant bestuur (corporate governance)
- productie van veilige & gezonde producten
- mensenrechten & kinderarbeid
- samenwerking met niet-gouvernementele organisaties (NGO’s)
- eerlijke handel (fair trade)
- duurzaam investeren
- sociale dialoog
- veilige & gezonde werkomstandigheden
- diversiteit op de werkvloer
- etc.
● evolutie (sinds jaren 70): “shareholder-” naar “stakeholder-” model
- shareholder-value: aandeelhouders zijn enige groep waar bedrijf rekening
mee houdt (enkel wet respecteren & geen verdere morele verplichtingen)
- stakeholders-value: bedrijven hebben tegenover de hele samenleving een
bredere verantwoordelijkheid dan alleen winstmaximalisatie
→ stakeholder = ieder individu of iedere groep die op de een of andere
manier een belang heeft in de bedrijfsactiviteit omdat zij er de invloed van
ondergaan en/of omdat zij zelf deze activiteit direct of indirect beïnvloeden
, ● 3 groepen definities MVO:
1. De nadruk ligt op de morele verantwoordelijkheid van bedrijven tegenover alle
stakeholders en de samenleving in het algemeen
2. De nadruk ligt op dat bedrijven meer moeten dan wat de wet voorschrijft
3. Triple bottom line-concept OF 3 P’ (profit, people, planet) (3 M’: markt,
mens & milieu)
→ eenzelfde gewicht wordt toegekend aan de economische, sociale en
ecologische dimensie
● toenemend belang MVO (3 oorsprongen):
1. protestbewegingen jaren ‘60 en ‘70 uitgegroeid tot omvangrijke,
professionele belangenverenigingen
2. maatschappij tolereert steeds minder dat bedrijven onvoldoende rekening
houden met sociale & ecologische overwegingen
3. bedrijfswereld heeft zelf steeds meer belang aan MVO
● eigenbelang aan MVO (3 motieven):
- morele motief: engageren voor MVO omdat het zo hoort en vindt dat het zo
moet (morele altruïstische motivatie)
- economisch motief: aan MVO doen loont economisch
→ directe & indirecte kostenvoordelen
(meer energieuinige productie, subsidies voor tewerkstellingen van
allochtonen of lager absenteïsme door voorzien van kinderopvang)
→ relatie tussen MVO en financiële bedrijfsresultaten
- sociaal motief: opbouwen & onderhouden van betere relatie met
stakeholders v/h bedrijf → nieuwe markten detecteren (MVO = motor voor
innovatie)
Bedenkingen
● motivatie voor MVO (imago, verantwoordelijkheidsgevoel, economische motieven?)
- 32% denkt bedrijfsimago te verbeteren
- 17% sectorimago
- 32% hoopt om beter te kunnen inspelen op bepaalde marktvraag
- 6% verwacht betere productprijs te krijgen
