EUROPA EN DE WERELD NA DE ‘GROOTE OORLOG’
1.1.1 De vredesverdragen na Wereldoorlog I en de volkenbond
De Vrede van Versailles (1919): ‘Duitsland moest erkennen dat het alleen schuld had aan de oorlog,
en Duitsland moest dan ook alle oorlogsschade betalen’
ondertekend in de Spiegelzaal
Duitsland werd economisch gekraakt:
- enorme schadevergoeding
- door gebiedsafstand verloren: ¾ van ijzerertsproductie en ¼ van steenkool- en staalproductie
- op goederen uit de geallieerde landen werd de laagste douanetarieven toegepast, zodat die
buitenlandse producten de Duitse verdrongen in Duitsland zelf
Maar ook op militair vlak:
- wapenfabrieken ontmanteld, wapens en oorlogsvloot werden ingeleverd
- alle forten moesten gesloopt worden
- dienstplicht afgeschaft en beroepsleger herleid tot 115.000 man
- geallieerden zouden gedurende 15 jaar de linker-Rijnoever bezetten
Duitsland verloor 14% van hun territorium, waaronder aan ons: Eupen, Malmédy, Sankt-Vith,
Moresnet (Drielandenpunt)
Kolonies van Duitsland werden verdeeld onder het bestuur vd Volkenbond
De Volkenbond (1919), opgericht door president Verenigde Staten, Woodrow Wilson (zelf waren ze
geen lid) - landen konden hun conflicten uitpraten ipv uitvechten
geen groot succes:
- de Raad en de Algemene Vergadering konden slechts unaniem belangrijke beslissingen
nemen, de besluitvorming was moeilijk door het vetorecht
- tegen overtreders waren er alleen economische en politieke sancties, niet-militaire sancties
hadden weinig effect
- omdat bepaalde staten er geen lid wilden of mochten van zijn
- omdat de ontwapening omzeild werd door Duitsland, dat in het geheim met de USSR
akkoorden afsloot om militair samen te werken
1.1.2 De kaart van Europa
- Oostenrijk-Hongarije viel uiteen & Tsjechoslowakije werd onafhankelijk
- Italië kreeg Zuid-Tirol, Istrië, een deel vd Dalmatische kust en de Dalmatische kusteilanden
- Bulgarije verloor West-Thracië aan Griekenland
Rusland verloor een aantal randgebieden die vd chaos na de revoluties van 1917 hadden
geprofiteerd om zich onafhankelijk te verklaren en zelfs Russische gebieden te veroveren
- Finland
- Baltische Staten: Estland, Letland en Litouwen
Pas na WOII zal de USSR een deel van deze verloren gebieden opnieuw kunnen inlijven
In Turkije riepen jonge nationalistische officieren o.l.v. Mustafa Kemal (Atatürk) de republiek uit
ze erkenden het vredesverdrag niet ⇒ Griekenland viel Turkije binnen, maar verloor
⇒ de Fransen en Italianen verlieten Turkije
maar toch verloor Turkije een groot deel
1
, Mustafa Kemal (Atatürk): grondlegger vd republiek Turkije, waarvan hij de eerste president was
leiderschap = ingrijpende progressieve hervormingen ⇒ modernisering & industrialiserende natie
Atatürk wordt beschouwd als 1 vd grootste leiders vd 20ste eeuw
1.3 De Verenigde Staten van Amerika tijdens het interbellum
1.3.1 ‘You never had it so good’
dankzij WOI waren de VSA een economische grootmacht geworden:
1) ze verdienden namelijk veel geld aan de oorlog: wapenleveringen, oorlogsleningen en de
overname van buitenlandse (koloniale) markten
2) VSA werden de geldschieters van Europa
einde van WOI bracht aanhoudende spanning en economische ontreddering voor Europa, er was
enorme materiële schade, de wederopbouw en overgang naar vredeseconomie kwam traag op gang
- terugkeer van miljoenen frontsoldaten ⇒ werkloosheid
- inflatie als gevolg van grote overheidsschulden
- koopkracht van bevolking daalde
- concurrentie van Amerikaanse producten op de Europese markten
Vooral Duitsland leed aan een toenemende inflatie, de regering had deze heimelijk aangewakkerd om
zo de mark te ontwaarden en de herstelbetalingen te verzachten
toen de herstelbetalingen vertraging opliepen ging Frankrijk met Belgische hulp over tot
bezetting van het Ruhrgebied, het industriële hart van Duitsland
Duitsland reageert met werkstakingen en drukte ondertussen massaal geld ⇒ hyperinflatie, de
toestand werd onhoudbaar
VS besloot financiële hulp te geven: het Dawesplan
- het totaalbedrag herstelbetalingen niet verminderd
- jaarlijkse bijdragen werden aangepast, terwijl Amerikaanse investeringen de Duitse economie
nieuw leven zouden inblazen
doordat Frankrijk en Groot-Brittannië hun oorlogsleningen niet konden terugbetalen zolang Duitsland
zijn verplichtingen aan de West-Europese landen niet nakwam
⇒ economie bloeide wat op, maar het maakte ze afhankelijk van Amerika
onder druk trokken de Fransen en Belgen zich ondertussen terug uit het Rijngebied
3) VSA keerde terug naar politiek van isolationisme
ze weigerden zich bezig te houden met Europa en de Volkenbond maar toch bemoeienis met
Latijns-Amerika en Dawesplan
4) er ontstond een consumptiemaatschappij: productiviteit van industrie en landbouw kende een
fenomenale groei, de sectoren werden steeds meer gemechaniseerd en het systeem van de lopende
band dreef de snelheid van afwerking aanzienlijk op
⇒ het land vd moderne massaproductie
Henry Ford slaagde erin zijn eerste eigen auto (model T) te bouwen
ze maakten zelfs tot op 100 auto’s per dag bij Edison Verlichtingsfabriek
⇒ het idee vd lopende band ⇒ duizenden auto’s per dag
2
1.1.1 De vredesverdragen na Wereldoorlog I en de volkenbond
De Vrede van Versailles (1919): ‘Duitsland moest erkennen dat het alleen schuld had aan de oorlog,
en Duitsland moest dan ook alle oorlogsschade betalen’
ondertekend in de Spiegelzaal
Duitsland werd economisch gekraakt:
- enorme schadevergoeding
- door gebiedsafstand verloren: ¾ van ijzerertsproductie en ¼ van steenkool- en staalproductie
- op goederen uit de geallieerde landen werd de laagste douanetarieven toegepast, zodat die
buitenlandse producten de Duitse verdrongen in Duitsland zelf
Maar ook op militair vlak:
- wapenfabrieken ontmanteld, wapens en oorlogsvloot werden ingeleverd
- alle forten moesten gesloopt worden
- dienstplicht afgeschaft en beroepsleger herleid tot 115.000 man
- geallieerden zouden gedurende 15 jaar de linker-Rijnoever bezetten
Duitsland verloor 14% van hun territorium, waaronder aan ons: Eupen, Malmédy, Sankt-Vith,
Moresnet (Drielandenpunt)
Kolonies van Duitsland werden verdeeld onder het bestuur vd Volkenbond
De Volkenbond (1919), opgericht door president Verenigde Staten, Woodrow Wilson (zelf waren ze
geen lid) - landen konden hun conflicten uitpraten ipv uitvechten
geen groot succes:
- de Raad en de Algemene Vergadering konden slechts unaniem belangrijke beslissingen
nemen, de besluitvorming was moeilijk door het vetorecht
- tegen overtreders waren er alleen economische en politieke sancties, niet-militaire sancties
hadden weinig effect
- omdat bepaalde staten er geen lid wilden of mochten van zijn
- omdat de ontwapening omzeild werd door Duitsland, dat in het geheim met de USSR
akkoorden afsloot om militair samen te werken
1.1.2 De kaart van Europa
- Oostenrijk-Hongarije viel uiteen & Tsjechoslowakije werd onafhankelijk
- Italië kreeg Zuid-Tirol, Istrië, een deel vd Dalmatische kust en de Dalmatische kusteilanden
- Bulgarije verloor West-Thracië aan Griekenland
Rusland verloor een aantal randgebieden die vd chaos na de revoluties van 1917 hadden
geprofiteerd om zich onafhankelijk te verklaren en zelfs Russische gebieden te veroveren
- Finland
- Baltische Staten: Estland, Letland en Litouwen
Pas na WOII zal de USSR een deel van deze verloren gebieden opnieuw kunnen inlijven
In Turkije riepen jonge nationalistische officieren o.l.v. Mustafa Kemal (Atatürk) de republiek uit
ze erkenden het vredesverdrag niet ⇒ Griekenland viel Turkije binnen, maar verloor
⇒ de Fransen en Italianen verlieten Turkije
maar toch verloor Turkije een groot deel
1
, Mustafa Kemal (Atatürk): grondlegger vd republiek Turkije, waarvan hij de eerste president was
leiderschap = ingrijpende progressieve hervormingen ⇒ modernisering & industrialiserende natie
Atatürk wordt beschouwd als 1 vd grootste leiders vd 20ste eeuw
1.3 De Verenigde Staten van Amerika tijdens het interbellum
1.3.1 ‘You never had it so good’
dankzij WOI waren de VSA een economische grootmacht geworden:
1) ze verdienden namelijk veel geld aan de oorlog: wapenleveringen, oorlogsleningen en de
overname van buitenlandse (koloniale) markten
2) VSA werden de geldschieters van Europa
einde van WOI bracht aanhoudende spanning en economische ontreddering voor Europa, er was
enorme materiële schade, de wederopbouw en overgang naar vredeseconomie kwam traag op gang
- terugkeer van miljoenen frontsoldaten ⇒ werkloosheid
- inflatie als gevolg van grote overheidsschulden
- koopkracht van bevolking daalde
- concurrentie van Amerikaanse producten op de Europese markten
Vooral Duitsland leed aan een toenemende inflatie, de regering had deze heimelijk aangewakkerd om
zo de mark te ontwaarden en de herstelbetalingen te verzachten
toen de herstelbetalingen vertraging opliepen ging Frankrijk met Belgische hulp over tot
bezetting van het Ruhrgebied, het industriële hart van Duitsland
Duitsland reageert met werkstakingen en drukte ondertussen massaal geld ⇒ hyperinflatie, de
toestand werd onhoudbaar
VS besloot financiële hulp te geven: het Dawesplan
- het totaalbedrag herstelbetalingen niet verminderd
- jaarlijkse bijdragen werden aangepast, terwijl Amerikaanse investeringen de Duitse economie
nieuw leven zouden inblazen
doordat Frankrijk en Groot-Brittannië hun oorlogsleningen niet konden terugbetalen zolang Duitsland
zijn verplichtingen aan de West-Europese landen niet nakwam
⇒ economie bloeide wat op, maar het maakte ze afhankelijk van Amerika
onder druk trokken de Fransen en Belgen zich ondertussen terug uit het Rijngebied
3) VSA keerde terug naar politiek van isolationisme
ze weigerden zich bezig te houden met Europa en de Volkenbond maar toch bemoeienis met
Latijns-Amerika en Dawesplan
4) er ontstond een consumptiemaatschappij: productiviteit van industrie en landbouw kende een
fenomenale groei, de sectoren werden steeds meer gemechaniseerd en het systeem van de lopende
band dreef de snelheid van afwerking aanzienlijk op
⇒ het land vd moderne massaproductie
Henry Ford slaagde erin zijn eerste eigen auto (model T) te bouwen
ze maakten zelfs tot op 100 auto’s per dag bij Edison Verlichtingsfabriek
⇒ het idee vd lopende band ⇒ duizenden auto’s per dag
2
