§1.1 Verschillen in welvaart
Welvaart meten
1) Bruto binnenlands product per inwoner. Dat bereken je door de waarde van alle goederen
en diensten die door binnen- en buitenlandse personen en bedrijven in een land in één jaar
worden geproduceerd, op te tellen. Deel dit door het aantal inwoners voor het bbp/hoofd.
2) Samestelling van de beroepsbevolking.
3) VN-ontwikkelingsindex. Zegt ook wat over levensverwachting en analfabetisme.
Het welzijn van mensen wordt ook sterk bepaald door toegang tot basisbehoeften. Sinds 1970 stijgt
de welvaart wereldwijd.
Problemen bij welvaart meten (met bbp/hoofd)
1) Eén dollar is in het ene land meer waard dan in het andere. Hiertegen is koopkracht bedacht.
2) Inkomsten uit de informele sector, ruilhandel en zelfvoorziening tellen niet mee voor de
economische statistieken terwijl in veel arme landen de informele sector veel groter is dan
de formele.
3) Het verschil van het gemiddelde bbp kan heel groot zijn. Grote verschillen in inkomen en
ontwikkelingskansen tussen groepen mensen heet sociale ongelijkheid.
4) Bbp/hoofd laat geen regionale verschillen zien. Verschillen in welvaart en ontwikkeling tussen
gebieden heet regionale ongelijkheid. Hiertegen is het bruto regionaal product per hoofd.
Verdeling van de welvaart
Je kan de landen van de wereld op welvaart in drie groepen indelen:
1) Centrum. Rijke vooral westerse landen.
2) Semi-periferie. Landen die de afgelopen 20 jaar een flinke groei hebben doorgemaakt.
3) Periferie. Armste landen.
§1.2 Bevolkingsspreiding en cultuurgebieden
Bevolkingsdichtheid en spreiding
De wereldburgers zijn zeer onregelmatig over de planeet verdeeld. De meeste wonen aan de randen
van continenten, op kustvlaktes, langs rivieren en vruchtbare gebieden. De bevolkingsspreiding is
een momentopnamen: in de loop van de tijd kan de spreiding zo weer veranderen.
De spreiding verklaard
De verklaring van de bevolkingsspreiding is een mix van natuurlijke en sociaaleconomische factoren:
1) Natuurlijke mogelijkheden. Gebieden met weinig reliëf, een vruchtbare bodem, gematigd klimaat
en de beschikbaarheid van water zijn vaak dichtbevolkt.
2) De ligging. Gebieden in de omgeving van economische kerngebieden zijn vaak dichter bevolkt dan
perifeer gelegen landen. Stedelijke gebieden lopen wereldwijd vol terwijl afgelegen
plattelandsgebieden leeglopen.
3) Het koloniale verleden. In bijna alle gebieden met een koloniaal verleden zijn de kustgebieden
dichter bevolkt dan het binnenland.
Een mozaïek van culturen
Culturen veranderen voortdurend onder invloed van bijvoorbeeld toerisme, migratie en moderne
communicatiemiddelen. Dit heet difussie.
Welvaart meten
1) Bruto binnenlands product per inwoner. Dat bereken je door de waarde van alle goederen
en diensten die door binnen- en buitenlandse personen en bedrijven in een land in één jaar
worden geproduceerd, op te tellen. Deel dit door het aantal inwoners voor het bbp/hoofd.
2) Samestelling van de beroepsbevolking.
3) VN-ontwikkelingsindex. Zegt ook wat over levensverwachting en analfabetisme.
Het welzijn van mensen wordt ook sterk bepaald door toegang tot basisbehoeften. Sinds 1970 stijgt
de welvaart wereldwijd.
Problemen bij welvaart meten (met bbp/hoofd)
1) Eén dollar is in het ene land meer waard dan in het andere. Hiertegen is koopkracht bedacht.
2) Inkomsten uit de informele sector, ruilhandel en zelfvoorziening tellen niet mee voor de
economische statistieken terwijl in veel arme landen de informele sector veel groter is dan
de formele.
3) Het verschil van het gemiddelde bbp kan heel groot zijn. Grote verschillen in inkomen en
ontwikkelingskansen tussen groepen mensen heet sociale ongelijkheid.
4) Bbp/hoofd laat geen regionale verschillen zien. Verschillen in welvaart en ontwikkeling tussen
gebieden heet regionale ongelijkheid. Hiertegen is het bruto regionaal product per hoofd.
Verdeling van de welvaart
Je kan de landen van de wereld op welvaart in drie groepen indelen:
1) Centrum. Rijke vooral westerse landen.
2) Semi-periferie. Landen die de afgelopen 20 jaar een flinke groei hebben doorgemaakt.
3) Periferie. Armste landen.
§1.2 Bevolkingsspreiding en cultuurgebieden
Bevolkingsdichtheid en spreiding
De wereldburgers zijn zeer onregelmatig over de planeet verdeeld. De meeste wonen aan de randen
van continenten, op kustvlaktes, langs rivieren en vruchtbare gebieden. De bevolkingsspreiding is
een momentopnamen: in de loop van de tijd kan de spreiding zo weer veranderen.
De spreiding verklaard
De verklaring van de bevolkingsspreiding is een mix van natuurlijke en sociaaleconomische factoren:
1) Natuurlijke mogelijkheden. Gebieden met weinig reliëf, een vruchtbare bodem, gematigd klimaat
en de beschikbaarheid van water zijn vaak dichtbevolkt.
2) De ligging. Gebieden in de omgeving van economische kerngebieden zijn vaak dichter bevolkt dan
perifeer gelegen landen. Stedelijke gebieden lopen wereldwijd vol terwijl afgelegen
plattelandsgebieden leeglopen.
3) Het koloniale verleden. In bijna alle gebieden met een koloniaal verleden zijn de kustgebieden
dichter bevolkt dan het binnenland.
Een mozaïek van culturen
Culturen veranderen voortdurend onder invloed van bijvoorbeeld toerisme, migratie en moderne
communicatiemiddelen. Dit heet difussie.
