samenvatting anatomie 1ste jaar verpleegkunde

Hoofdstuk 9 het lymfatisch systeem en het immuunsysteem
9.1 het lymfestelsel
 Bestaat uit:
o Lymfe
o Lymfevaten
o Lymfocyten
o Lymfoïde organen en weefsels
 Milt
 Rode beenmerg
 Tonsillen
 Thymus
 Lymfeknopen
 3 functies:
o Regelen van immuniteit
o Regelen van de vochtbalans in de weefsels
o Absorptie van vet uit het spijsverteringstelsel
 Vetten worden in de darmcellen zelf ingebouwd in wateroplosbare
complexen, chylomicronen genaamd, die naar een lymfevat gaan
9.2 lymfevaten en lymfe
Lymfevorming:
 Lymfe stroomt van plaats van aanmaak tot de plaats waar het wordt afgevoerd
 Ontstaat ter hoogte van de weefsels uit bloesplasma en wordt ter hoogte van de vena
subclavia terug in de bloedbaan afgevoerd
 3 liter plasma per dag verlaat de capillairen en komt in de weefsel terecht
 Lymfecappilairen verzamelen dit weefselvocht en brengen het terug naar de
bloedbaan
Lymfecirculatie:
 Lymfevaatstelsel = lymfevaten + lymfeknopen/lymfeklieren
 Lymfecappaliairen beginnen blind en absorberen eiwithoudend weefselvocht
 Lymfe stroomt in 2 grote lymfevaten:
o Ductus lymfaticus dexter
o Ductus thoracicus
 Eindpunten van de lymfecirculatie
 Lymfe wordt weer in de bloedbaan opgenomen
Gelijkenissen bloedcirculatie en lymfecirculatie:
 Verplaatsen zich door spiercontracties van omliggende skeletspieren
 Kleppen in de wand die terugstroming voorkomen

,9.3 lymfoïde organen
 Bestaan uit lymfeweefsel:
o Macrofagen: maken deel uit van aangeboren immuniteit
o Reticulaire cellen: maken reticulaire vezels aan waardoor er een vangnet voor
vreemde stoffen ontstaat
o Lymfocyten: afweercellen die een afweerreactie starten
 Lymfeknopen of lymfeklieren:
o Kleine, ronde, boonvormige organen
o Hier wordt lymfe gefilterd en rijpen lymfocyten
o 450 in het hele lichaam
o Ter hoogte van de lies, de oksel en de halsstreek
 3 plaatsen met palpabele regionale lymfeknopen
o Filterstations voor lymfe
o Filteren van bacteriën (pijnlijk) en van tumorcellen (pijnloos)
o Omringd door een kapsel van vast bindweefsel
 Uitlopers: trabekels of bindweefseltussenschotten




 4 tonsillen:
o Bescherming tegen vreemde deeltjes in luchtwegen
o 1 neusamandel: adenoïd
 In de achterwand van de keel, net achter de neusholte
 Verdwijnt na de pubertijd
 Kan opzwellen door chronische infecties tijdens kinderleeftijd
o 2 keelamandelen
 1 à 2 cm groot en amandelvormig
 In het gehemelte, achterin de mondholte
o 1 tongamandel
 Achter op de tong
 Thymus of zwezerik:
o Bestaat uit 2 lobben en ligt tussen sternum en aorta
o Omringd door een stevig bindweefselkapsel

, o T-cellen en epitheliale cellen (lange uitlopers)
o Verdwijnt met de leeftijd
 Milt of lien of splen:
o Linksboven in de buikholte, lateraal ten opzichte van de pancreas
o Beschermt door de onderste ribben
o Fragiel orgaan
o Rijke doorbloeding  roodpaarse kleur
o Filtert bloed
o 2 soorten weefsel: rode en witte pulp
o Afbraak van oude rode bloedcellen

9.4 immuunsysteem
= geheel van cellen en factoren dat ons beschermt tegen ziekte en infectie.
 Ziekteverwekkende deeltjes, organismen of afwijkende lichaamseigen stoffen en
cellen herkennen en bestrijden
 Zorgt ook voor weefselherstel, homeostase, ontwikkeling van verschillende weefsels
en speelt een belangrijke rol in de voorplanting en vruchtbaarheid
 2 grote takken:
o Aangeboren immuunsysteem: werkt het snelst
o Verworven immuunsysteem
 Verschillen onderling maar werken niet zonder elkaar
o Actief: door ziekte of vaccinatie
o Passief: via moedermelk, serotherapie




9.5 aangeboren immuunsysteem
= geheel van algemene afweermechanismen die effectief zijn tegen elk binnengedrongen
schadelijke stof
 Fysieke barrières
o Alle mechanische afsluitingen van ons lichaam tegen de buitenwereld
 De huid en de verschillende slijmvliezen

, o Huid heeft zijn eigen commensale flora: micro-organismen, schimmels en
bacteriën
o Antimicrobiële stoffen afgegeven: melkzuur in zweet en vetzuren in talg
o Dikke darm is gekoloniseerd door een gigantische hoeveelheid goed
bacteriën: de darmflora
 Fagocyten
o Fagocytose = blaasjestransport waarbij de cel een blaasje vormt rond een
extracellulair deeltje en dit vervolgens intracellulair brengt.
o Monocyten en neutrofielen: circuleren in het bloed
o Macrofagen: voortkomend uit monocyten en langlevend
 NK-cellen
o Geproduceerd door het rode beenmerg
o Natural-killer cellen
o Vernietigen van beginnende kankercellen en cellen geïnfecteerd met virussen
o Mechanisme: afvuren van perforines
 Complementsysteem
o 16 verschillende plasma-eiwitten: complementfactoren  activeren als ze een
vreemd deeltje opmerken
o Werken samen tegen het pathogeen
 Ontsteking
o = nuttige fysiologische processen als reactie op weefselschade die de
afweerreacties van je lichaam ondersteunen en versnellen
o Er vinden veel reacties plaats die worden aangestuurd door
ontstekingsmediatoren (bv. pyrogeen: veroorzaken koorts)
o 3 processen
 Vasodilatatie of vaatverwijding: verbetert aanvoer belangrijke stoffen
en cellen en verbetert afvoer toxines
 Chemotaxis: aantrekken van fagocyten door stoffen die vrijkomen bij
weefselschade
 Permeabiliteit: eiwitten zoals complement kunnen de bloedbaan
verlaten
o 5 kernsymptomen:
 Zwelling of tumor of oedeem
 door vasodilatatie en verhoogde permeabiliteit
 Pijn of dolor
 door histamine en andere prikkelende stoffen
 Lokale warmte of calor
 door vasodilatatie
 Roodheid of rubor
 door vasodilatatie
 Functieverlies
9.6 verworven immuunsysteem