REVAKI MSS OL
-
Partim Medische
beeldvorming
1
, Heup
1. Radiologische anatomie
1.1. Basisopnames (VA-Lauenstein)
Zwarte lijntjes aan grenzen v spieren= laterale zijden vh heupkapsel
vetlijntje met rand vh gewricht & spierlijn die vastligt bovenaan trochantor major (gluteus
minimus)
Nog lateraal v spier nog vetlijntje te zien (gluteus medius)
Beter te zien bij obese patiënten
Vetlijntjes zwarter dan spieren => vetgedeelte laat RX stralen beter door dan iets densere
spieren
Lauenstein opname (kikvors):
¾ opname vaak in kikvors positie met benen in abductie & externe rotatie
1.2. Volwassenen & kinderen
Kinderen:
Groeikraakbeenschijf tussen:
- Os ilium & crista iliaca
- SIAS (sartorius, TFL) & SIAI (rectus femoris)
- Tuber ischiadicum (hamstrings)
- Ramus inferior ossis pubis (adductoren & gracilis)
Bekijk dia 13-17
1.3. Metingen
Coxometrie
- hoeken meten vanuit centrum v femurkop (normaal 35°)
- Hoek tssn femurnek & diafyse= cervicodiafysaire hoek (normaal 135°)
Faux profil – arthrografie
2. Frequente heupaandoeningen
2.1. Kinderen
Luxatie bij neonatus tgv heupdysplasie
Kan evolatief zijn
Ookal is heupkop nog niet verbeend (nog niet te zien)
Positie v femurkop lokaliseren dmv echografische onderzoek
Positie beoordelen & vermijden dat heupkop zich progressief nr lateraal & craniaal zal
verplaatsen
(Transiënte) synovitis: hydrops
Kind dat mankt => aanwezigheid v vocht
Best dmv echografie: afstand tssn heupkapsel & femurnek beoordelen
Afstand toegenomen & zwarte zone op echo staat vr vocht
Ziekte van (Legg-Calvé-) Perthes= AVN bij kind
Tussen 4-10 jaar
Leidt tot verbrokkeling & afplatting v aangetaste heup met hoogtevermindering &
ongelijkmatige aflijning
Stadia van aantasting: adhv graad v verbrokkeling
Kan reversibele zijn bij jongeren (bot is nog plastisch)
Ernst v aantasting: laterale pijler
2
, Secudaire effecten:
- Ernstige verbrokkeling v heupkoppen
- Bot wordt denser
- Groeischijven aangetast
- Afplatting femurhalsen
Laattijdige effecten
Epifysiolyse:
Vooral bij obese kinderen (die veel chips & cola drinken)
Afgleiden v femurkop tov femurnek
Femurnek nr boven toe geplaatst tov gekantelde femurkop die nr mediaal & onder toe
verplaatst is
Snelle orthopedische ingreep vereist
2.2. Trauma
Ontkalking (OP) kan leiden tot trauma
Fractuur tssn trochantor major & minor
Heup gaat in varus staan
Onmiddellijk opereren
Leidt anders tot arthrose & vroegtijdige dood
Traumatische heupluxatie
Bekijk dia 34-37
2.3. Arthrose
Coxarthrose: arthrose vd heup
Slijtage op bot die leidt tot kraakbeenverlies
Kenmerken:
- Vernauwing v gewrichtsspleet
- Bot reageert reactief => subchondrale sclerose: beenplaat wordt dikker om aangetast
kraakbeen te compenseren
Vernauwing gewricht
Harder been laat minder RX stralen door => komt witter voor
- Optreden v osteofyten aan raden vh gewricht om congruentie te verhogen
Bekijk dia 40-45
Expulserende coxartrhrose:
femurkop wordt afgeplat door acetabulum
Encerclerende coxarthrose:
heupkop wordt aan randen omsingeld door osteofyten
krijgen hypertrofisch acetabulum terwijl heupkop zich nr binnen toe bevindt
protrusio acetabulum:
bodem van acetabullaire plaat is te zwak & groeit geleidelijk aan nr binnen toe
2.4. peri-articulaire pathologie
periarthritis coxae (HADD): calcificaties
heterotope ossificatie (PAO):
optreden op plaatsen waar we ze nromaal niet verwachten
para-articulair: ossificaties die naast gewricht gelegen zijn
ook bij brandwonden of bedlederige patiënten met spinaal trauma
op RX, CT, MR => bekijk dia 55-57
3
-
Partim Medische
beeldvorming
1
, Heup
1. Radiologische anatomie
1.1. Basisopnames (VA-Lauenstein)
Zwarte lijntjes aan grenzen v spieren= laterale zijden vh heupkapsel
vetlijntje met rand vh gewricht & spierlijn die vastligt bovenaan trochantor major (gluteus
minimus)
Nog lateraal v spier nog vetlijntje te zien (gluteus medius)
Beter te zien bij obese patiënten
Vetlijntjes zwarter dan spieren => vetgedeelte laat RX stralen beter door dan iets densere
spieren
Lauenstein opname (kikvors):
¾ opname vaak in kikvors positie met benen in abductie & externe rotatie
1.2. Volwassenen & kinderen
Kinderen:
Groeikraakbeenschijf tussen:
- Os ilium & crista iliaca
- SIAS (sartorius, TFL) & SIAI (rectus femoris)
- Tuber ischiadicum (hamstrings)
- Ramus inferior ossis pubis (adductoren & gracilis)
Bekijk dia 13-17
1.3. Metingen
Coxometrie
- hoeken meten vanuit centrum v femurkop (normaal 35°)
- Hoek tssn femurnek & diafyse= cervicodiafysaire hoek (normaal 135°)
Faux profil – arthrografie
2. Frequente heupaandoeningen
2.1. Kinderen
Luxatie bij neonatus tgv heupdysplasie
Kan evolatief zijn
Ookal is heupkop nog niet verbeend (nog niet te zien)
Positie v femurkop lokaliseren dmv echografische onderzoek
Positie beoordelen & vermijden dat heupkop zich progressief nr lateraal & craniaal zal
verplaatsen
(Transiënte) synovitis: hydrops
Kind dat mankt => aanwezigheid v vocht
Best dmv echografie: afstand tssn heupkapsel & femurnek beoordelen
Afstand toegenomen & zwarte zone op echo staat vr vocht
Ziekte van (Legg-Calvé-) Perthes= AVN bij kind
Tussen 4-10 jaar
Leidt tot verbrokkeling & afplatting v aangetaste heup met hoogtevermindering &
ongelijkmatige aflijning
Stadia van aantasting: adhv graad v verbrokkeling
Kan reversibele zijn bij jongeren (bot is nog plastisch)
Ernst v aantasting: laterale pijler
2
, Secudaire effecten:
- Ernstige verbrokkeling v heupkoppen
- Bot wordt denser
- Groeischijven aangetast
- Afplatting femurhalsen
Laattijdige effecten
Epifysiolyse:
Vooral bij obese kinderen (die veel chips & cola drinken)
Afgleiden v femurkop tov femurnek
Femurnek nr boven toe geplaatst tov gekantelde femurkop die nr mediaal & onder toe
verplaatst is
Snelle orthopedische ingreep vereist
2.2. Trauma
Ontkalking (OP) kan leiden tot trauma
Fractuur tssn trochantor major & minor
Heup gaat in varus staan
Onmiddellijk opereren
Leidt anders tot arthrose & vroegtijdige dood
Traumatische heupluxatie
Bekijk dia 34-37
2.3. Arthrose
Coxarthrose: arthrose vd heup
Slijtage op bot die leidt tot kraakbeenverlies
Kenmerken:
- Vernauwing v gewrichtsspleet
- Bot reageert reactief => subchondrale sclerose: beenplaat wordt dikker om aangetast
kraakbeen te compenseren
Vernauwing gewricht
Harder been laat minder RX stralen door => komt witter voor
- Optreden v osteofyten aan raden vh gewricht om congruentie te verhogen
Bekijk dia 40-45
Expulserende coxartrhrose:
femurkop wordt afgeplat door acetabulum
Encerclerende coxarthrose:
heupkop wordt aan randen omsingeld door osteofyten
krijgen hypertrofisch acetabulum terwijl heupkop zich nr binnen toe bevindt
protrusio acetabulum:
bodem van acetabullaire plaat is te zwak & groeit geleidelijk aan nr binnen toe
2.4. peri-articulaire pathologie
periarthritis coxae (HADD): calcificaties
heterotope ossificatie (PAO):
optreden op plaatsen waar we ze nromaal niet verwachten
para-articulair: ossificaties die naast gewricht gelegen zijn
ook bij brandwonden of bedlederige patiënten met spinaal trauma
op RX, CT, MR => bekijk dia 55-57
3
